Transcription automatique : elle peut contenir des erreurs, vérifiez l'enregistrement pour la formulation exacte.
0:02 Xulqlarnin in tamamiisi, rasulum, rasulum. Amallarnin zinatliisi, güzel akhlaq, güzel akhlaq. Kuyash muzni iritkan dayi, günahlarni iritkayi xulq. Saadatka, muruatka, muhabbatka, ilitkayi xulq. 0:33 Qulqlarning in qamami siq. Amallarning in afzali. Bizal akhlaq, bizal akhlaq. 1:06 wa nashhadu anna muhammadan abduhu wa rasuluhu, sallallahu alaihi wa ala alihi wa ashabihi, wa man tabi'ahum bi ihsanil ila yawmi d-din, wa sallimillahumma tasliman kathira, amma ba'd. Biz xalq bilan buladigan odaplar haqqada sohbat qilaytkan idik. Utkan darsimizda xalq bilan buladigan odaplarna rukullardan beri iffat wa haya haqqada qabirgan idik. 1:34 Uzu umuma oganda insandayki adab akhlaqlar, xalq bilan boladigyan, adab akhlaqlar turtda, rukni turtda. Birincisi, sabr. Bu sabrdan kub khulqlar kib chqadi. Shulardan ghazabni yutishlik, ghazabqi maslik, vayumshag bolishlik, shashqalagbo maslik, sabrgi kiradi bolar. Cuda kub sifatlar, manisho sabrdan ustuki qoroladi. Va ikincisi, iffad. Bu iffadni asasi, 2:03 amallardan bari, asasi xulklardan bari, xaya dhib, shu xaya haqqadak yapirdik. Wa unan ki yingi uchunchi wa tortunchi xulklar, shija'at wa adil. Insana adalatli bulishtigi. Asasan, insandagi xulklar bani shu torta xulkunu sutiqi quruladi. Sabr, iffat, wa shija'at wa adil. Biz sabr haqqadak yapirdik, qisqaca chunturgan boldik, wa ki chagi darsimizda iffat wa xaya haqqadak yapirdik. 2:32 wa Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam'in hadislarini etdiki, hayyana hamasi yakhshi gen, al-haya'u khayrun kulluhu, ya ki, basqa bi ruwayatta, al-haya'u kulluhu khayr, hayyana hamasi yakhshi, yani, hayyakigen adam hich qachan yudquzmagen, bazibir duniyawi narsalardan mahrum bubqagan bolishligi mumkun, lekin bu yudquzush masibu, hayyana hamasi yakhshi, hayyadan kelibchigiden, manashu iffattan kelibchigiden sifatlardan bari sidiq, 3:03 Bugungi sohbatimiz, mənimki, sidiq haqidi. Sidiq bu, tuğr yaprişdi biz şunamiz, sidiq digindi. Uzi asli sidiq kelimesinin lughavi manası, quwat manasdan gelib çıqqan. Arab dili de, sadaqa kelimesi, sadaqa, üçte harif, bu quwat və tuğrilik manasını, məsələn, arablər eytadi ki, tuğr nayzani, rumxun, sadiqun, yoki sidiqundu eytadi. Tuğr nayzadi gani. 3:33 Sidiq, mənə üçün dey, quwat və tuğrilikten kilib çıqqan nirsa bol a'da. Tildaki sidiq bar, və ishtaki sidiq bar, və qalbdaki sidiq bar. Tildaki sidiq, yani tuğrı yaprishlik, bu, vaqiye etkin yapbizni tuğrı kelişligi. Amaldaki sidiq bol edigen bose, shariyatke mas bolishligi, uşa amal, insalni uzini tiledi etkin nirsa sidiqini amal tasqilab turishligi. Mənə üçün, 4:03 Qalbdaki sidiq uzu ma'lum bu. Insan iciden uzu qalbden tuğrilikini isteydi, və mənə şu işini, haqq buliçligini isteb qiladi. Mənə şu adam sadiq diliyadi. Allah Subhanehu wa Ta'ala sadiq kişilərini rast yapir edigin kişilərini yexsi qiradi. Və bunu uzu kitabida bir qanca urinlarda sidiq haqida Allah Ta'ala maqtadi, sidiq ahlini maqtadi. Hatta ki, 4:32 sadiq kisilar bilan birga boylardib, buyurdi Allah Ta'ala. Ya ayyuha alladhina aman uttaqullaha wa kunu ma'as sadiqin. Ey iman kildirganlar, Allahtan qurqiylar, wa sadiq kisilar bilan birga boylaylardigan. Wa uzini in suyuklik bandalari bolyan payganbarlarina sidiq sifati bilanmaktigan. Wadhkur fil kitabi Ibrahim, innahu kana siddiqan nabiya. Ibrahimni islen kitabda, u siddiq kisiydi, payganbar, 5:02 wa siddiq peygambarada. Siddiq diganligi, yani siddiqni mubalagay kurnishay, yani nuhayat darajada tughriyab ruchi digana. Innahu kana siddiq al-nabiyya. Yoki, Ismail alayhi salamni, wadhkur fil kitabi Ismail, innahu kana sadiq al-waadi, wakana rasool al-nabiyya. Ismail alayhi salamni, kitabta Allah ta'ala zikir qaliyabdiki, Ismailni islayn kitabta, u waadasta sadiq qishiidi. Wakana rasool al-nabiyya, 5:31 və peygambar bugünkü şeydi. Yawki Idris a.s. haqda etkinda ham vazkur fil kitabi Idris, innahu kana siddiqon nabiyya wa rafa'anayhu makanan aliyya. Quddushu sifatni Idris a.s. haqda emeyti yabdi Allah Ta'ala. Idris siddiq peygambar idi. Demek Allah Ta'ala uzinin in suyyumlik kishilarini siddiq sifati bilan, sodik sifati bilan makhtab etdi. Demek mana bu siddiq peygambarlarini khulkulardin. 6:01 Allah subhanahu wa ta'ala sidiq bulgan, sadiq bulgan kishilar haqqada qiyamat günü gece tilawat qilnadigan ayatlar nazil qildi. Qiyamat günü gece tilawat qilnadigan ushalarini sadiq sifati bilan maktab. Anas ibni Nadir radiyallahu anhu bu kishi Anas ibni Malikni amakilari buladi. Anas ibni Nadir bu kishi Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam bilan birge badirga qatna sholmay qolgin egin. 6:31 Badirgi Rasullahi cikkallarida bu kuxu bi xabar qoygan, urushdan bi xabar qoygan. Yani bi xabarligi Rasullahi suhsan bir vazifa bilan u kuxunu cunatikan bugallar. Cunki Rasullahi niyetlari urushush bumaygan badirde. Karvanini aldini tuslik uchun cikkallar, lekin Allahini qadari bilan, shu cayda kafirlar bilan urushushlik dogru kildi, bunu hamamiz tarixini istikamiz. Allahini qadari bilan bu ishboldi, lekin Anas ibni Nadir, radiyallahu anhu, bu urushka qatnashi olmaydi. 7:02 Uzu ge uzu juda qatliq shoyman buldilar. Etdilar ki, Rasulullah bilan birinci jihadda qatliq sholmi qaldim. Indi bundan kin, agar da bir orta bir jihad boli etkin bosa, Allah kuradi meni dima qalishligimdi, dib, vada birdi bu kushi. Allah meni dima qalishligimdi kuradi, dib. Bir yildan kin, Uhud qazotu buldi. Uhud qazotu bulgin peyti, birincilerden bolib durub, bu kushi labbaydib chikin. Hatta Sa'd ibn Mu'az u kushini aldi dan chikib, e, Abu Umar, u kushinin kuniyasi, Abu Umar, 7:33 qayrga kit yapsiz diganda, men manay shu Uhud tağı tariftan jannatda hidini siz yebman, jannatda hidini siz yebmandib durub usha tomanga kitgan. Wa shu Uhud qazatda da shahid bugan. Bu kushunu cussasini topgan payitlarida saksandan ziyad joyda jarahat bor agan. Hatta ki yuzlarini tani bumi digan darajada bugan singillari Rubayi binti nadir, u kushunu jasadini barmaqlardan tani bogan agan. 8:00 Hattah hicbir cayde soqcay qamaygan, qiliç bilan kesilgan, layza bilan sancilgan, keman bilan sancilgan, hicbir cayde soqcay qamaygan. Shunday halatda tapilgan, Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam, Allah subhanahu wa ta'ala bu kisha haqida ayat nazil qildi, Minal mu'minina ricalun sadaqu ma'ahadullaha alayhi. Muminlardan shunday kichilar, ricallar barki, ular Allahka bergan vaqdalarda turib birdishlar. 8:29 Yani u kishi etkendi, u Badrda qadda sholmagindi, agar yana suna qangi bir mawqiq bose, suna qangi halat bose, Allah Ta'ala minikura da u shanda qandi qilisligimdi, digan vaadasiga, turub birganligini Allah Ta'ala makhtab ayat tushurdi ki, mumillardan vaadasida turgan adamlar bar. Sadaqu ma ahadullaha alihi. U shi sadaqu diganligi bu kishi. Kelamida sadiq buldi mi, ya ki ishida sadiq buldi mi? Etkin geplarida ishi bilin kursati verdi. Mana bu ishidagi filini, 8:59 Allah Ta'ala sadaqu udib ediyabdi. Yani, tuğru turgan adamlar mənə şulardigan. Qiyamat günü gece tılavat qilinadigan ayatlarda nazil qildi. Demek bu, sidiq, şuncalik bir Allah Ta'ala qe yaqimlik, Allah Ta'ala yaxshi qoradigan xislat. Bizdi mumillarda mənə şu sifat bilen sifatlansilikke buyurdu. Bu, nuhayat derecede ketta bir faydalik bir xuluqi, kim bu bilen sifatlansa, nuhayat ketta derecede faydalar cikadi. 9:28 Bu gün, mənə şu sidiqnə faydələrə həqqədə, qulmizdən ki, gencə etəmiz. Birincisi, sidiq bu, hər bir yaxşilikni asli stoplənədi. Hatta imanni həm asli. Imanni uruğu sidiq boladi. Xuddiki nifaqni uruğu kizib yalqan bugani kəbi. Yalqanchi adamne münafiqlik bar. Adam özünü-özü sifatli intiqam qalib kuruvursin qalbiden. Yalqangi apir gənli gin adam özünü-özü həmi biladi. Unu broga-broga etibatishkiri gemez. 9:58 Uzu biz takrar-takrar itiyab piskib, bu darsimizda bu roguya hukum chikarish, falanchay munafiq, falanchay kafir, dihijlik uchun mas bu. Uzu mizda, uzu miz islaq qiliq uchun. Yani, munafiqlikni urogu bu, yalqan buladi. Khuddiki imanni urogu sidq buganigi uxshib. Sidq, butun yakhsiliklarga yullaydi. Yakhsiliklar izi, jandatka alib kiradi. Khuddiki, ibn Masud, radiyallahu anhu, ruwayat qigallari kabi, buxari ruwayatida, alaykum bi sidqi, fa inna sidqa, 10:28 yahdi ilal birr, wa innal birra yahdi ilal jannah. Silar uzlaringe sidqni, raskoylikni lazim tutiylar, chunki raskoylik yakshiliklarga yullaydi. Demek yakshilikdi kim qiladi? Sidqbar bugan adamlar qiladi. Sidqi yuk adam yakshilik qilalmaydi digani bu. Sidqi yuk adam fucurga qarib kitaydi. Insan nimochum fucur ishlarga uzunu toqtat almaydi? Bazib adamlardan soraysiz mi, uzumu toqtat almayab ban? 10:56 Bir yaman fiilimlerdi korimaymandib, uzim-gozim qasqilamanda ki, yana korib qoyyab ban. Bir yalgan gapirmaymandib durib, uzim-gozim qasqilamanda ki, yalgan gapirib qoyamandib. Ghibat qilmaymandib, adam uzi-gozi qasqilatdan ki, yana ghibat qilib qoyadi. Vaha qoza. Nige toqtilmaydi disa, unu sababi u adamda kasalligi kizib, yalganchiligi bar. Quddiki yaxsilikni sababcisi sidik bugani qabi, fucur ishlarini sababcisi bu yalganchiligi boladi. 11:26 Yaxshilik bu limadan kilib qiqaykan, sidiqdan kilib qiqaydi. Va yaxshiliklar isa jannatka yollaydi. Demek bu yin kattan yaxshi nimat bunarsa. Bir kishi sidiqni istab, wa la yazalur rajulu yasduq wa yatharras sidiq, hatta yuktaba inna allahi siddiqa. Kishi sidiqni qasqilib turub, har gapida tuğri gapirishligini qasqilib, şu tuğri bulishligini qasqilib, 11:55 harkat qil uradi, harkat qil uradi, hatto ki Allah nu aldi da, Allah Ta'ala huzurda u adam siddiqdib yaz buyiladi. Allah Ta'ala hamamizi siddiqlardan qilsin. Wa bunu aksi ularak bir kişi, yalgan gapir uradi, yalgan gapir uradi, Allah nu huzurda bu adam kezzabdib yaz buyiladi. Yani bu hadis davamda. Wa iyaykum wal kadib, fa innal kadib yahdi ilal fujur, wa innal fujura yahdi ilal nar. Yalgandan saklan ilar, yalgan fujur islergi odamni yullaydi. 12:25 fucur ishlar, yaman ishlar busa, bu gunax ishlar duzaxke adamni ali baradi. Demek, duzaxke kirishlikni sababi, demekin, yalqan gapri shekin. Cennetki kirishlikni sababi, sidiq. Ushochun, adam bir kunda iddaminanda turub, sadiq bulub, raskuy buqqamaydi. Yoki, bir kunda bir uxlab turub turub, kezzab buqqamaydi. Adam kezzablik qili uradi, yalqan gapri uradi, arzima gen narsalarda aldaydi, yosh bolani aldaydi. 12:54 qiyin qiyin qittasini aldaydi, başqasini aldaydi, qirekmaz ciyo deyim yalqan gapiraydi qim qolaydi qiyamadan. Hatto qi bazo adamlargi bu, waliyyazu billa, yalqan kas buq qoyin. Hicbir faydasi yuk yalqan gapirisdiyirdi. Gap tutuqrisi dibi yalqan gapiraydi. Uzi aslinin ogan da gap tutuqrisi mamindaydi dibi yalqan gapiraydi. U shani gapirmasayim bolaydi uzi shirdi? Urgani qoyin. Bir narsani sotaydi qiyan adam ayniqsi, shun narsasini utishligi uchun, bir isini bitirishligi uchun yalqan gapiraydi. 13:24 Allah Ta'ala bu yalqanlardan qaytardi. Allah Ta'ala Qur'an'dan azi qildi ki, Rabbi adkhilni mudkhala sidqin, wa akhrijni muqraja sidq, wa j'alli min ladunke sultanan nasira. Ey Rabbim, mene sidq kiradigan jahiden kirgizgin. Yani bunu madikani? Mufasirlar bunu tabsirida edisadi ki, harbir isni kirishligide, sidq bilan kirishligde mene tawfiq birgin. Wa harqandi isten cikishligde, 13:54 sidiq bilan chiqishlikke uziyni tawfiq bergin. Nikah kakir yabsid, masalan bir kishi? Nikahdi bashlanishligi da sidiq bilan bashlanishlig kirek. Nikah agar buzul edigan bosa, sidiq bilan buzulishligi kirek. Tijaratdi bashlamaxsiz, ik kishi shirik bobdurib, masalan tijarat bashlamaxsimi, bashidan uysa ish sidiq qiruligan bolish kirek. Wa tijarat agar tugab ikigi ajral etgin bosa, sidiq bilan ajralishlig kirek. Aksar adamlar di koraski, bir-birige manashu mamini yok, bashlanisda xiyanat bilan bashlanadi. 14:25 ikti shirik birbir bilan, shirik bu işligan adamlar di kupini koras, shirik buigan adam yashirincha basqa bir ishlar di qiganligi, shirigidan yashirincha sigi qiladidi, kin payitlar kilib durub, un ayibu acilib qosa, nima bu, shariyatta haram mi bu, munkunu shariyatta, min shirigin qocaib mi mingi, bun qilidkin ishim bosa, u bilan basqa ish qilib pan, mayli tohribu, ishi halal, liki niki yashir qilabdi bunu, birgab barki yashir qilabdi di. 14:50 geplari harxil chikuradi, geplari birxil chikmaydi, budan geplirgan da basqa carog gepliradi, biqiborgan da basqa carog gepliradidi, an kiyn kilishm o shayi chikadi. Nima boldi bizdi mumillarga? Bir ticarat qisayk, albatda ushe ishlerden birbiri bilan hatta lanatlashib acralgan odamlardi koras. Mula'ana qilishadi. Agar da shu ushte, min tohru buhmasa, mingi Allahni lanati busundisa, unusiyam, agar min tohru buhmasa, mingi Allahni lanati busundib, mula'ana qiganlardi korganz. 15:20 Adibir ticarattaki narsalarda, Allah Ta'ala itayyabdi ki, harqandi ishte kirishlikde sidik bilen kireylik, cikishlikde sidik bilen cikaylik. Bu ayeti tabsiride bazi ulamalar etsiken ki, bu Rasulullah sallallahu alayhi wa sallamdi Madinaga kirishliklerine etkendigen. Mekkeden cikishlikleri. Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam Mekkeden sidik bilen ciktiler. Yani qovmi uksini haqda turgen peytilerde qovmi qub cikti Rasulullahini. Ve Madinaga Rasulullah dunyo esleb borgen emesler. 15:49 Madinaga uzlarini canini istab bargan imaslar. Rasulullah s.a.v. agar can kirey bugandaydi, abru kirey bugandaydi, Mekke ahli uksini uzlarige patraq qovamakchiydi. Yok, Rasulullah s.a.v. faqad din uchun, dinini qayim qilishlik uchun Mekkada Madinaga bardilar, bana bu barishlik, haqiqi sidq bilan barishlik buladi. Ey Rabbim, meni sidq orundan cikargin, yani Mekkadan, va sidq kiradigan cayga kirgizgin bu Madinaga. Waj'alli milladunke sultanin nasira. 16:19 Allah Ta'ala kattabir madad birdi Rasulullah ki, azrak vaqt utar utmastan, in kattab qalaba bilan yana Makyagi qirib geldilar Rasulullah s.a.v. Mumin kishi bana shundayi sidqni uziga lazim tuxudikirik. Nim isqi maqci busi? Ticarat qilasiz mi? Uylanasiz mi? Yoki basqa bir shartnomalar qilasiz mi? Aksar odamlar shartnoma qili shpeyti niyati basqa bolaydi. Shartnomani yazi shpeyti de, ushengi kulquy shpeyti de, unu niyati basqa bolaydi. Hazirci eti tururi kim uzim bilaman. 16:49 işin bitsin, kin uzun bilemen, digan manada, khazir ki, gihbi boshqaca, in shikden chikandayn ki, gihbi boshqaca bulaydi. Unu qalbida, chunki sidiki yok. Boska narsani niyat qibotirgan bulaydi. Mana bu narsa, Allah Ta'ala yaman gore digan, Allah Ta'ala unu barakasini uchira digan, Hakib na Hizam ruwayat qigan hadiste Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam etdilar ki, aldi satti qiluchi adamlar, ular ikhtiyarda bulaydi. Bir-biridan ta ajralib kitkinche. Al-bayyi'ani bilxiyar ma lam yetafarraqa. 17:18 Fa ida sadaqa wa bayyana burika lahuma fi bay'ihima. Agar da ular tuğrı yapırsa birbiriga, tuğrı yapırsa va şu sat etken narsasini aybana tuluk etse, ularga baylar da baraka beriladi. Agar da yashirsa bular, va birbirini alda etken bosa, bu bayni barakasi uchirvariladi. Muhikat barakatu bay'ihima. Bu bayni barakasi uchiriladi. Foyda qilişligi mümkün, adamni korinişte foyda bolişligi mümkün. 17:47 Likin u fayda barakasi uchib kitkin fayda boladi. Mana bu narsaga mumin kisi iman kiltirishliyik kirek. Bizi maksadimiz faqat kina shubugun fayda korib turib boldi, azraq pulli asayib boldi kittik digandi mas bu? Buna arkasta barakasi bolishliyik kirek. Vayana sidqdi faydalardan biri sidq ozini sahibige nacat biradi. Yani tuğri gapirigan adam kup halatlardan, yani eçimiz munkin hama halatdan soq aman chik kitadi. 18:17 Bunu tarixde cüdeye misollari kub. Mene uch kisi hadisini biz cüde kub dalil qilamiz. Safarga chikgan peytta qorga kirgallar. Ushe qorga kirganda yamur yaqib qoygan, kin yamurdan qochib qorga kirgan peytta, tatta bir tosh yumalib gelib durub, qordu oğzini qoplab qoygan. Ushe nda ular ber-berige etkin geplari bar ki, bugun silarini fakat sidik qutqaradi digan. Fakat rost geb qutqaradi. Har birimiz Allah uchun qigan. 18:45 in kucilik amallarimizin urtaki qoyib dua qali iligdib, dua qali isti. U shenida dua qoygan payitlarida amallarini eytib, u chalasiyem, tosh o chalib turib, ular beym olali cikib getishkend. Sidik ularida u shen joydan kutqarigend. Salig kishilerden birini aldiga, bir adam qotchib giygen eken bir kishilerden. Qotchib giygen, orqasitan adamlar qoob gileb digend. Kin, iltimas meni kutqarin, meni yasirin bir joyga digenda, mani birga yotkin digenda, yotkenden ustige 19:14 o tınlar xashayqilarda tashab qoygan agan. Haliga adamlar yugurub qigandan kin, shiirdan bir kishi qachib otimadimi diganda, mani xashayqila takidi otibdi digan agan. Kin haligala bunu akmaq qalayabdi diboylab, yakib-yakib qarab turib kit vargan agan. Haliga adam xashayq takidi ishtib otirgan. Kin chigandan ki, sene akilin babimi meni atib qoydin ki, o xashayqili takidi diganda, meni shu tohursini atikanim sene xutqar da hazır digan agan. Tohursini atikanim uchun, sene ular izlamasdan bashka qarab kitdi digan. 19:45 Abdu'l-Qadr il-Jilani rahimahullahdan rivayat qilnadi, nakil qilnadi bu hikaya. Bu kishi Makkadan basariga qarib talibi ilim bolib chikgan peydlardi. Onasini vasiyatib bugan ki, fakat uzinge sidigini lazim chitgin, hich qachan yalgan yapirmagan digan geplari bilan chikib, 40 dinar pulini kuliga islatishligi chun 40 dinar pul olib yasir qoygan ikan bir joge. Yani nimasi tuyasini, yuklarini arasini bir joge tix qoygan. 20:15 qaraqchilar kib turib, hamma adamlar, narsalarini alib-alib, u kishi yash bala bugan. Sinda nima bala diganda, menda 40 dinar bardigan agin. Bit taz sura ganda, suna digandan kiin, yal gandayim uxsa tasandib turib, bashkalarga qarib gitgan agin. Yash balayda 40 dinar nima qalaydi. Agar bu siyam adam menda 40 dinar bardi maydi ki o. Kiin yana bashkasi kib turib, kanca pulin bardi isa 40 dinarim bardi. Qani disa, igar tagidi turib didigan. Bari turib qarisilar, haqqatan igar tagidan 40 dinar chiggan. 20:42 Kin rayisini aldiga o barbdur, man o bala cinni iken bu. 40 dinar barbdib etdi uzda. Haqqatan cikdi 40 dinar disa, in 40 dinar katta pul. Shunda etkin ikenki, yox min onamga vaqda birib chikudim, yalgan gapir miymandib. Usho uchun tuğr sinay ettim, min bu 40 dinar uchun vaqdamdibiz miymandigan. Shunda mani shug gaplarini barakasi bilan, haligi qaraqchilarini rayisi kattasi, bu yosh bala onasiga birigan ahdi uchun pul uchun tuğr gapir yapdib, puldan kechib. 21:12 Men Allahka bergan ahdlarimda buzu görb ban, shu balani qoluda men tawba kiltirdim, gu ahboylar men tawba qildim digandiki haligi kishi. Shunda haligi qaraqchilarim, sen bizni hamma yoman ishlarida basliqimizi ding, indi yaxshi isteyan basliqimiz gogan bolida bizam tawba qildigdi, haligi cemaat hamas tawba qilib, gu malarini, pullarini digalariga qitari bergin. Bu sidq nacat taptirucu narsadi gani? Sidq sahibin qutqara dibi. Vayana, 21:44 sidiqni oqibati gozal boladi. Sidiqni oqibati gozal. Bu, jannatki kirishlikke sabab bolishligini aittik. Hazir ibn Masudda hadislarda, وَإِنَّ الصِّدْقَ يَخْدِي إِلَى الْبِرْرِ وَإِنَّ الْبِرْرُ يَخْدِي إِلَى الْجَنَّةِ Jannatki oqirishlikke sabab bolanlarsa, bundan kore yaqshnarsa yokuzi. Agar bu jannatki kirishlikke sabab bolarakan, bundan kore yaqshnarsa bomaydi. Vayana biri, sidiq, 22:13 bar adamga, Allah Ta'ala farasat berarekin. Yani, tughrik yapirigan adamda farasat boladi. Mumin kisi da sunucunan farasati kuclik boladi. Bu narsa, salaflarda cudakub tazribadan utkin narsa. Farasati bilan, hatta ki, bir sawal surashki kikigan adamlarin halatini, nima dimaqci ikanligini, shu yuzudan, shaklidan uzu bilib koyigan bolar. Bu farasat, bu bilişlik xayrdan keb chikgan, sidiqni uzigan lazim tutkanligiden gelib chikarekin. 22:44 Yalqanchi tajirlar bir mertda bir kishi milan muamala qiladi fayda qilisligi chun. Buldi bu ishigli yapadi bu adam bunge. Bosqa adamlar geyim, etaydi bu adam yalqanchi kezab hakem, bu buna ishile meylerdi. 23:15 uziga-uzi adamlarin ishancini yuqatadi. Mana bu narsayam, Allah subhanahu wa ta'alaani kattabir sidiqga birgan barakalardan bari. Bayana faydalardan bari sidiqga baraka biriladi. Bu, huddiki etkin hadisimizde, Hakimna Hizamdi hadislerde, Fa iza sadaqa wa bayana burika lahuma fi bayihima. Agar ullar toru yapirse, bayan qise, 23:42 bir narsasini sotu uchi adam sot etken narsasini bayon qisa, qanaqa ikanligini. Aksar adamlar sot etken narsasini bayon qimaydi. Gabdi elantiradi. Kozu kor bugan xoyini bazarga alp ciktirib, mani xoy kor, utamanya utsingam kor, utamanya utsingam kor. Kor digan gabdi adamlar xarada yabdi dib shungan. Bu adam kor dib etkin ekin. Ozu kozu kor bugan. Utamanya utsingam kor, utamanya utsingam kor. 24:08 dhese kuzi kurdiyab, kin tas sotob abgitib, xaytari abgibirsay, min aytudib ki, kurdib. Indi albette masal bub qagan dhese bu, nikin, hayatta, bazarda, bunakangi narsilarda kubi curi tas. Gabdi eylantirishdilar, juda kubi bulaydi. Hatta ki, ik kishi kilishmaya qosay agar, uzini faydasiga gabdi eylantirib, uzini faydasiga abgilit dyanligini, farasati fara adam uzu bilib turaydi. Bu adam, ik kishi pul muamalasida kilishmaya qogan bozay, 24:36 bir adamda ortada hakem qalib durub, mana bizga hazibin nasadin, icibirin masalani icibirin bizga, dip durub agar gapirse, ushe sidq bilan, hamilar sana bayangib vermaydi ushende. Illa Allahdan qorkgan adamlar gina bayangib birad. Allahdan qorkmagan adamlar bol etkin busa, aksar xolatlarda ushe gapini uzin faydasiga qarab tughullayib gapirad. Vayana sidqni faydalardan, dunyayi ohratni 25:08 maslahatlarini, faydalarini apkiladi. Allah Ta'ala Qur'anda hitadi ki, hatha yawmu yanfaqus sadiqina sidiquhum lahum jannatun tajri min tahtiha al-anhar. Yani mana bu kunda sadiq kisilarga ularini sidiqu fayda biradigin kund. Demek bu ham sidiquni kattabir faydalardin. Qiyamat kundu da jannatka kirishlikke sabab busa, bu jannatda, masalan dunyoga qiyaslab kursak agar jannatta. 25:36 Cannatta dunyoga qiyasilab qoriladigan bosa, dunyodaki hamma narsani qistirib qigandiyam, cannattaki bitta xamcini urniga tohru kimazaygin. Cannatta bitta xamcini urniga tohru kimaydi, dunya wa undaki hamma narsalar. Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam aittilar ki, dunya wa undaki hamma narsalar mal'undidilar. Ad dunya mal'unatun, mal'unatun wama fiha. Dunya wa undaki narsalarini hammasi mal'undigallar. 26:06 illa Allah Ta'ala uchun khizmat qigan narsalar budda mustasnab. Demek bu dunya faydalanish dunyasi bu maksad qilib yaratmada Allah Ta'ala buni. Uchi uchun ham dunya insani kuzige uzaqdan chiraylik urn edigan qib yaratilingen. Ad dunya hulwatun qadira. Rasulullah itdilar ki dunya uzaqdan qaraganda yam yasil kurnishi chiraylik va mazasi shirin. Ad dunya hulwatun qadira. Mazasi shirin. 26:34 və izaqdan qaraganda yaxshi korunadigan qilib yaradilinyan. Lekin aldiga barsayiz unu, duniyanu, xutdiki bir kuqalam zarida bir dama alishlig uchun chixayiz, adirlarda yam yashil bolib turib, gullar, butun chirayli korunaydi. Lekin usha da barib otirishlig uchun barsayiz, otiradigan cayga qarayayiz, taqida qurt qomushqalar bolaydi, harxil narsalar bolaydi, nar raq cay yana chirayli raq korunaydi kuzizgi. U irga barsayiz, biyax chirayli korunaydi. Duniya xut dushundayi. 27:04 xayisi cayda otirmayn, xayisi cayda adam rahatsizlik nisizaydi. Soyada otirsayzim, istigda otirsayzim. Sudu istaydi adam, suga barsay, sudan qatishligdi istaydi. Orman caylar kuzizga churayli kor naydi, ormanga barsayz, basqa yirga bargi iskilaydi. Mani shundayin. Xayisi caydan masalan shaharini ortalar da bazibir ashqanalar da qurb qoygalligini korayasiz, qud diki ormandaki shakilini qilgin. Ormandaki shakilini, aligi iski yagachlardan qigayan, basqa qigayan, qimmat bugan ashqanalar, 27:34 xuddiki uzchi iski bir cayini tasvirli bir maqchi bugan, qan ci xarajil qilin ya ushe darsili? Likin Allah Ta'alaani yaradgin darsilari ge qarin, hada qalqullah fa aruni ma dha qalqa alladhina min doni, Allahni yaradgin darsilari ni qorin. Allahtan uzgalarini man yaraddi, ularini ma qaldi? Qisqasi bu duniya bir mata' faydalaniladigan darsa. Likin ahirat, jannat hayati, haqiqi hayat. Wa inna dara al-akhirata la hiya al-hayawan. Ahirat hayati, 28:04 haqiqi hayat bu. Ahirattaki yashash, haqiqi yashash buladi. Allah Ta'ala hamamizdi shu jannatlarda nasibsin. Demek, manay shu jannatka kirishlikni sababci buladigan ishlaridi in asasisi bu siddiq buladi. In asasisi siddiq buladi. Vayyana bu siddiq husnul khatiba bulishlikki sabab buladi. Husnul khatiba digani yahsilik bilan umrini tukasidigi ge. Buna dalillari Shaddad ibn Aws. 28:38 bu ruwayat qigan hadiste, Shaddad ibn al-Had, nesai ruwayat qigan hadiste, arablardan bir yegit kilib turib Rasulullahke iman kilitirdi vabayat qildi, vabayat qildi, vabayat qildi, vabayat qildi, vabayat qildi, vabayat qildi, vabayat qildi, vabayat qildi, 29:09 aliki ghanimatdi berganda, bu kishi bu nimaydi bu diganda, bu singe ghanimatlerden Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam beribib bardi. Dedilar, kin u Rasulullahni aldi ekilib durub, ey Rasulullah, minge nima berdi sizdi? Bu ghanimat bu, bu sin haqin bu diganda, ey Rasulullah, min bu uchun iman kiltirmadim, min uq manashirimge sancilişlik uchun iman kiltirdim diganda. Xunda Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam ettilar ki, in tasduq illaha yasduqka. 29:36 agar Allah uchun sin haqdan eytetgen bosayn bugabdi, Allah ta'la sin uchun bugabini raska chikarib birad digindi. Shundan kiyin, bir cihat kekirgen baytda, ushe kishi tapilmiy qagen, kiyin bir coyden u kishini mayyit halatda uliglarini Rasulullahini alib gigende, Rasulullah ahuwa huwa diddilar, bu ushe mi diddilar? Ha, usheyi git shu digendlarde, Rasulullah s.a.v. uslardaki kimlari bilan kafanlaganigindir. Kafanlab durub kiyin dua qildilar, ey Allahim, 30:05 mənə shu bəndəyn o ziyni yöliyndə hıcrat qilib, o ziyni yöliyndə cihat qilib çıqqani də, mən mənə shunga guah məndir dua qildilir. Mən shunga guah məndir dua qildilir. Mənə bu, sidiqni, yaxsi aqibat bilan tugasligini ketta bir dalili. Allah Ta'ala hamamizni, xatibamizni yaxsili bilan tugadsin. Allah Ta'ala bizge faydali ilim versin. Urgenin ilimlerimizden Allah Ta'ala faydalandirsin. Subhanakallamu abihamdik, nashhadu wa la ilahil an, nassagfiruq wa natubu ilayk.