Transcription automatique : elle peut contenir des erreurs, vérifiez l'enregistrement pour la formulation exacte.
0:02 الحمد لله نحمده ونستعينه ونستغفره ونعوذ بالله من شرور أنفسنا وسيئات أعمالنا من يهده الله فلا مضل له ومن يضلل فلا هادي له وأشهد أن لا إله إلا الله رحبه لا شريك له وأشهد أن محمدًا عبده ورسوله أما بعد السلام عليكم ورحمة الله وبركاته 0:30 Qur'an-ı Kerim'den davam etibkiliyatgan darsimiz Suri-i Tawba'ga kirib toqtigaradi. Suri-i Tawba, Qur'an-ı Kerim'nin, agarci akhirde nazil bolgan suralardan bolmasi ham, akhirlardagi suralardandir. Shinin için Suri-i Tawba ayeti, halkılıcı hukumlarını öz içige algan, inşaallah, 1:01 suri-i tawbani qigin raqbi tashfir qiliqligini su maqul tatildi da suri-i tawbi ayetlari insha Allah hal qiluchi ayetlar bolgallig icin takrar etamiz. Wa Quran-i Kariminin suralarinin aqirlaridan bolgallig icin. Wa nomillar bilan musriklar ortastega hal qiluchi masalalarini iz icig aladi. 1:33 Rasulullah sallallahu alaihi wasallamga awalda mu'amalatlarida nazil bolgan, bazibir mu'amalatlarina nasiqin, yani mansuh qiluchi ayatlarina uziqi qaladi. Sunin uchun ham, Surayi Yunusini insha'Allah bugindan tafsir qilamiz. Surayi Yunus 109 ayatini tashkil qiladi. Makkii Mukarramada, 2:07 Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam turgallerde nazil bagan. Sure-i Yunus, Allah subhanahu wa ta'alanin utken peygamberlerden bitte Yunus alaihi salamnin nomu bilen nomlanada. Sure-i Yunusnin ahrada Yunus alaihi salam haqqadege xabar ham su surege joyleshkandir. Wallahu a'lam nomlanishleginin sirre ham shub olsa kerek. 2:46 Astaizu billah, alif, lam, ra, tilke ayatul kitabil hakim. Hurufu muqatta'atlar Qur'an-ı Kerim'de bazı suralarinin avvalı şu hurufu muqatta'atlardan tashkil tapkan. Yani, yakka yakka qalatta uqladigan hariflardan tashkil tapkan. Bu, avvalgi suralarda ham izahlag otkanamizdik. Alif, lam, ra, 3:19 alif, la, mim, wa hakeza alif, la, mim, sad. Mana bu hariflar shunge dalalat qiladi ki, adamlar laydan haykellar yasashgan. Harxil hayvallar din shaklini yasashgan. Allah subhanahu wa ta'ala shullaydan insam yaradgan. Adamlar hariflardan harxil xiyayalar wa kitablar yasashgan. 3:52 Allah subhanehu wa ta'ala xu hariflerden Qur'an yaradgan. Ularinin, adamlarinin, yazgan, hikaye ve kitableri bilan Qur'an urtasdiyi parqini, shummaligimiz shundi bolisligi kerekki, insan bilan Allah urtasdiyi parqda goxshagan katta parqdir. Ya inki, insanlar yatagan, 4:24 haykel bilan, ya inki baska hayvallarinin shakli bilan, Allah yaratgan insan urtasdagi tarq qoxsigandir. Bir nadan eicligi nunkin ki, bu mana taxta ham haykelde, bu taxtladan yesalgan haykelde ham, burun kuz, kulab, ayab, kol bar, bu insanda ham shunarsa barakan. 4:53 bu insan bilan bu tashini ortaste nima tarq var digan adamnin nadanligi kanche bose, bu Qur'an bilan, boska kitaplar ortaste nima tarq var digan adamnin nadanligi ham shundan kenmes, biraderle. Allah subhanyahu wa ta'ala Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamga Qur'an-ı Kerimini nazil kildi. 23 yil in ashaddi dushmaller icide yasadilar. 5:27 Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamnin davrlari, hama adamlarinin itifakı bilan balagat ve fesahatte, shairlarinin kopligi ve en kuslik shairlarinin bolgan davri ikenligi de, hammalari itifakı bishgan. Yani o vakte bir fesahat bilan, sihir ya kitablar yazadigan adamlar yogu dedib, oylab qalınmasan. 5:57 Zaman-ı cahiliyyat, yani Peygamberimiz sallallahu aleyhi wa sallamdan ilgariga syukshi yasagan davirlarda, shairlar cenkiliyatib, yazgan, shiirlariga hadirgi vakgisa saklanib qalgan, mana bu shiirlarini hadirgi shairlar ilham parisini kistirgan vakdida ham yazishalmaydi bu shiirlarini. Unin bir kismigi ham oqshatishalmaydi. Mana shundi, fasahatlik shairlaru, 6:29 bütün fesahatli kişilerinin mashhurlari bolgan davirde, Rasulullah sallallahu alaihi wasallamca Quran-ı Kerim nazil boldi. Şu Quran ne? Ayetlerde menet, Allah subhanehu ve ta'ala ilan kildi ki, Rasulige nazil kilgan ayetlerde, agar Quran ne? Ayetlerini Allah tarafiden, 6:54 ikalligida shak shubhaqla digan bulsiyilar, shu Qur'anin kichki ne surasi goxshigan bir surani silarham keltiriyilarci digan ayatli 23 yil oshkar tilaqat kili adamlarinin hatta Muhammad aleyhis salamini yolganci kilişlikke bütün ömrini sarip kiliyan adamlar buldi. Brar belere, şu şirni, şu özleri tarafiden brardir. 7:21 Nersa aytishmadi ki Kur'an-ı Kerimini uqshib ganda yan ki istilgan vakta ularini Kur'an, shundi bu Kur'an hic insannin sozunmaktir, ashaddi dushmallara hamtan aldi. Mena bu nersa hurufu muqatta'atlar bilan bazı urunda isharak qilnadi ki, alif, lam, ra, tilke ayatul kitabil hakim, bu hikmatlik kitab ayatlaridir. Bu hikmatlik kitab ayatlari, 7:51 qani shu Qur'anini suralariga uxshigan bir surani keltiriylar chi? Qulla inijitama'atil insu wal jinnu ala an yatu bimithli hadhal Qur'ani la yatuunabimithlihi wala wkana ba'duhum liba'bin zahirat. Agar jinn wa insan taifasi hammasi bir-biriga yardan chi bolishib? 8:17 ular Qur'an suralarini, ya Qur'angi uxshegen narsani alib girishlikke, yardan dirib turiste hammasi cemlengendehan bu Qur'anini misalimi kiltirishe almaydi, digan mana qat'i ayetlar bar. Bunarse, bashariyyet Qur'anini uluqligige mishrik ve kafirlar har kancha Qur'anini uluqligini paslatamandib hareket gilishgen narsari birar talari bunge 8:48 qadir bol almaydi. Wa qadir bol almaydi ham qiyamat qecha. Qur'an-ı Kerimli Allah subhanahu wa ta'ala faqlashlikke özü kafil buldi. Aqana linnasi ajaban an awhayna ila rajulin minhum an anzirin nasa wa basshirin ladhina amanu anna lahum qadama sudqin inda rabbihim qalal kafiruna inna hadha lasahirun mubin. Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamna 9:27 Allah 40 yaşlarida vahiy gibardi. Wa bu kisi rasul boldilar. Qiyamat gece bu kisiden kigin paygamber kelmidi. Bu kisiden ilgere paygamberlar otisti. Allah özü tallegen paygamberlarga vahisini cunetti. Lekin adamlar bunu cide ham. 9:59 qizib halat bilan kütib alisda. Biraqta basariyyatnin bir cema'asi Allah tarapidan kilgan haq qayganbarini, haq qaqat qayganbarlar olib kilganida. Agar tarixnin hamad davrini teqsirib golin, birar davrda haqiqat kilganmaz. Magar qayganbarlar tarapidan olib kilgan. Otgan davrdagi olib kilganlar malum bir muddas. Ularlin yoli, 10:34 özleri ce soğru dep oylogan adamlar ham, duniyanin en ketka kezzaplari shu bugan agan dep, özleri sen al isli. Ama paygamberlarni harkanchi malamat kilişlik, harkanchi qarşiliqlan köb bolişlice qaramastan, paygambernin paygamberligice unamagan dinsiz zahriylar ham, paygamberlarni nehayet derecede utkir, akillik insan bugan dep, özlerinin, 11:05 shu pikirlarini ahiri shun bilan tan alishlika macbur boladi. Ular tohri bu sozlari bilan rasul ekelligini, risalatini tasdigilasim gyan qatarigi kirmi edi ular. Uladin bu sozlari bir tamallama makir bolsa ikinci tamandan payga bir abdalarini kamsitishaya almaydini. Mana bularsa hatta dahriler tarabidan hamchidiye, biradarlar. Lekin bir adamni kamsitishlik hujjat asasiyye bolishlayi kerek. 11:42 Tarixtegi peygambarlarini daim haqni alib girganda, ularini adamlarinin in acaflangan narsasi, naqabki shu uzimizgi oxshigan bir insan, shu peygambar bosa. Parisite suse bolarda, deyib, shunge ta'aciflamisda. Allah subhanahu wa ta'ala bana bu ayette, adamlargi qizib boldi mi? 12:13 icilaridan bir kishige vahiy kilişligimiz, özleri tanişken, və onu, u ham paygamber ham ularini taniy digan, bir insange vahiyini kilişligimiz şunaka qızıq tamlendimi. An anbirin naseba bashirilladina amanu. U paygamber qanim inge mali davlatiyilarni toplamini aldimgi atkeriler diganmasedi. Ya inki u paygamber birar bir shahsi manfaatini qızlat ishqimagan edi. 12:45 U peygambernin vazifasi birin ki, adamlarini agahlantirganidi. Yani Allahnin qattik azabidan agahlantirganidi. Ve, özinin yolini Allah tarafidan alitgirgen, yolini kabulgirgen, iman girdirgen kisilarga, Allahni huzurida ularga qadama sidiqin sadiq qadam barligini. Yani sadiq qadam kim? 13:13 sabit qadamli basir sabat bilantir aladi. Özünün haqiqatligini, mükafatini ali etkendegi insannin qadami, nahayetde musfahkandir kuans bilantir adi. Haqiqatte hem, agir uzaq vaqtlerden beri insan mihnet kilib, ve özünün haqligini isbatlaqlikke urinib. Bu isbatlaqliginin samarasini uzaq vaqt kormegenden kigin, Allah subhanehu ve ta'ala tarapidan bu, misilsiz, 13:43 insannin kozu kormagan, kulaqi istmagan, insannin hayaliga kilmagan katta muqafatni qilgan waktida, unin muqabalasi da, bunu yalgancidi edgirgan adamlarinin acinali halati ham turgan bulsa, unin kadami nahayatta bir sadiq, mustahkam kadam bulan turadi. Allah subhanahu wa ta'ala iman kiltirgan kisilarga, paygamberlarga, buyurdi ki, basharat verin, ularini rabbilarinin aldi da. 14:14 Brar bir hürmetlik adamnin aldi de, mükafat ali etken adamni körsiz, insan, zaib bir insan, özü gökşegen bir insannin aldi degi, qilgen mihletinin mükafatini ali etkerligini körsiz, unin kuvantini koya uğraş. Bu, rabbilerinin huzuride, mükafatini ali etken vakitte, kademinin sadib kadem ularga bolisligini bilen besharat verindi, yaqtallaha ta'ala. Manasib peygamberinin kilisligi, adamlariga qizig boldi. 14:45 shu adamlar shunge qızıb, nime uçin bizden bagan bir insan, özümüzü içimizde yaşagan insange bu vahiy bolar ikan deyib, shunge acaplanda. Brardır peygambarini, bar misilsiz, shunde hakikat ham bolar ikan deyib, kütuval geniyo bu basariyat. Lekin, ömr bat bu hakikat bar mi, bolar mi ikan deyib, arzu qıla digan insanlar, hakikat çikanda birinci merte hakka karsi bolun ki, shu insanlar bolar brada. 15:17 Amma haqiqat, peygamberlar yol eden, baska yol bilen vücudda kel meyde. Insallar, ghayb alamedege bilen, özlerinin iciden bölgen bir insanlin, Allahni, özünün vahisi, onun sirrini, özü bile de, bu vahini kelişlige, ularini acaplantirdi. Amma braderler, mene şu sahade, biz, 16:02 qib toqtaliq otisligini hadir vaqtimiz, mabada bir adam, hechkandi napak bose, hechkandi bir, birar bir tayirli yolu bolmese, birar insallarga malummas bolgan bir narsani aytadigan bolse, hamma adam syunge baradi. Allah subhanahu wa ta'alanin bu mucizesi, tayganbarlarga bir mucize berdi. Bu mucize aldi da, 16:34 Alimen ilimsiz adam hem taslim bolisligde bir hildir. Hazirgi hayatta hem shundi mukemmel alimler bar. Ha dinge mensub bosin, ha dinge mensub bes bosin. Uzinin sahasida, mutahasligida mahir bolgen kisiler bar. Hichkim ularini hurmet kiliydi, biraderler. Amma bir adam, napas bir insan kili. Uzi adetle kiliybirgen insallarinin 17:02 ishleriden bashkaci bir xalatini payda qilib kirsat dirse, hamme sunu aldige barib sunge taslim bolib qolagalarid. Ozu hek kaysi sahibi yok, na ayetde napak? Ozu hayatide bir problem, bir kelime getlashlikke ham ahliyetmi edigan bir napak? Insan bose koreski erkeg u ayalli shohanadan dan tapases. Bu mucize aldi de taslim bolishlik, bunu buz mucize demiimiz o adamlarini? 17:32 Şunun için Allah subhanehu ve ta'alanın rahmeti Rasul peygamberlerden mucize derler. Bu mucize o aldıda tiz, müddette adamlar teslim bol işler. Allah subhanehu ve ta'alanın ahirgi risalet mucizesi ebedi mucize bol der. Evvelgi risaletler ebedi, devami bol megerligi için ular digi mucizeler ham vaqtınca bol der. 18:01 Musa aleyhis salamga birirgan mu'ciza asal mu'cizasi boldi. U kishimin risalatlari davami imas idi. Shunun için ham mu'ciza ham davami imas bolgan mu'cizani bildi. Amma Muhammad aleyhis salamga birirgan mu'ciza Kur'an mu'cizasi dir. Kur'an-ı Kerimde bana bayan kılınganlarsalar, bütün qiyamat kese kashib bol borovradi. Odamlar Kur'an'nin haq ikalligini bilgullarisi. 18:28 fenurihim ayatina fil afaqi wa fi anfusihim, hatta yatabayyana lahum annahu l-haqq. Biz mucizatlarimizi qodamlarga kursatamiz geleceg, dhabib Allah Ta'ala, ularga Qur'anini haq ikelli ge ravshan bulgunca. Mena hazirgi vaqtda ge, yer kurrasi da ge, omrda Islamina haqqda birar bir kelime istmagan milletlerden, 18:56 en dünyaya tanilgen alimlerinin islamini qabul qilişligi hem mene bunertlige dalalat qiladi. Mene bunerlinin kurbciligleri bilen, mene kurilişilgen biraderler, mene si diyarlarga gelişgen, si alimlerinin gidi kurbleri islaminin birar bir harfini bilmesten, özenin ilmi keşfiyatini, Kur'anini mükemmel bilgen kisilerden ilkiroşkenden kegin, 19:21 u narsani min kashk kuldin desa, Qur'an-ı Kerim bu sus kashk kulgen narsigin netci barabarini bir min tur yuziyil ilgari kashk kulgen degenda, minin ixtirayimga hakaret korsatdin deb, su narsani isbatlaysan hadir deb, isbatlan geligin iskendan kegin Qur'an, Muhammad a.s.ga Allah, Rabbil Alamin tarapidan nazil bulgen Qur'anga iman kiltirdin deb, imanla qabul gulishgan. Mani bular cümlastan, dunyadeyi harxil milletlerden, 19:52 islamni qabulqul yiyan milletlar qobtur. Sunin uchun ham Qur'an-ı Kerimnin saf özini halklarinin bilişligiden din düşmelleri, islam düşmelleri qatliq xatarla boliş edi. Çünki Qur'an en hammenin yolu bolişligiden tashkari, Qur'an-ı iman kilturu uç kişilerinin birinci safide alimler bolişligi kere gidi. Ham misahadeyi Qur'an-ı Keriminin tashkileri mene 20:23 Hazirgi vaqt qekeli bir qismi malum bolub barayasi. Insha Allah qiyamat qece bu malum bolub barayasi. Allah Ta'alanin hikmati insallarini özini iciden paygamber talleganligi Allahnin hikmati boldi. Odamlar liki sungi acaplandi. Bu ham bizgi oxxogan insanda dir. Paygamberlar birar vaqta icmadilar ki, min haricdaman ya boshkaca makhlukman di icmadilar. Min sizlargi oxxogan insamman dir. 21:04 Peygamberlarni, insan özimizi icimizden bolgan, insan bolishligi ozi biz ucin inkette nimet edi. Agar bir kisi ozigi oxshagan adamin bir harakat qiliyatgarligini korsa, unga taqlit qilip irgesliki harakat qiladi. Amma yirtkic bir hayvan, ya inki omridan nafsi yog bolgan, uykisram edigan, nafsi havadan pak bolgan, 21:35 parishta agar bir amalini qiliyatgan bulsa, qaytadi ki, bu parishta bu, min insanman, min bunge itch ergeshligimgi khacatiyo dhiydi. Va ergesh almimi man ham dhiydi. Hayvangi ham shinday dhiydi. Baral, yirtkich hayvan tarafidan cismani katka quvat kuch korsatilsa, bu min, bu biz insammiz, bun dey quvatmizda bulishligi mumkum bastib, ozi ergeshmey koy oradi. 22:00 Amma özünü cinsidam bir adam qiligandankigin bir amalini unge irgeçlik tabi'ati shunde fayda voladi. Shunin icin Allah subhanahu wa ta'ala faygamberlarni özünin cinsidan, özü bilgin taifalardan yarasti. Ana bu kişi en kamil ahlakni shaksi hayati daham, istimai hayati daham, heve hayatinin tarmaklardik kamil ahlakni özüde mücadsemladi. Shun bilan, başkalar irgeçlikke harekat qilisti. 22:35 إِنَّ رَبَّكُمُ اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ ثُمَّ اسْتَبَى عَلَى الْعَرَشٍ يُدَبِّرُ الْأَمَرُ مَا مِنْ شَفِيعٍ إِلَّا مِنْ بَعْدِ إِذْنِهِ ذَلِكُمُ اللَّهُ رَبُّكُمْ فَاعْبُدُوهُ أَفَلَا تَذَكَّرُونَ Allah subhanahu wa ta'ala kainatı yerine yaratkallige sizlerinin rabbiler kainatı yerine altikünde yaratta. 23:10 qanday kün biz bilmiyimiz ona. Bu kün Allahni kullaridan. Alt kün biz bilgen biznin künimiz, alt kün ki yigirme tutur saatni tashkil qiladigan, bir kece ve kundi sünnden ibarat qiladi. Lekin kün hammasi bumasi, brada gör. Alt kün digan manani keyfiyasini biz bilmiyimiz. 23:36 Buna keyfiyyatini bilmestigimizdi, fikrimizgi yakillashtirisligi uchun, bazibir kullarini ayinin bir kece ve kunduzi ozgi khas muddetgi igi. Boska sayyaralarini ham ozgi khas bir kece ve kunduz muddeti bari. Shundi sayyaralar barligi mene khazirgi alimlar bayankiliyabdi ki, bir kece ve kunduz yer kullinin bir nece, 24:06 min yillariga torukele diganlari var. Shunun ichun biz bukun qanaka kun Allah subhanahu wa ta'ala ozu diledi. Biz shunu bilamiz ki, Rabb subhanahu wa ta'ala kainati yerini qalchi kunde yarasti. Thumme staba alal arsh. Wa arshka berqarar boldi. Istiva manasi malum. Lekin kandi bolishligi keyfiyyat macguldi. Bu haqda, 24:39 insannin sual qilishligi bid'aktir. Yani, insange berilgen ilim bir qisim ilim berilgendir. Insan, hamma qarizalar insanda bolishligi qatarimi lan yemaq, icmaq, uxlash, qorku, baska qarizalar bolish qatari da bilmaslik qarizasi ham bar. Insan ozga isin, hamma narsani bile sandib korin. Shunda o ikizdan, 25:10 sen nadanlik biliyorsan bu sozyinda digan cavabini ishtasiz. Shuyana unus diga, hamma narsani bilmimandin. Yoksin, bazi narsalarini bilasan diga. Bilgan narsalarin bilmagan narsindan kopraq diga. Uay, icizdan tavus chika diga ki, bu narsa hata diga. Bilmagan narsalarin bilgan narsamdan kopraq diga. Indi mera bu fikrin tohru diga. Narsani insan ozi tastigli diga. Dimak, insan ozenin qarizasini, 25:39 Ya muafib, birar bir məslək cawab etkənməsi bura dərlər. Insallar hazirgi, maddi insallar, biz həmmələr səni biləmiz, kəşfləmizdir, dava qılıçdir. Bular kəşfləgən sara, aləminin həmməsi, naməlum nəsli qəylənib getdi. Insannin bilimi, şirgi yetib tohti edi ki, bilməsligini çündəginə çünədir. Bilməsligini çüngendəginə ili alım qəylənir. 26:09 Şunun için biz Kur'an-ı Kerim'de çöp nerselerini Allah xabarını vergen, hadis-i şeriflerde Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem bazı nerselerinin xabarını vergenler, bu nerselerinin bazılarını sırları açılıp bara uğradı, insannin hareketi sebeblik, lekin bazı nerseler insan bilmesten qala uğradı. Bu nerser insanin qarizesini kandırucu nersedir. Qaytki iman kirtirishlik, 26:39 bizdegi bilmestlik gharizasini qandirishliknin bir yegana amilidir. Xutdi insan, ghaibki iman kirtirishlikden rahatlanadi ki, ax vaxti daq avqatiyeb rahatlangin goxhegan. Yudabbirul amr, Allah subhanahu wa ta'ala kainati yerini basqaradi. Yudabbirul amr, bunu Mekke mishrikleri, ham bunu pan alishadi. Kainati yerini, 27:10 birar bir dhahri ham aytalneydi ki, birar bir narsani başkarishligda bizni ham sharigligimiz bar diyalneydi. Cainati yerdigi hama qanuniyyat, özgermes qanuniyyati yaraskan zatki boysin hadi. Yudabbirul amr, insannin hayati baham, Allah subhanahu wa ta'ala ozi baskar hadi. Unin azalarinin bir kismi, insannin hayati qice bolinsa, bir kismi Allahni qanuniyyati gi boysin hadi. 27:41 Lekin insanda Allah ta'ala hama barliqniga birmagan nimetini birdi. Bu nimet, ixtiyar bilan yasaslig nimeti. Ixtiyar nimetini Allah ta'ala insangegine birdi. Baxka maucudatga birmadi. Baxka maucudat, Allah tarafidan yubarilgan kanuniyatdan zarresi cikalmidi. Insannin kozu bilan korisligi, kulaqo bilan istisligi, kulu bilan istilasligi, ayaqo bilan yurisligi, bu nerteler Allah subhanehu ve ta'alanin kanuniyati bilan buladi. 28:11 Iqqasi bulan bu nafas alishligi, yurayi qan vazifasini bacarishligi bular, Allah tarafidan bulgan qanuniyyatki boysunadi. Qahla saham si qanuniyyat davamit oradi, qahla masaham davamit oradi. Birar insan közüm bulan körüb, çarşedim indi kulağım bulan birar yıl kör ediyal meydi. Bu nerseni qahla saham, qahla masaham Allahnin qanuniyyatki boysunadi. Allah bu ishlarini özü başkaradi. 28:41 Lekin insanin hayatini ikinci kismi ixtiyari hayattir. Bu, saadat və şakavat yolini tallab qolişligidir. Allah subhanehu və ta'alani yolini qabul qolişlig bilen saadat ki erisadi, qabul qolmaslig bilen badbaqlig ki tarabi yaxarab yuradi. Allah subhanehu və ta'ala bu ixtiyar sifati bilen insanini mükerram qolgani de. Mükerram qolgani sifat bilen şarmanda qolişligden korekatda şarmanda liyodur. 29:14 Ozu mutarram golgen taraz shiydi oze. Birar bir maucudatga birmegen nimet mene shiydi, biraderlen, shu nimet bilen raswa bolishlikden korekatta shar mandalig yoldur. Ma min shafi'in illa min ba'di iznih. Zalikum allahu rabbukum fa'buduh afala tazakkarun. Allah subhanahu wa ta'alanin huzurida Allahnin ruhsatsiz birar bir shafa'at qilusi yoldur. Shafa'at, 29:47 Mənə bu ayet, çünge dalalat qiladi, başqa ayetləri hamdarkiye uxşigan, bu ayetde çünge nartegi, Allahnin ruhsatsiz brardir ki, shafa'at qila almeydi. Hatta Rasulullah sallallahu aleyhi wa sallam ge nasib bulgen kette shafa'at maqam-u mahmud ham, Allah subhanahu wa ta'alanin ruhsati birilgenden qigin buladi. Demek, müçriklerinin davalari ki, özleri, 30:16 laat, uzza, manat ki ibadat kilişerdi, bular malaikelenin ismi diyişib, özleri ke nam koyişkenidi, bular nin şafaati, buladi deyib dava kilişken, şafaatları, kizib ikelli günü mene bu ayet kursa dedi ki, şafaat kılıcı Allahni huzuride yok, meger Allahni ruhsati bilen buladi. Zalikum Allahu Rabbukum fa'ibuduh. Müşrikler, ibadat kiliyatken, 30:49 butlarina hammasini kainati yerini yaratuci dib aicmasta. Ular vasita kili sharda. Va shataat kila dibi sharda. Va özleri bilan Allah ortasta vasita dibi itikat kili sharda. Allah subhanahu wa ta'ala manat sizlarnin tarbiyat kulandiyilar Allah kainati yerini yaratkan zaptur diyarda. Bu sizlar ibadat kiliyatkan, bu tashlaru, baska nartalar hammasi, 31:20 Sizlərli tarbiyyat günendi ilermaz. Odamlar, shundi inarsalarini tarbiyyat günende edib etkastiradi. Tarbiyyat günende yaratucub olmalogu kerek. Fa'buduhu, manashi zatkegine ibadatni qiliylar. Mana, mushriklar bilan mumullar ortasinin acralish kusime manabucaiki, ular ibadatda mushrik bolishken, mumullar ibadatni fakat Allah subhanahu wa ta'alanin uzgegine qilishken. Shun bilan, 31:47 Bizin mishriklar bilan ajralgan kismimiz, mana shujaydadir buradar. Afala tazakkarun. Tafakkur kulmey sizlarna. Yani, yaratuti bolmagan narsaga. Ibadat klir. Xatayish klir sizlar. Mana bu narsami tafakkur kulmey sizlarna. Ilayhi marjiukum jami'a. Wa'adallahi haqqa. Innahu yabda'u l-kholqa summa yu'iduhu liyajriya alladhina amanu wa'amilu salihafi bilqist. 32:24 وَالَّذِينَ كَفَرُوا لَهُمْ شَرَابٌ مِّنْ حَمِيمٍ وَعَذَابٌ أَلِيمٌ بِمَا كَانُوا يَكْفُرُونَ إِلَيْهِ مَرُجِعُكُمْ جَمِيعًا 32:53 Duzah, cehennem haqqdur. Allah subhanahu wa ta'ala ahirat xabarlarini birgen, bu xabarlar hammasi haqqdur. Allahnin vaadasi haqqdur, bu vaadasi albette kilecektir. Allah subhanahu wa ta'ala bu vaadana haqliyini, bir haq ikenliyini kursatishligi için kiliyani yok. Liyadiz ya innahu yabda'ul xolqa summa yu'iduh. Allah subhanahu wa ta'ala xalqni birinci bar yaratta. 33:23 bütün mavcudatını əvvəldə həm yaratdı, qigin bunu qaytaradı. Qaytarıb tırıltıradı. Ya da bu yaratilişliğini qaytaradı. Əlbette bu nerseni əvvəldə yaratkenden qigin, qigin bu nerseni qaytarıb yaratilişlik asandı. Allah subhanehu ve ta'alagi wa halanki qiyin asan nersi yodur. O, Allah ki nisbeten qiyin ve asan değil miydi? Həməsi, Allah irada qılsa bu nerseni boldiydi ve boladi. Özü bu nerseni, 33:54 qida islam abdi suratka hal qilgan. Bütün mavcudatnin vücudga kelgalligini, hazirgi, mütakassiz alimlerden sorarsa, ulara itxadi ki, bu mana bun digib ogan, o un digib ogan, bun digib, harxot sebablar yakiladi. Lekin, buni ishidi ki, kub hikmatlik narsani, bun kelik fikirlab, bu narsani vücudga kelishligi qida insanin akla alalmaydi, braderlar. 34:23 Megar bir kudratli zat bol ishligi kerek ki, bol di ishligi bilan bolgen degene bun teli kib mavcudat vücudke keregen bol ishligi mümkün digerli idi. Akil özü bu nerseni sunu quvatli idi. Olam digi hama nerseleni, mene bir kişi bir nersi yese maksib olsa, unu ishi degi har bir nersige alahide dekat verisligi kerek oladi. Va un nerseni vücudke kelinin ki özü, özinin ömri ham tamam boladi. Addi bir nerselerde. 34:51 Lekin bu buz, alamdagi haman arsani tekshirib korulsa, juda kob hikmetlarini ozisi qalgan. Buna albatta bol diislik bilan boladigan, bol dirislikce qadir bolgan, zat tarapidan yaratilgan da gina shunarsa insanlin aqla alaladi. Mana bun gox egan, Quran-i Kerimda, agar mana awalam yaral insanu anna khalaqnahu minnu tufatin faizah huwa khusimu mubin. Insanini bir tamtisudan biz yarabdik bidir. 35:22 Birtamchi suni tarqibida shunchalik, aqil idraqlar u shuncha azalarinin murakab suratdagi hikmatlari uz icida, shunge cahilashkandisa ham aqla almasti insanda. Unu birtamchi sudan yaradda Allah Ta'ala. Unu qaytarib yaradchilik, tifraq, tifraq olub kese, u tifraqni icida u aqil bar. U tifraqni icida shu közlar bar. 35:48 shu tiprağını ikide kulağlar bar, shu tiprağını ikide, shu ilimler hemmesi, shu tiprağını ikide bolgen bir vaqdda. Bu nertenin yaqaytalihtan yaraticligi Allah subhanehu ve ta'ala ge asandir. Turmis mi ki bu insani biz yaratdik bir tamci sudan, indi buse bu biz bilan xusumat qilib, kane qilib Allah barakan, bu alamni kim yaratib qoyibdi öz özden bogan dibi biz bilan tartisiktirdi, bu bir tamci sudiyat Allahda. 36:20 Hakikatta ham, bir insan canberiyatkan öler khalasida tursa, bir tancı bir xoplam suga mohtac bolib turgan bolsa, unu yolu da sizge yalbarib nahayat dereceda bir xoplam sunu minge alib gelin, halaz bolaman nime hizmatiz bosa qil edib turgan insanga sunu bersizda bakuvat bolib turib, sen kayirda tursan kanı yanindeydi çikarci, hamay odu der mingesin. 36:49 bu narsalarini ustindiy, narsalarini qayirdan tabtindiy etdirsay, shundiy, siz bir qazafla nasiz ungi. Bu bir tam sudan bir insanini biz yaras bidiydiydi, Allah sa'ala, indi bu insan bolib, biz bilan tartisiptiribdi bu. Hakikatda ham, acibki bu bir tamci, necas bolibdirgen suni, shundi acaib qilib, insan qilib yaras koysayo, bu alemini, Allahnin mulkini, öz-özden boligendib. 37:19 özünün yarat uçsini isten çikarib, hatta özünü, hema azasını ham özü bül dökenden satvagandib, davaqlıktürgen insan goq şeydi. Bu hakikatda, bundan köre, Allah yarat uçsini tanamagandan köre cahil, ve nadan insan bölüşligi mümkünmestir. Innahu yabda ulxol qasimna yu'iduh. Allah fa'ala, insanlı birinci hama mavcudatlı yaratken goq şeygan, onu avvelde ham yaratken, 37:56 və kigin unu qaytarib yaratadi. Lekin bir yaratilgalligge qadir iqalligini kursatib qoyishlig uchun bulgandaci asambolardi insange. Lekin iman kiltirgan və amali salihlarini qilgan kishilarini adalat bilan mükafatlashlig uchun. Kafirlarga bulsa qaynaq sudan bulgan icimliglar və kafir bulgalligi sebablig əlemlen turuxi azablar bagid Allah Ta'ala. 38:25 Lekin insansi vücudke kelir, yane shun bilan, özünü, Allahni kudrati bilan yaratilir shundi qalib getkendi, u asan bugan boladi. Endi hayat ikiye bölinedi. Dünyadigi hayat ikiye bölingen yoksegan. Cennet ya cehennem. Boşgana seyo, braderli. Kafirler, Allahnin konuniyetiye kareme karsi iskilisti. Ular, beseri kemalatli yolidi yurismedi. Ular, beseri kemalat yolini, 38:57 qanun qanun qanun qanun qanun qanun qanun 39:27 Agar bu kanunge boysunmasiz, siz zaiflashib halak bolasiz diganida. Kun sayin halaka zaiflashligiz kuchayib barorad diganida. U tendurislik kanunige boysunmagan, insan albatka u kesallikce ducar bolib, shirda uzinin kun sayin zaiflashib barorad. Basariyetnin Allahlu kanunige boysunmi turishligi hamxutdi misalisin gok shaydan. 39:56 Allah subhanahu wa ta'ala bashariyyatnin salamat, hayat karvanida getisligi için bir kanun gibargan idi. Bu kanun Quran kanunuydi. Bu kanundan vazgetisligi bilan, bundan bu kanunu rayiqilmestigi bilan, hudde u künseyin halaketgiya qillaşib baror edi. Lekin bu bashariyyatnin turgalligi sizdi mahrurlantirmesin. 40:20 Qutdu bu, iqtiga qalgan kesalini turgani goxseydi ki, u bir vaqt modi tamam bolib qalgan insan goxseydi. Amma, shu insan bilan, tandurisli qanununu rayakilib turgan bir insanliki, onu nima farki bardib, hiskime itmeydi, braderla. Shuni için, qaisi cemiyyat Allahnin yubargan qanunu ge boysin arakan, bu cemiyyat, shu Allah Subhanahu wa Ta'alanin sa'abati girisadi. Allah Subhanahu wa Ta'ala, 40:49 henduruslik usun ham mene bulgen, Allahi da tabib tarafiden, özü su tabib sabab bulgen, su qanuni rayakilmesligini, halaketini, hammet shinede. Amma camiyetnin mene bundi, Allah subhanehu ve ta'ala yubarigan qanunini rayakilmegen, camiyetnin solcayib bar yetkerligini, bunu hendurus adam bilade. Bunu tabib bilalade. Qaykun sayin, unin yurgerligi, ya keserli, ya yurib, ya avqatlarini yetkerligiden, 41:19 mağhir tabib unin pandiriz bu yaxshi demedi. Bu, albette halakat tarabigi qaraqeti yaptiridi. Xungi oxxigan, bunu ham camiyat tabibib gina kura aladi ki, bu basariyat halakat taraketi yaptiridi bilaladi. Suni uchim Allah subhanahu wa ta'ala iman kiltirgan amali salih qilgan kisilarini dunyada ham özinin adalati bilan mikafatlaydi. Adalati bilan mana 41:50 bəshədiyyət qarixıda, zaman-ı sa'adatda Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamnin davrlarda bu mukafatlarini mənə ashablar alisdilar. Və kigindi bəshədiyyət, üzünün accik cazasını ham aliyatkin goxshigan. Şeyh Köb sorargan suallardan sorardilar, yani, bir miktarda ilgarigi pulga bir nasi aludig, nasiyaga aludig digdilar. Odgini vaqtdankigin bu pul öz garibkirti digdilar. 42:27 Shun, shun, shun, biz kandi egesi bir miqdarini sorayabdi. Biz undan kiri azraqini versek, qabul kumayabdi. Shun erzani kandi ekisey boladi, digiyabdi. Birinci, qarz biradarlar, Qur'an-ı Kerim'de mene biz Suri Bakara'nin ahirgi varagida qarz haqqida ayetini tasvir qiyamiz. Qarz haqqida kitabat kilmasini, cezasini tartiriyabdi. Hazirgi ishilar... 42:56 qar ziradallar ishanshiq adamda ham kitabat qilib yazilin isliyi kirek, ikti guvah bilan. Shindiyik kili shu asafida bilin isliyi kirek. Mabada bunday bolmagan bosa, pullarinin qararsiz bolisligi sahabidan, shu uzi adatda narq nich pul bogan bosa, dokanda shu nich pulga, shu tellanin nich pul bilan satiliyatkan bosa, shu vaqtigi pulga kanche tella dokanda bililse, 43:26 shu tilla'nin pulunu hadir biradi, buradarlar. Buna ayitgan biz, buradarlar. Hamad Chino agan buna. Soradlar ki, chilla oturgan kisi cumaga. Indi chilla oturishlik oza asli, o 40 gün özünü bir tarbiya qalishligi bu. Aslida chilla oturishlik yo, buradarlar, oza. Yani cumaga albatta chika uradi. Oza aslida 40 gündi sababi shu ki, kam kunta fir ribad, digerlar Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam bir kishiga. Ribad, irti, 44:06 qece yukundizda Allahini yoliga özini baglash. Allahini yolda neme ishi bosa qilemem, deyib, özini baglash deyidilerdir, ribat. Beş vaqt namazdahan cema'at bilan o qisligine ribat degallar, Peygamberimiz sallallahu alaihi wa sallam, üç mertte takralagallar. Yani, özini Allahini yoliga baglagan kisi, bir kisini kordilarda, kem kontafi ribat degilerdir? Shunda, selasine yevman, otis gün bollim, zid ashira degilerdir, on gün koshib koygin degilerdir. 44:37 Shun tabab bilan, qirx kundi qipraq, ma jama'at tabligdiy kishilarxan, qirx gunga chikishliyini shu evdan alishgan xalad. Lekin, bu narsay qirx gunga chikish, chikmasi, bu narsaya qayt qilishlik hatadir buradadar. Shunga ushigan, qirlayam qirx gung. Har bir narsayni nihayasi qirx gunga yetib kishiladidir, shunga asas qualingan. Doğru, qirx gungda badibir hikmatlar var, lekin, biz özümüzü aqlimiz bilan tafqet olsay, bu meyli. Bolanaham, 45:07 qirif gundan qigin anani qarnida kama utafadda, va qirif gundan qigin butunli özgara baslaydi. Unin hayati butun tubdan qirif gundan qigin özgara baslaydi, rivajlanisligi a'am. Qullas qirif gullarda, uzi, bir, bazibir limalar bar. Shuni icun Musa aleyhis salamda ham, Allah ta'ala ibadat qilisligke buyuliganda, tur tagige, kilisligge, munacatge, tayargarlig qirisligde, wada adna Musa, 45:37 arba'ina yawman fa'atmamnaaha bi'ashrin fatamma miqatu rabbihi arba'ina qirif gunga isharak eladi. Shuni için qirif gunga adamlar, mirham özümü bir Kur'anlı takrar atsam qirif gunga egenlerse, bu nerseler islami başka bir si'arlarga zarar bulmasnigi gerek. Qirif gunga ötük etgen bir adamlar. 46:06 Bayrim kitablarda deyibdi ahirgi zaman bir non-vay toqrisi deyazirgan digi bir imaqiblar bu. Bu sualim kusunalligmaz, bu hic unaka non-vay haqqida, ahirda bu shubuq haqqida biz yapiyo bilisimci. Bu yazibklari arapchakil yazilsin buradala. Bu qalab tikirib, yazib koyun hala. Burun hadislarini soralibdi. Hala bu vaqtimizdan uzu utkisi koyibkiz. Allah Subh'anaHu Wa Ta-A'la, hali kök kisilar, dua qilin etdilar umuman. Allah Subh'anaHu Wa Ta-A'la. 46:38 Tarzandlar gen shubab besin, otoanalar gen shubab besin, ilim talakul etkellergi Allah ta'la ilim besin, shariat hukumini yapirse qabulkulme etkellergi Allah ta'la qabulkula digan qalb besin. Qusullallahu ta'ala ala xayri khurqihi Muhammadu wa aleyhi ashabihi wa aleyhi qalb. Ma'aladan taqva qilishlikke özümne vasillemne vasiyat qilemem. Taqva bir nece... 47:07 amallarini oz ichiga olgalligi qatarida infaq. Biz, Allah subhanahu wa ta'ala buzglariga birgan molni, sarp qilishligini, urniga sarp qilishligimiz taqvadir, qutti, buni qandikili topishligde ham Allahini buyuruye muafiq topishligimiz taqva bolgan gorsegat. Rasulullah sallallahu alaihi wasallam Quran-ı Kerimne 47:40 Bizlarga Allah subhanahu wa ta'ala buksiga vahiy kildi, bizlarga 23 yil muddetta Quran-ı Kerimini tilawat kilib derdiler. Bu Quran-ı Kerimde har bir bizdin hayatimizdin tarmaqı öz içiga olingen hukumlar var. Infaq haqqıda ham Allah subhanahu wa ta'ala bizlerini hayran qalgan millet kilib koymadi. 48:10 wa molni saraf qilisligini haqqina nahayetda muhim bolgarligi sebabligi salkan uchbed Suri Bakaranin uchbedden kura azraq kisni infaq haqqidadir. Masalillazine yunfikuna amvalahum fisa bilillah kalimasi bilan baslanir, salkan uchbed infaq haqqida bizlarga yullenma kursatiligindir. 48:39 Rasulullah sallallahu aleyhi wa sallamnin hadisi mubaraklarahan manabu yollanmanin izahidir. Peygamberimiz sallallahu aleyhi wa sallamdan hadisi mubarakta, imam musliminin cami sahihilerde kiftirilingen hadiste, mumin kisinin mallarini asati sarp boladigan caylerden tod tatsi zikir kilingen. Peygamberimiz sallallahu aleyhi wa sallam muminin mallari 49:08 xandi urillarga saribbul ishligi haqqada bayan qilir, bu albatta hamma urin gi reymat, muhimlari zikir qilinyan. Dinarun anfaktahu fi sabibillah, wa dinarun anfaktahu fi raqabah, wa dinarun tasaddaqta bihi ala miskin, wa dinarun anfaktahu ala ahlik, a'zamuha ajram alladhi anfaktahu ala ahlik. Mumink shinib bazim mollara, 49:37 Allahni yoli de sarib bolishligi mumkun. Bazı mallari bir kulni azad kilişlik de, rakabah kelimesi asli de özü boyun. Yani bir kulni azad kilişlikke mali devleti yetmese, hic bolmese boynini azad kisi. Yani üç-tör kisi bolib, shirik bolib turib ham, azad kilişlikke ishara boliyabdi. Bir yexsiligini bütün kılalmagan momin kisi, unin bir kismini kilişlikke ham, 50:08 tayyar bul mağlugi kereyligi isharabiliyatta. Haqiqatta ham, bir narsani, bir kisi özü mükemmal kilişlik bu, har kimge nasib bula urmayda. Şinin için ham, bunun bir kismini bacarişlikke Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem targit biliyattlar. Allah yolu da, bu, İslamnin rivajlanish yolu da sarib bulgen mallar Allahnin yolu dadır. Hac ucun sarib bulgen mallar, 50:37 Allahni yoludadir. Ilimni talabkilişlik. Yoluda saribbolgen mallar Allahni yoludadir. Wa haqqaza Allahni yoluda mallarinin saribbolişligini surasi mene qibdir. Üçüncüsü, miskin, hiç neslige ige bolmegen kişige birgen mumin kişinin mali şinde olurlar ki saribbolişligi mumin. Ve türtüncüsü, üzünün aile azalariga saribbolgen 51:07 molni Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam bayankiliyabdilar da, va shu tutta infaqnin isidegi ing abzari, uzinin ahligi tarib bolgani diyabdilar. Bradarlar, mana bu ceyde biz bir nuktegi toqtali botmaligimiz girig. Uzinin aile azalarigi tarib bolgani molni, uladinin ihtiyadatlari kondirlingan mol, acirde ing top bolgan, ing acirlig mol diyabdilar. 51:36 Nima için şimdi, eger her bir kişi özünün hanedanını boşgece karam kılmaya koyadigan bulsa, bu camiyette miskin ka meydi, biraderle. Bu camiyette kul bo meydi. Bu camiyette Allah'ın yoluyla bir mal sarip kılıçliki hacat qalbeydi. Çünki her bir hanedan özünün hanedanını tamirle bulgan boladi. Şüney için hem Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem özünün ahlige sarip kılgan mal, 52:08 en katta acirlik bi yapglar. Biznin qiliyatkan ishlarimizi ham bir qisab qili qor eylik, bradarlar. Biz parzantlarimizni talim tarbiye, ukelarimizni talim tarbiyesi, karindaslarimiznin talim tarbiyesi de ge mal sarib qilisligini olnige, biz mal sarib qilisligden cetge cikliptik. Amma, shu malisi, ozi, din yoli de, 52:37 qolidenkigan talimlarini, ilim irganib turganlarini ham, sularini duniya tapishlikke chorladigda, va malimizni riya tarablargi sarib qolishligini ozimizgi ket tacir digdiygan bol qolig. Bu, Quran-i Kerim ve hadis yollanmalaridi verilmegen yollanmadir bu. Cidilkot kishilarini tekshirib qorayin, ozinin tarzantini shari'atte tarki part qilib irgan, qira'ati yox, 53:07 shari'atni halal-haramlarini bilmeydi, manabuddi farizantlarini ilim oqiyatgani, ilim oqitishlikke cechabli edigani kemayib kit yapdi. Lekin ilim oqiturgan farizantlige, mali davlatini sarif kilişliyini olnige, katte bir halatlar fayda qilir sunge, katte bir sarifler kit edigan riya ishlarini qilir, shi oqiyatgan ilimden ham qaytar baliyasi, braderle. 53:34 Rasulullah sallallahu aleyhi wa sallamnin mada bu hadislinin kishinishlik davri bizge kildi, biraderler. Bu növseni biz kuzimiz açmaligimiz kirik. Allah subhanahu wa ta'ala nin huzuri degi in acirlik, yani, acidir aqrib etsik, ikinci hatan tay kim? Ozinin ihtiyacatlarini tamillat. 53:57 özümin tarzantlariga malini tapgan, malini sarif qilib, ularinin din yoli da berkarar bolisli ilariga sabab boligan kisidir, braderlar. Katka ziyafatlarini qiligallarini hatan takdiyalligimiz, braderlar. Biz mene bu nisbani kisi maligimiz girig. Allah subhanehu ve ta'ala biz infakmi oz halimizgi koyib koygani yok. Biz özimiznin, hanedanimiznin ihtiyazini, qandirisligimiz bu zarur boligan mas'ale bolib kaldi. Çinki ularini dinli bilisligler için 54:26 bir qaramaqda bir kisi özinin muruat qilib turistigin muhtazdir. Mena bu muhtazlik, mene Kur'an-ı Kerimde bayan qiligin, Allah yolu da infaq qiligin kisilarinin misallari xungi xusaydi ki, bir danini, buğdayini bir danini yevye ekkende, undan yetiste basaqlik tene ulib chikkende, har bir basaqida yusleden danisi baligin. Mene bu yetkiz barabar kib acilid. 54:57 Ya iqebulgan kishiladna misal yux shaydi ki, baliki Allah subhanahu wa ta'ala xoqlagan iqebundan ham ziyada qulib birada. As-sa'idu billah, matalul ladhina yunfikuna amwalakum fi sabili Allahi, ka matali habbatin ambatat saba'a sanabila fi kulli sumbulatin mi'atu habba. Wallahu yuba'ifu liman yasha, wallahu wasi'an alim. 55:20 Baraka Allahu li wa lakum fil Qur'anil azim. Wa nafa'ani wa iyyakum bima fihi minal ayati wa zikril haqim. Aqulu qawli hadha wa astaghfirullaha li wa lakum. Wa lisairil muslimina min kulli zambin. Fa astaghfiruhu innahu huwal ghafurur rahim. 55:47 jihad qili çiq qitqiyan xanadanlarini, bazilar qalabladda unta, vaga qaza qadir buganca xanadanini taamillat durardi. Rasulullah sallallahu alaihi wasallam, shu jihadda qatneshkin kishilar qatarida, ularga ham ghanimattan ulish birardilar ki, vashi aytadlar ki, kim mujahid kishilarinin xanadanlarinin karamagida qolgin kishi, ge bu mujahidlinin ayallari, 56:15 onelere menziletide ihtiyat bulmaliglari kerek hurmeti lazim digil. Yani, mahram buq balislig demez. Yani, ihtiyat hurmetleri lazim bolisligi de shundi edigli. Bunerse tabi illerde ham davridide boldi. Mene shundi himmetli kisilerinin bolisligi bilen biznin diyarlarimizde ve boska diyarlaride Islam alamide kamil alimleri vucudge kildi, braderler. Ebu Hanifa rahimahullahda nubayet kilmedi ki, 56:43 shu suzlarini lawlat sufyanani mattajartu agar sufyanu sawri bilan sufyanu ibn Uyayna bu maganda ticarat ishini qilmarsimdi garekallar. Sufyanu sawri bilan sufyanu ibn Uyayna in katta islam alani degi muhaddis ulamalardan xsablana da. Manabu, manabun bilan ika ularinin ticaratga, kaskga birilmastan shu faqat hadis toplar, hadis ilmi bilan mashgul bolishligi ya. 57:13 Abū ḥanīfa rahimahullāhu shun deydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydeydey 57:41 Mənə bu nersedən bütün ıslām alami bahraman bular iken, bularga sabab bolyan Abū Ḥanifah rahimahullahi ki, əlbəttə acir bolub turadi, brādənlər. Biz mən hayabda, heç bolmasa, bir kişinin alim bolisligiga bir sabab bolub qalsek, mənəsə allama bolub yetisda, shindan manfaatlanyan, qiyamat kece bolyan manfaatlanislan bizga ham acir boladib. 58:05 Biz yakinda mali davlatlar, manfaat vermi edigan kabirga ket yaptiz, braderlar. Mana bu kunca ham tayargarlig kormaligimiz girig. Islam alamida shundi, buyuk himmatli adamlar bolgarlig için, islam alamida shundi, ketta alimlar yetishdi. Bizge acnabi milletlerinin tesiri ottu, braderlar. Bizge zahrilerinin tesiri ottu. Mana hazırda korsiz, en ketta özlerinin sahasta mutahassiz bolgan alimlar. 58:33 hamleleri, dozarlarda, çarçıqa, piyasa, çıçıqa mazbur boliyab tözlərinin qarilangalliglari tabablig. Ümüçün bu millat keli geytabur mutaqaslarini yokaçligiye baradi bunarsa. Şunarsa, qabirsizlik bolgalligini harisadan, iliminin qabirsiz bolgalligi nəticastan boladi. Bizde ham... 58:53 Shundi qabiliyatli yigitlar bar ki, qabiliyatli yashlar bar ki, katta allabalar barib yetisligi munkun, ular minqiliyatgan ishlarini texsirib kursi, butun umirlari zaye boli yabdi, broderli. Bu, islam haqiqi qalbida, islam boygan kishinin qalbini açtadi, amma islamnin düşmallarini kuvantiradi ki, islam alami yemirilib bari yabdi, bular yashlari hamasi tezginde cahil-cahilelar barib yetisgiradi. 59:20 Həməstən həm əçinalli qisi qi ayallar həm shunge islamnin qishinməsliki kattayi bular həm qarşi yardan beri yapti, sezmega xalatlarda. Əzlərin parzantlardan talab qiliyat ganilarsalar, kattayi burda davlat adamdan talab qiliyat ganilarsa bulgarliyi qin, parzantlar həm macbur qolib, onalarinin qoynini tapishligi qin, cahil parzantlar bulbiye ciki yapti, bradarlar. 59:45 Şunun için, analar hamşinde himmet kılmalı olar kerey. Bilamız, olar başkalarga himmet kılalmaydı. Özünün parzantını haqqıda bir oylasın. Olar haqifi amallik kişilerinin ayağlarından tarihta örnek olsun ki, har bir, bazı bir mükemmel kişilerinin ayağları, köçege tükket etken vaxta ayağları, ittaqillah hafina wala tut'inna illal halalat tayyib. Allah'tan korkun bizde, haqqımızda. 60:13 Biz nime kotarib kirsiz giyimiz, amma bizge fakat halalini kotarib gelin. Biz halalini gini giyilik. Bizge unab gelin, bunab gelin diishmase gelin. Manabundi ayallar ham bu basariyyat karuanini tartishlikde sharib bol maloglari kirek. Shunde gini bizim milletimiz onlan edi, bradarlar. Hazirgi vaqtta cide kib qabiliyatli kishilar ozlarinin omirlarini zayi qilib, cahil qolib ketiyyat kirligiden biz agahlan malogumuz kirek. 60:44 Allah subhanahu wa ta'ala Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam ge, wa qur Rabbi zidni ilma, ayitin ey Muhammad alayhis salam, Rabbi zidni ilma minge ilimli ziyada qilgin, dip, ayitin, dip, ey Rabbim ilimli ziyada qilgin, dip, ayitin, dip, buyuru yapdi. Biz ham ilimli Allah subhanahu wa ta'ala bizge ziyada qilsin, dip, Allah'tan soram olugumuz kirey. Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam, 61:13 Cuma'a kundu da kodmingi salawat ayitilir dillar. Malaikelar Allah subhanahu wa ta'ala wa malaikelar hammalari salawat ayitadi Peygamberimiz sallallahu alayhi wa sallamga. Allah subhanahu wa ta'ala islamga yardanbir yetgenberga. Allah yardanbir sen, islamga zarar yetgiz yetgenberga. Allah uzi kifayak sen. Ya Rabbal mustaba'afina, jil mustaba'afina fil alam. Asallallahu ta'ala ala ashayra khubbihi Muhammadin wa halihi wa ashabihi azmihi.