نص مُفرَّغ آليًا وقد يحتوي على أخطاء، فارجع إلى التسجيل للتحقق من الألفاظ.
0:00 Bismillahirrahmanirrahim. Alhamdulillahi Rabbil Alamin. Wassalatu wassalamu ala Sayyidina Muhammad wa ala alihi wa sahbihi ajma'in. Amma ba'd. Assalamu alaikum wa rahmatullahi wa barakatuh. Hurmatli wa aziz mu'min bradarlar. Bu shama'ili Muhammadiyya kitabidan uttus bishinchi. Yani sungi darsimiz bulub. Bu darsimizda 0:28 Paygambar a.s. nə tüştəkuruş haqda kilgan babning hadislari bilan tanishamiz insha'Allah. Babu ma ja'a fi ru'yati Rasulillah s.a.v. fil manami wa fihi asharatu ahadid. Rasulillah s.a.v. nə tüştəkuruş haqda gi bab, bu babda imam-ı tirmizi unta hadisni ruwayat qilgallar. Paygambar a.s. nə tüştəkuruş babini 0:58 Kitabnin ahirida zikir qilinishidan boligan hikmat haqida, Mulla Ali qarayit edilar ki, Kishi, Peygamber sallallahu aleyhi wa sallamnin qaddi qamatları, Yuz tuzulushları, Va khulk atvarları bilan yax silab tanishib çıxsa, Şüde qorganda hem uzatni tanish asan boladi. Qala haddathana Muhammadu ibn-e-Bashar, Qala haddathana Abdurrahmanu ibn-e-Mahdi, Qala haddathana Sufyan, An abi Ishaqa, an abil Ahwaz, 1:28 An Abdillahi ibn Mas'udin anin Nabiyi sallallahu alayhi wa sallama qal, man ra'ani fil manami faqad ra'ani, fa'inna shaytana la yatamathalu bi. Abdillahi ibn Abbas raziyallahu anhu dan ruwayat qaninadi, ukshi faygambar alayhi salamdan ruwayat qalishil aricha, faygambar alayhi salam ayitkan ikallarki, kimi ki meni tushuda kursa, albatta u meni uzumni koribdi. 1:58 meni tusumga kira almaydi. Ulemalardan İsa isimlik Allam aytadilar ki, çunindik şeytan boşqa peygambarlar və melaikelarınin həm tuslariga kira almaydi. Lekin, şeytan insanin tushiga boşqa suratda kirib, men peygambarman deyişi həm mumkin. Bunu anıqlaş uçun ulemalarimiz, peygambar aleyhis salamnin qaddi qamatları, yüz tuzulishlarını yaxshi bilmaq lazim boladi, deydilar. 2:29 Qala hadathana Muhammad ibn Bashshar wa Muhammad ibn Al-Muthan'a, qala hadathana Muhammad ibn Ja'far, qala hadathana Shu'batu an Abi Husaynin, an Abi Salihin, an Abi Hurayra, radiyallahu ta'ala, anhu. Qala Rasulullah, sallallahu alayhi wa sallam, man ra'ani fil manami faqad ra'ani, fa'inna ash-shaytana la yatasawwar, aw qala la yatashabbahu bi. 2:56 Abuhurayrah raziyallahu anhudan ruwayat qilin adaytadilar ki, Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam aytdilar ki, kimi ki meni tushuda korisa, haqiqatta u meni koribdi, chun ki shaytan menin tusumga kira almaydi. Rawi shaq qilib, ya ki minge uzini uxshata almaydi, didilar. Qala haddathana Qutaybah, qala haddathana Khalafubna Khalifa, an abi malikinin ashja'i, an abihi qal. 3:25 Qala Rasulullah, sallallahu alayhi wa sallam, man ra'ani fil manami, faqad ra'ani. Abu Malik, al-ashja'i dan ruwayat qilin adu uzat, o talar dan ruwayat qilish la rica', o talar a'id kani kallarki. Rasulullah, sallallahu alayhi wa sallam, a'id kani dilar. Qim minad shudakursa, al-batta'u uzun nikurt. Qala Abu Isa wa Abu Malik, hada huwa Sa'du ibn Tariq ibn Ashyam wa Tariq ibn Ashyam, 3:56 huwa min ashabin nabiyi, sallallahu alayhi wa sallam. Wa qad rawa aynin nabiyi, sallallahu alayhi wa sallam, ahadith. Qala abu Isaa, sami'tu Aliya ibn Hujrin yaqul, qala Khalafu ibn Khalifa, ru'aytu Amra ibn Hureithin, sahiba nabiyi, sallallahu alayhi wa sallam, wa ana ghulamun sagir. Abu Isaa, tirmizi ayatad larki, bu abu Malik, Sa'ad ibn Tariqi ibn Ashyamdir. 4:23 Tariq ibn Asiyam isa Peygamber alayhis salamning ashablardam bolad. U Peygamber alayhis salamdan bir nishta hadis ruwayat qilgan. Yana bu isa ayitadilar, Ali ibn Hujurdan ishtim, u ayitki, Xalaf ibn Khalifa, men yashlik cağımda Peygamber alayhis salamning sahiblara Amr ibn Huraysini korgan mandib, ayitgan yada. Qala haddasana Qutayba, huwa ibn Sa'idin. Qala haddasana Abdul Wahid ibn Ziyad. 4:52 An Isam ibn Qulaibin qal. Haddathani Abi anahu sami'a Aba Hurayratayakul. Qala Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam. Man ra'ani fil manami faqad ra'ani. Fa'inna ash-shaytana la yatamathaluni. Qal. Fahaddathu bihi ibn Abbasin. Faqultu faqad ra'aytuhu. Fadhakartu al-Hasan ibn Aliin faqultu shabbahduhu bihi. Faqala ibn Abbas. Innu qana yushbihuhu. 5:20 Asim ibn Kulayib atalaradan ruwayat qiladilar, atalara Abu Hurayra raziyallahu anhu dan ishtikan ikallar. Abu Hurayra raziyallahu anhu aytadilar ki, Rasulullah sallallahu aleyhi wa sallam aytdilar, kimi ki, mini tushida korisa, u albabda mini uzimni koribdi, chunki shaytan minin shaklimda gerdalana almayin. Asim aytadilar, atam aytdilar ki, 5:46 Men bu hadisini ibn Abbas ka aytib birib, keyin men Peygamber aleyhis salamni tushumda kordim, dedim. Shu vaqt, Hasan ibn Ali isimga tushubk ettiler. Darxal, Peygamber aleyhis salam khuddu Hasan raziyallahu anhungi uqshar ekerler, dedim. Shunda ibn Abbas, Çinden ham Rasulullah sallallahu aleyhi wa sallam, Hasan ge uqshar ediler, dediler. Qala hadathana Muhammad ibn Bashar, qala hadathana ibn Abi Adiyin, wa Muhammad ibn Ja'farin qala, 6:16 ḥaddathana Awf ibn Abi Jamilah an Yazid al-Alfarisi wakani yaktubu al-Masahif. Qaal, raaytu al-Nabiya sallallahu alayhi wa sallam fi almanaami zamana ibn Abbas. Faquntu li ibn Abbas, inni raaytu Rasul Allahi sallallahu alayhi wa sallam fi al-Nawm. Faqala ibn Abbas, inna Rasul Allahi sallallahu alayhi wa sallam kanayakool, inna ash-shaytana la yastati'u ayyatashabaha bihi. 6:45 Faman ra'ani fin nammi faqad ra'ani. Hal tastatimu an tan'ata hadha rajula alladhi ra'aytahu fin nammi? Qala na'am. An'atu laka rajulan, bayna rajulayni. Jismuhu wa lahmuhu asmar ila albayab. Akhalu alaynay. Hasanu al-dihki. Jamilu dawairi al-wajhi. Qad mal'at lihyatuhu ma bayna hadhihi ila hadhihi. Qad mal'at nahruhu. 7:14 Qala abu Isaa wa la adrii maa kana maa hadha n-na'at. Fa qala ibn Abbas lau raaytahu fil yaqadati ma istata'ata an tan'atahu fawqa hadha. Qala abu Isaa wa Yazidu al-Farisi huwa Yazidu ibn Hurmus wa huwa aqdamu min Yazidu al-Rakashi. Wa rawa Yazidu al-Farisi an ibn Abbas radhiallahu anhumaa ahadith. Wa Yazidu al-Rakashi lam yudrik ibn Abbas. 7:42 Wa huwa Yazid ibn Aban al-Raqqashi, wa huwa yarwi an Anas ibn Malik. Wa Yazid al-Farisi, wa Yazid al-Raqqashi, ki lahuma min ahli al-Basra. Wa Awf ibn Abi Jamila huwa Awf al-A'rabi. Yazid al-Farisi dan ruwayat qilin adi, uzad mushaf yaza digallardan bulgan ikanlar. Aytadilar ki, ibn Abbasnin dawrlarda, tushumda Peygamber alayhis salamni kurgan idin. Kin, ibn Abbas ka, 8:13 Peygamber alayhis salamni tushumda korganimni aytib berdim. Ibn Abbas aytilar ki, Peygamber alayhis salam, shaytan menga ozini oxshatiqe qadir emaz, kimi ki meni tushuda korsa, albatta u, meni ozumni koribdi der edilar. Keynesi menga, sen tushumda korgan kishini tariflay alasamma, dedilar. Rawi aytadi ki, u kishi, ha, men sizgi tariflasam, u zat adamlarinin orta qamati, 8:44 Cisim tanalari, akka mail, borday rang, kozlari ser kiprik, kulsarari yuzlari yanadi gozallashib ketadigam, sakallari bu yerdan ta mana bu yergece, yitib kilgan idi, didilar. Baz ulamalar bu tushida peygambar a.s.ni korgan kishi mushar, yani Quran yazadigan yaxshi adambolgalligi uchun, mana shunda yaxshi tush korgan bolse kerag. Chunki salix tushlar Allahdan boladi. Peygambar a.s.ni tushda korush ham, 9:14 Allahnin marhamatidandir, deyishadi. Saqallarinin tarifi deyisa, yani bu yerden, mana bu yer gece digan sozunu, iki qulaq tamanini, ya ki qulaq bilan cag araligini nazarda tutgan. Qulla sir saqal eykallar demahchi didilar. Hadisinin davamige qulaq salamis, av, rawilerinin biri, bu sifatlardan boska yana qanday sifatlar, yani bundan artik yakshi sifatlar bolar midi, didilar. 9:44 Ibn Abbas bu adamning sozini ishtibbolgash aittilar ki, agar paygambar alayhis salamni ongingda ham korganingda idi, bundan artiq tariflay almas edin. Yani bukshid shuda korganzad haqiqattan ham paygambar alayhis salamning aynan sifatlari bilan korgan ekenlar. Abu Isa Tirmizi aittilar ki, Yazid al-Farisi, Yazid ibn Hurmuzdur, wa u Yazid al-Raqashi dan awal raq yashab oytgan. 10:14 Kin bu Yazid al-Farisi ibn Abbasdan bir qancha hadis ruwayat qilyan. Amma Yazid al-Raqqashi isa ibn Abbasni zamallarda bulmayan. Otasinin ismi Abamdir. Bu Yazid Anas ibn Malikdan hadis ruwayat qilyan. Bu iki Yazid al-Farisi wa al-Raqqashilar basralik buladilar. Hadistagi Avf ibn Abi Jamila isa Avf al-Arabidir. Qala hadasana Abu Dawud Sulaiman ibn Sulaim al-Bakhali 10:44 qal ahadathana nathru ibn shumayla qala awfunil a'rabi ana akibaru min qatada nathru ibn shumayla nruwayat qilin nishja u zatay tadlar awf al a'rabi min qatada dan kataman diganid qala ahadathana abdullahi ibn abi ziyad qala ahadathana yaqubu ibn ibrahim ibn sa'ad qala ahadathana ibn akhi ibn shihab al zuhri an ammihi qal qala abu salamata qala abu qatada 11:13 Qala Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam, man ra'ani, ya'ni fin na'umi, faqad ra'a al-haqqa. Bu hadis abu qatadadan ruwayat qilana da'i tadilar, Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam ayit dilar ki, qimi ki, tushudami nukursa al-batta'u, haqiqat nukurdu. Ya'ni, a'inan uzum nukurdu, dimaqcilar. Qala hadathana Abdullah ibn Abdurrahman ad-Darimi, qala anba'ana Mu'alla ibn Asad, 11:44 Qala hadathana Abd al-Aziz ibn al-Mukhtar, qala hadathana thabitun an Anasin, anna Rasul Allahi sallallahu alayhi wa sallam qal, man ra'ani fil manami faqad ra'ani, fa'inna ash-shaytana la yatakhayyalu bi. Wa qala waru'ya almu'mini, juz'un min sittatin wa arba'ina juz'an min al-nubuwa. Anas, raziyallahu anhu, dan ruwayat qilin adayta dilarqi, Rasul Allah sallallahu alayhi wa sallam ittilarqi, kim min itshidu kursa, 12:13 haqiqatta meni ozumni koribdi. Chunki shaytan meni suratimga kira almaydi. Mominning tushu paygambarlikning 46 cüzudan 1 cüzdur. Ulamalar bu sözning manasta harxil tafsirlar qilshadilar. Usha tafsirlardan mulla ariqari bazilarini kiltiradilar. Birinci tafsir. Hadistagi momindan maksad paygambar alayhis salamning ozlaridir. Uzadga risalat kelishidan avval, rab barasa 6 ay. 12:43 salih tushlar korgan idilar. Indi, anashu 6 ayini, u zat payganbarlik qilib otgan 23 yilga taqsin, yani boladigan bolsak, 46 dan 1 cüzga ting bolad. Lekin bu tafsirini ibn-i hajar rahimahullah zaif, chunki salih tush korganliklarini 6 aya chegar alab koyish, juda muskuldur, idilar. Ikinci tafsir, muminden maksad salih mumillardir. Ular korgan tushlar khan salih bolad. 13:13 Çünki üllər napak işlərdən özlərini, özlərini yıraq tutkallikləri üçün anəşündəy marhamatlərgə ege boladilər. Abū Hurayra raziyallahu anhudan ikkinci tafsirini quvvətləy digən marfu hadis ham kelgan. Payğambarlikdən fəqat mubashiratlar gina qaldı didilər. Şündə uzatdan mubashiratlar nima deb suraçdı? Abū Hurayra mumun kuradigan salih tushlar didilər. Wallahu alam. 13:42 Qala haddathana Muhammad ibn Ali, qala sami'atu abi yaqud, qala Abdullah ibn Mubarak, idha bitulita bil qadai, fa'alayka bil athar. Abdullah ibn Mubarak tan ruwayat qanan ishcha uzad aytadilar ki, agar bashinga qazicilik vazifasi tushsa, asarga, yani hadis yaki sahabalar ishtihadlariga bak. 14:06 Qala haddasana Muhammad ibn Ali, qala haddasana Nazr ibn Shumayl, qala akhbarana ibn Awnin, an ibn Sirin qal, hadal hadithu dinun, fanzuru amman taqhudhuna dinakum. Ibn Sirin dan ruwayat qilin adaytadlar ki, bu hadis dindir. Dinlarinizni kimdan aliyatgallarinizga qat tıqraq dıqqat qilinlar. Mullali qoraytadlar ki, qazicilik, paygambarlikdan qolgan miras bolgalligi uchun ham, 14:36 bu masalada asar, yani uzatning sunatlargi ergashishga buyurulmokta. Soyn bu asar va undan ki ingi asar ham babga ta'luqli yeri korunmassa da, babning ahirda kiltirlishidan bolgan maktsat, xuddu ulamalar kitablarini basida niyatni umilash, ixlas bilan basilash kirakdib, tavsiya qilgallaradik, hadis ilmi va ruwayat masalalarga itibarini qaratish, 15:06 hadis ruwayat qilişke, ahamiyat birişke ündaşdir. Biz həm kitabnin nihayəste Allah ta'ladan amallarımıznin avvaliyyu-ahırı, faqat Allah ta'lanin rizaligi üçün bulişini, və bu kitabnin manfaatini biz və boşqa mu'min bradarlarımızga yetkazişini ümit qiləmiz. Həm də tercime barəste qilgan ilmi, adabi və imlawi qilgan kemçilik və unuqsanlarımızni afu yetişini soraymiz. 15:36 Zira Allah Ta'ala Ki Chirmli Wa Rahamli Zatar Wa Sallallahu Wa Sallamu Ala Nabina Muhammad Wa Ala Alihi Wa Sahbihi Ajma'in Assalamu Alaikum Wa Rahmatullahi Wa Barakatuhu