نص مُفرَّغ آليًا وقد يحتوي على أخطاء، فارجع إلى التسجيل للتحقق من الألفاظ.
0:00 بسم الله الرحمن الرحيم 0:30 As-salamu alaikum wa rahmatullahi wa barakatuhu. 0:59 barici yaxshi sifatlarini ozini icbi aladigan, shundayi bir acavi xisilat. Hamme talimatlardayan, hamme haqlarinin tili dahem, dili dahem, yaxshilik tuncasi bar. Lekin, islamda qanday. Islamdani ozgi etqadlaram yaxshilikni uluqlaydi. Lekin, musulmanlar bunga qanday ama qilishali. Islamda musulmanlar yaxshilikni qanday tariflashali. Hamme ozici yaxshilik qiliyatmandib, oylab yurali. 1:29 Deyikin, muslimanlar qanda yaxshilik qilashad, qilishyabdiy oki qilishka. Bu cidaha muhim masala. Bu qorunisdan sadda. Azar yaxshilik haqda gapramanaz deyze, shunuzda adamlar, yaxshilik mi? Ozi mizan belamizi yaxshilikna. Hamamiz yaxshilikni belamiz, vahammamiz yaxshilik qilamiz. Deydigan darajada ki sadda, tushuncha. Saddaligi nimadan, saddaligi kob gapralganadan. 1:58 Yaxshi niyam, yaman niyam, kafir niyam, musulman niyam, katta niyam, kichki niyam, niyam tiri da yaxshilik bar. Balaniyam, tiri da yaxshi giyden başlayab, düşüncəsi, şundan başlanada. Yaxshi va yamanni aciratada. U imanu, kufrini aciratistan aldin, hatta yaxshi yamanni bilada. Bu yaxshi, bu yaman. Bu yamanni manasini hal düşünmü miydi? 2:25 Degin, uzgi yaqa digan narsana, madida atana, yaxshi digda. Yaqma ganna yaman digda. Ko gab kerey maz, qisqa txuntur maxi bosiz, balaga, yaxshi bolada, yaman boladayiz. Chunday qanib, qodakinin ham txunqasida barbo, xislat. Qatlar ninham, ham, ham manin txunqasida, batili da, bogani uchun ham bu sadda, addi. 2:56 Yaxsh barayam biladu ku bunu, yaxsh barayam tushnadu ku, dedigyan darajaliga sadda. Lekin muhimligi bu kob gafirlishi. Kob gafirlisinin ozudan ham saddaliga adliyili payda buqqagan. Vabunin barajahati muhimligidan ushundi. Muhimligidan godakili qaadan bujlab, yaxshi, yaxshi, yaxshi yana ushundiramiz, yaxshili qilishkiri edib, orga tamiz. Kob gafirligyan narsa, 3:24 Kob korlgan narsa, oddi narsiga aynan qolad. O mohim bosayan. Mohimligi estanchq qitar. Mohimligi ahamiyyati pasayib qitar. Vr narsa agar kob taklar bosa, vr gabdiyan kob gafarlavrsa, uning tasar qitar diladiyo. Kob aygan nakin tasar qamayad. Bu yaxilik mavzusiyam shunakha. Kob gafarlgan uchun, oddi narsiga aynan qogan. Dekan, shunu uzdan, shunishniz qiraki, namagan kob gafarlava. 3:54 xob addi qe aynanib qamasin, dib kamay trish kereyim mi? Disi, yox, kamay trish kereyim masin. Barbur, kopay trili uradi, gafrili uradi, takrarlili uradi, u addi qe aynanib qasayam, undan chochum astan, undan khawatur qamasin, gafrili uradi. Bu, uni muhimligini korsatada. Ihsanini muhimligini korsatada. Biz, hammamaz, bla digan, addi narsi qe aynanib qaligan, yakhshilik. Islam dinimiz, kop taqidligan, yakhshilik. 4:24 Ihsan. Biz hamamiz bilamiz dimiz. Lekin, qanchalik bilamiz. Qani, koreylikchi. Biz bilganda, nima ge moracayat qalamiz? Islami manbalarga moracayat qalamiz. Xunchalarimizni, bilimlarimizni, teishirish uchun ham. Yaki mustahkamilash uchun, yaki usturish uchun, albatta, islami manbalarga moracayat qalamiz. Ushirdan olamiz. Asasni, qalibni. 4:52 ilimni və amal qılıçka yunalişni, ilhamni, eni ihsan kalimasini keli çıxsigin azar falaydik. Yaxshilik haqda viz gapriyatgan ikanimiz, bu buz uchun itqad, bu buz uchun din ikanini takitlashibiz kirik. Itqadini viz islam dinimizden alamiz. Islamda yaxshilik itqadgi qoşilada. 5:23 itiqadini ham eyn aali darajasi, chunki Rasulullah sallallahu alaihi wa sallamdan Jabra'il a.s. kirib uchita sawar sorigandar. Mal imanu, mal islamu, wa mal ihsan digandar. Iman nima, iman manabu, manabu, manabu. Islam nima, islam manabu, manabu, manabu. Ihsan nima, digandar sawarlarini ham mili bilaslar, mashhur hadis. 5:54 Ihsan bu iman va islamnan keyin soralgan, dekin bu imannin islamnin en yukhari darajasi, en choksi, yuksak noktasi. Islam va iman, ihsan bilan butun bolada, kamil bolada. Shui vizin tilimizdagi ad digab bilan, yakshilik bilan butun bolada. Kiminin yakshiligi butun bomasa, imani butunmaz, islami chala. 6:24 Ixsan, yaxshilik. Ixsan kalimasini biz Uzbek telenin izahinin logatiga qarib, uzimizin telenizdegi kop ishlatilgani ushun. Yani bizin tushunkamizdegi telenizdegi kop arilashib getgan, shunikunan buna ham Arab logatilardegi manalarib. Shublamir qatorda, uzimizin Uzbek telenizdegi manalariga nazar salib o tushuniz qarib. 6:50 ixsan xayrli, sawabli, ish, kar xayr, izgulik xayrli, sawabli, ish, kar xayr, izgulik xayrli, sawabli, xayr, izgulik 7:22 Biz xudayi, digan, xudayi liyakhanan, digan, sadaqanan, amma adamlar shunakha manada tushinad. Ehsan desa, kub kuna, musulmanlayam shunakha tushinad. Ehsan desa, biz sadaqa qvatgana kanda, yani biz kure, malini kureni chikabta shetgana kanda, sadaqa qalatgana kanda. Bazlar, unay, uzun istiyat qalad. Xudayi, yam shunakha. Amma adamlar, amma musulmanlar, ehsanli xudayi dhib tushinad. Lekin, manasu, nahayatda king. 7:51 u xudayi, unin icida bir nukta borisi mu mkin, ihsaninin icida. Asli arabca kalimah bu ihsan, biz ganda ihsan qilva qemiz. Asli ihsanun, ihsan, ihsan bu kitkan, nima uchun, adatda tuzni, bir çimdin tuzlu yaki shakarini suga tashi varsayiz, nima bolad? U piyaladagi suga, yaki bir stakandagi suga, 8:20 Azgina, bir qasho basiyam, azgina basiyam, tuz ya shakarlı sasiz, o erib gitadi, korunusini yok atadi, qarishib gitadi. Khudushun yox shak, sozlayan bir tildan ikin chitli qotkanda, uzini asli shakilini yok atadi. Bazan manasini yam yok atadi, bazan manasini sakilab qogyan halda, shakilini yok atadi. Har bir til, uzini bahitadi, baska tilladan soru varadi uziga, badan. 8:48 Va ba yi yi dushin dey qalib. Hamatil deyam bar. Ozgi avatkan da, ozgi maslaqtib qalab. Yaqin baqqit qin shihtir, yaqin burab sal buzib boziyam, ozgi maslaq qabil qib qalab. Chungi uxshab, bana shu ihsan kalimasyam, arabdumdagi ihsan sozini, basqa qiraq shakil, ozbiqchiga maslaq alinyan shakil. 9:13 Arab dili da, yana xo tili qa, tili xunaslik qa dair bogin, baz bundar sarani qis qiqsi islabot qiqmizan fayda naxali imaz. Iyi tavuxu bar Uzbek dili da, Arab dili da Hamza, Alif dili da yazilada Hamza, Kasrali Hamza. Xu bilan baxlangan qoq qini suzli, Uzbek dili qotkandi ee boli qotadi. Adan ma'am xo Arab dili daki suzlani sanasam, Uzbek dili ozi ila. 9:42 Taba wala wrasla, yani bir kwasa tar dimaq qo yaslar. I'tiqad, I'timad, I'tikaf, I'lan, I'tibar, Ihtiyat, Ihtiram, Ihtiras, I'tirab, Ihtimal, I'hya, I'hram, I'tiraf, I'tidal, I'azaz, Ihtiyaj. Wala hama sa'uz bikin luqatada mawjud. 10:10 xamasn baxshgi e qoy shiz, uj bichi buqqalad. Yim la yin shiz, araf shiz buqqalad. Qazan eytiqad dimiz, eytimad dimiz, eytikaf dimiz, eylan, eytibar, ehtiyat, ehtiram, ehtiraz, ehtiraz, ehtimal, ehyah, ehram, ehtiraf, ehtidal, ehzaz, ehtiyaj buqqalad. Xamas araf tildan qanimgan, buqimgi mawzo imiz nimi namiyab shiyon. Yani, unumayikan, ismizan qaqqa madran. 10:41 ixsan, loki ixsanun arab tilda qisim. Biz bu ixsan kalimasini, dima gozbeq tilda ixsan dit istatigan kalimamizi manasi nimalarini ifada qalisini yaxshi angilashimiz kirik. Kob kina insanlar ixsanini gaprib yoradi, lekin manasini yaxshi idrat qamiz. Qala tasawur qilada, toluq tasawur geyga borish kirik. Ixsan kalimasini loqavi va silahi manalargi kirimiz. 11:11 Yaxshirik, ixsan, yaxshirik qilis digana, ixsanun, yaxshirik qilis digana. Bu, hasan sozu na alingana, orzage hasan. Wal hasan wasfun mushtaqun minal husun. Hasan eze husun na alingana. Husun, unu chun asla nima gana, bil asla chiray digana, gozallik digana. Hasan, chirayli narsa, chirayli adam, chirayli narsa, chirayli kitab, hasan, shun. 11:39 ḍḈḍḍḍ ḍḍḍ ḍḍ ḍḍ ḍḍ ḍḍ ḍḍ ḍḍ ḍḍ ḍḍ ḍḍ ḍḍ ḍḍ ḍḍ ḍḍ ḍḍ ḍḍ ḍḍ ḍḍ ḍḍ ḍḍ ḍḍ ḍḍ ḍḍ ḍḍ ḍḍ ḍḍ ḍḍ ḍḍ ḍḍ ḍḍ ḍḍ ḍḍ 12:09 ma'lum muddatdan kin kila digan, sawab, mukafat ki baliq. Yaxshini tarifi shu, yani yaxshi digana, kez maqtovga saza var boliq, hazir naqti maqtov, nasiyasi mukafat. Aldim maqtaladi, bana palanchi, bana brinchi olunga layiq, yutdi, qalaba, dib maqtalib, yaki yaxshi sifatlanin yaparib, kin orqastan mukafati kila. Bu, yaxshinin tarifi, yaxshilik tushinkasi, ihsanchi. 12:38 Ixsan, bu, xu yaxshilikni bra uga yedgazish. Didduli isaa. Unim muqabili tiz karisi bilan tushuniladi, tushunish asamboshini. Tiz karisini ab gelisad, tushunish asambolad. Isaat unim tiz karisi. Isaat isa yamanlik, biyadablik, yaramas isqilish. Rajulun muhsin, yaxshilik kulu ci adam digana. 13:01 Ihsani manasi, qirayli ishqilish digan manasiyan bar. Hassan ta shay'a tahsinan. Bar ishni qirayli qil sengiz, hassan ta, ya qi ahsan ta dib ayitish mumkim. Bu logaghi manasid. Indi istilahi manasik giramiz. Istilahi diganiz, adatda istimalda ishleqiladigana. Adamna tushin qada istimalda xayatda ishleqiladigana. Faizak torina bil iman wal islam. 13:26 Kanal muradu bihiyal isharatu ilal muraqabati wa husni ta'ah. Agad ihsan kalimasi iman wa islam bilan kushilib kisa, shungi yakınlaştırib bağlıq halda kelezgen bursa, bu Allahnin daima unu nazarat kılıbturganını ve çırali ibadat kılıçni ifadalayda. Bu birinci manası. Ikinci manası, amma izavaradal ihsanı mutlaqan, mutlaq, çıxan deynasiye bağlıq bumigan halda ihsan deyin kalimaki isa, 13:56 Fa innal murad bihi fi'alu ma huwa hasan. Yaxshi ishni qilish digana. Qanday bu si'am yaxshi ish qilish bolda. Dimaq ihsanini ikita manasi barakan. Barintisi iman wa islamga ba'aluk xalda keradgan manasi. Ikinisi, hish nasi ga ba'alam mastan, odu yalaxas mutlaq erkin xalda keradgan manasi. Islam wa iman ga ba'aluk xalda kisa, yan islami kalimalar nichida, shunga ba'aluk xalda keradgan busa, bo... 14:25 qirayli ibadat manasini biradikim. Wa al-muraqaba, muraqaba quzatish digami. Quzatu asida turganin xiz qilish. Yani kimnin quzatu uda? Allahnin quzatu uda. Farishtalarinin quzatu uda. Asida turganin xiz qilish. Shuni xiz qilip qirayli ibadat qilishni ihsan digiladi. Kinchi manasiyasi? Umuman yaxshili qilish. Qandi yaxshili basaya. 14:52 ibadat me, adat me, muamala me, bashqa me, dunyavi ishme hatta ihsan boladishur, yaxshi isqadishur. Wa qalan munawiyyu al-ihsanu islamun zahir, yuqimuhu imanun batin, munawi, ihsanning tarifida yachadlar ki bu zahiri islam, batini iman asasidagi zahiri islamdir. Batini iman barpa qiladigan, qayin qiladigan, ayaqat ruzadigan, wujudgi kiltradigan, 15:20 zahiri islam ihsan insani zahirda fayda bolada unu fayda qiladi yan narsan amayikan batini iman insani qalbada boladiyan iman ragib nink tarifda kiladi ki fi'lu ma yambaghi fi'luhu minal ma'ruf qilish lazim bo gyan ma'ruf ishni qilishni ihsan diilada wa huwa darban bo ikxsam bolada ahaduhuma al-in'amu al-gayr bittasa barinsa basqaya in'am qilish yaxili qilish 15:51 Sani al-ihsanu fi fi'li uzinin ishida yaxshi qilish, qilish, qilish, qilish, qilish, qilish, qilish, qilish, qilish. 16:22 yaxshilikni, yaxshilikni, ba oğulli dib etrigan vətti oğullari yaxshilikka nisbat berladilar digan manad. Ay mansobuna ila ma ya'lamuna wa ya'malun. Vurzari beladigan va qladigan ishlariga mansob nisbat berladir. Ani shingi ba oğulli qlib tariflanadi tanilala adamlar. Qalan kafabiyu fil ihsan, kafabiyini ihsan haqdagi tariflarda, 16:50 Adam ozdan bashqa ge fayda yetkazadan isni qrish ifsan dilara. Manashunda yasirul ghayru hasanan bihi. Bashqa adam yaxshi ge aylanada. Yaki qyuali ge aylanada, hasan ge aylanada. Sizin ishingiz tifayli u yaxshi ge aylanada. Qayta'amul ca'i, masalan aqqa ta'am berish, qarni toyu, sal qehrasi yarfshad. Sizin yaxshili qigan bolas, u yaxshi ge aylanada. 17:16 qornoax, moxtax xalda, yoma ahvalda, yoma alfazda, yoma qi xalatda, qayfiyatdayda, sez unga ixtan qildiz, yaxshi xalatka aylandi, qayfiyati qaboldi, yaxshilikka aylandi. Aw yasirul fa'ilu bihi hasanan. Yaki ikkinisi, fa'ilini oza hasanga aylandi. Qigan adam oza yaxshiga, qira'iliga aylandi. Yani oziz yaxshilik qisayiz, oziz yaxshiga aylandi. Ixtan qisayiz, bashkiga, yaki oziniz yaxlas. 17:44 iqqal aslam xasangaylana, ihsan niyun asla uzagi xasan, ihsan qi qaadan, xasangaylan taradi, ya baxqana, ya ki uzana. Ihsan niyun xaqiqatiga kilamiz, xaqiqatul ihsan dhib, kil tarisadi, yani, nadratun na'im qawmusi mualliflara, fassaran nabiyu, sallallahu alaihi wa sallam, alihsana, baygammar alaihi salam, ihsan niyun xaqiqatini qi xinturu berganla, qaqib berganla, xina sa'alahu jibril, 18:14 Yibri'il kilib sorigan baclarra. Allah'in salawatu wa salamlar busun tayyambar sallallahu alaihi wa sallamga. Huwa an ta'budallaha ka'an naka tara'hu didlar Rasulullah sallallahu alaihi wa sallam. Ihsan nima'a dib soriganlar da. Ihsan bu Allah'in khuddi korib turganindik. Allah ka khuddi unu korib turganindik ibadat qadishtir. Fa'in lam takun tara'hu fa'in na'hu yara'ka. Agarsin unu kormasan ham. 18:43 Bas, o sene kord turadi, bililar. Arada bil ihsan, bilarda ihsan, bilan Rasulullah, sallallahu alaihi wa sallam, muraqabaga ishara qaldilar. Muraqaba digana, ima digana? Kuzatu. Tahtal muraqaba digana, kuzatu qad shifqaldiran o adam. Yani, yeryuzda ki makhluklarlin kuzatu qad shifqagan digana, tahtal muraqaba digana. 19:06 maqfi qizmatilani, ya qi milisani qizatu qad shuqqa. Bu yer dhalimu raqaba Allahin daimin qizatu bu, abadi qizatu bu. Allahnin wa malaikalarinin qizatu gulari, shungi ishara. Ihsan, manashu, hadisda qigan, yani qiraili ibadat qilish. Fa innaman raqaba Allahe ahsani amala. Chumki, kimki Allahni qizatu turganini hiz qilsa, amalini qiraili qilad. Amalini qiraili qa aynanadi. 19:34 Wa huwa tafsiru qawlihi ta'ala, inna Allaha ya'muru bil-adli wal-ihsan, Allah shubhasiz adalatka wa ihsanga buyurada, digan Nahal surasinin 90-ci ayatida, manashu ayatda nazarda tutulgan ihsanini Rasulullah tafsir qabirdilar. Indi qarayim. 19:58 Bir adam korib torsa, kuzatib torsa, nda fukumatni kuzatib unum ayil narraqa qoyi, u ma'olum, nda adamla qanak ahvalga tushu. Adam, adamni kuzatib torsa, qanday qalamiz. Bir adam bizi kuzatib torgan pwaytda ishqisayk, bozimiza qanak tutamiz. Yaxs tutamiz. Baxqa qe ishqilamiz. Yaa baxqa qe ishqilas. Torun? Naa torayt etmam. Bura kuzatib torgan da baxqa qe ishqilamiz. Yaa baxqa qe ishqilas. 20:27 Kormasa bashqa qe ishqilamiz, yal qe bashqa qe ishqilas, yal bashqa qe otras, bashqa qe otas, ozizax bashqa qe tutas, brav kormasa. Yinda Allah qorubdursach, Allah qorubdurgan xizqisangiz, yal qe yana adamlarga qaytaniz. Bitti adam qorubdursa, hechkim qorumasa, tasavvqanin, indi bitti adam qorubdur, tirsiz qolatgan izhiz, oziz qarney tutas, indi unti adam qorubdur, tammasniz. 20:54 Koza, endi yus ta adam faras qilin, yus ta adam siz, ge qarab turt, siz bit ta ozi ishqil yap, siz, qan da isqil asiz. Adamnin rohi halatida basim payda bolar, ozgarish payda bolar. Adam kopaygan sayin, basim kopaya orada. Bit ta adam bilan ge aplashish asan, ikita bilan sal qirra, onta bilan, ozgarish, bir maydan tola yuz min adam, bir stadion tola yuz min, kuz min adam turgan basi, on aldiga chikaz. 21:23 Siz bir söz eytisiniz, ya ki bir ish qilisiniz, odinizin ushiyyatini, bir sanatinizini, ya ki namayan qilisiniz, asan kecadir. Xamiz malum, adam kopay yansayin, ruhi halat ağrilashib varada. Tasir, atrafdagi adamlarinin tasiri asadir, basim artadir, basim asadir qalas. 21:47 U shanda insan bashqa qiraq ishqiladudun, jiddu jahdini sargulab, istiyat qorlin naxayat yukar darajgi qutarib, yal qomi, yaki sharmandi bomi, ya vaha qiza amillarkub, adam bashqa ishqa ishqa qarakat qarab. Indi Allahnin korup turishi qi, bu birstad yon, ya butun dunya milyard adamnin korup turishi qinkiladini. Yok, hech qandi. Awalun o aqrin adamlar niratkin zat, 22:17 Butun alaminin padişahı bugan zat. Ya ki, addi adamlarını korup duruş bilen padişahı la qarab durugan basa. Prezidentler qafaatili duruşugan basa. Muşalarını aldi da durabur işqisi, qandibulat. Allahnin nazaratı, Allahnin kuzatuğu, astıza işqiliş, insannı amallarını çirayili qilişkiye sabab bulad. Şunu altını biz ihsan deyimiz. 22:45 Allahnin kuzatuwa, Allah ta'la qa bira digan mukafat, ya ki agar xata gunax qilsa, Allah unga bira digan talba qilmasa agar u adam, Allah kechilmasa jaza, bu insana qirali ishqa undayda. Inda ina'an belan ihsani farqa haqda baraz toqta butamiz yuqarada biz ina'an haqda ham gafirdik. Wal farqu baynan ihsan, 23:11 Baynan ihsani wal inaam annan ihsan yakunu li nafs li insani wa li ghayri. Ihsan insani, ihsan bolan inaam fa urtas da farq. Ihsan insani uzgi aham bolad, bashqi aham bolad. Bashqi aham qilna digani yaxshirik aham ihsan. Adam uzgi qiladi yaxshirik aham ihsan. Wal inaam la yakunu illa li ghayri. Inaam isa faqad bashqi qibolad. Uzgi qigani inaam dil midi. Bashqi adamga, uzdan bashqi qiladi gani inaam dil ada. 23:41 Al-ihsanu a'ammu min al-in'aam. Si Ruzabadi ayisadlar ki, ihsan in'aamga qaraganda a'am raq, king raq dar dairas. Ihsan hamalasana uzisiyalada in'aam isa tar raqdar. Yalaw qishaytadlar ki, al-ihsanu min afdali manazil al-ubudiya. Bandalik manzillarinin in'afdali ihsandar. Manzillar var. Manzillar qizan yuqarga qarabarad. 24:09 Ihsan eyn yuqara, eyn avzal manzil, nukta, bandalik, liyannahu lubbul iman, imanning maghzi, shu. Wa roxhu huwa kemaluh, roxha, cana, goyaki, imanning roxha, man shun, ihsanda bulad, kemaliyam shunda bulad. Shubulan iman kemaliga yetada. Yaxshilik digana, manasi, dimak, kinra ikan digana, anilayabmiza, nishamallah. 24:39 وَجَمِيعُ الْمَنَازِلِ مُنْطَوِيَةٌ فِيهَا هَمَّ مَنْزِلِلَرْنِي اُذْ اِجْجِهَا عَلَضِ مَنْزِلِ 25:09 Ihsan nin mukafatu faqat ihsandır. Qala Rasulullahi sallallahu alaihi wa sallam, Al-Ihsanu an ta'budallaha ka'annaka taraahu. Bu Allahni yukarda ayatta itkan Ihsanu jannat. Ihsan nin mukafatu faqat Ihsan. U Ihsan Allahni jannata. Al-Ihsanu izan, didlar ma'al farfi ma'ana am, mu'amalatu bil husna, 25:38 Mimman la yalzamuhu ila man huwa ahlun laha. Ihsan, agar umumi, shu ayatilganladan kirib chqib tarif biradigan busak, ayatilgadiki ihsan, zimmasiga wajib bolmagan adam tamandadan, yakhshilikka layiq bolgan, adamga qilnadigan, yakhshi mamaladar. Tarif, xayn? O zinig zimmasiga wajib bolmagan adam tamandan qilnadigan mamala. Yani, zinig zimmasiga wajib bomidi, qob nasilar. 26:07 Wajibiyan bar, lekin kufa wajib imas. Ushe wajib bulmagan darsana, ujizgi wajib qilib, ya ki lazim qitib, uning sahibiga tatqib qilasiz, taqdim qilasiz. Uning sahibi isa chunga layiq dib bilas. Siz ujizgi wajib dib bilimiz. Lekin siz chunga darsana baca qilisengiz ki in siz muqsim bulas. 26:34 Zalika an al-Hassan yani ma kana mahbuban ndal mu'amal bihi. Oni sababushki al-Hassan yani yakhshin asa, ushangi mu'amala qaliniyatikan adamning nazida mahbubdur, yani syukli, ushuni yakhsh koradar. Walaysa laziman li fa'ali, bu onin qiluciga wajibmas, lazimmas. Lekin ushi adamga mahbub, yaqi utamanga mahbub bugan ushin, siz oni qalisangi, siz muhsin gaylan asa. 27:04 Yanda ulamalar, hasana bilan ihsan urtasdagi muqayasini ham kitirshad. Yanni, hasana bilan ihsan urtasdagi baqalorlik, biz bu mavzunu tushunishimizgi yardan biradam. Hasana digana, firuzabadini tarifilarda kiladigi, harbir yakhshi narsa, nimat, insange khursanini qalib kiladigan narsa, minig nafsi, badani, ahvali, xalatlargi yakhsilik, jihaddan tahsil qiladigan narsana, hasana dit aytiladim. Wal alaqatu bayinal amrayini wadihatun, 27:34 Manash, iki narsa urtastiga alaqa tushunarlidir agar tushungan busak, chunki insan uziga agar iqlas bilan, tawhid bilan, yakhshilik qaladgan busa, ibadat bilan, yakhshilik iqsan qaladgan busa, ya ki uzdan basqiga yakhshisuz bilan, yakhshilik bilan, iqsan qaladgan busa, unin natijasi husna bolada, yani jannat bolada, manabo hasana bolada. 28:01 qalib qalib qalib qalib qalib qalib qalib qalib 28:30 miwa bulib qaytqilada. Bu qingan ihsaninin mukafati bu dunyada ham va afratta ham bulada. Indi hasana kalimasinin manaları Qur'an-ı Kerimdakigin bir qatar manalarini keldirilgan, zikir edilgan. Hasanadan karimanin birdi altıxil manasini ketirishgan. Birincisi, tawhid. Yani Allah'nin dinida tawhid bilan tura alish bu hasana Allah ta'ala. 29:01 Bizna iman qa buyurgan ikan, wa u shahal jaza'ul ihsani illal ihsan digan ayatda ham, Allah Ta'ala ihsaninin mukafati ihsan didi. Birinci ihsan bu tawahid, ikinci ihsan bu cennat. Biz tawahidni, imanini qira'li qilsak, ihsan qigan bulamiz, yani isni qira'li qigan bulamiz. Hasanani ikinci manasi, al-nasru wal-ghanima, qalaba, wa ghanimat, ghanimat, 29:32 Kin manada? Maal dunya manastaham. Yani, hasana, manashundi, Allah Ta'ala adam boladiyan hasana, biz agal ihsan-ni qirayli bacaxil sak, nusrat qirishamiz. Allah qalabaa taqilada. Ihsan qilyan adamlarga. Ihsan-ni qirayli adayitkan adamlarga. Wa ularga ghanimat ham nasib itada. Wa hadihi samaratul ihsan. Al-mushari ilayhi, mana bu ayitlirkan, nasr, nusrat, qalabaa, ghanimatka. 30:02 Ishaara qladigan ayat, ma nabu ayat, wa anfiqoo fi sabirillahi, wa la tulqu bi aydiikum ila tahlukati, wa ahsinu inna allaha yuhibbul muhsinin. Allah yurada infaq qalim, ihsan sadakatlar qalim, qolimiz ulan, uzimiz, uzimiz, xalakatka tashlamay, ihsan qalim, ahsinu, yaqshirik qalim. 30:29 Inna Allaha yuhibbul muhsinin, albatta Allah muhsinilarni, yaxshilik qilishlarni yaxsh qoradi. Ano shuyurda lamalar edisadi ki, siz Allah yuliq yaxshilik qilishsaniz, ozin nizni halakattan sakligan bolas. Yani ihsan, duyurilgan ihsan, sizin ozin nizni halakattan saklish, düşmanlargi mağlub qalishdan saklish, yingilip qalishdan, xar bolishdan. 30:58 İslam deyinde bu shashib qolizdan tishib getishtan saklanadi. Bun için ihsan lazim. Wa bunin natijasta sizga nusrat geladi wa ghanimat geladi. Üçüncü manası, al-mataru al-khasib, yani arsumandan yagadigan yamgar, yeryüzdagi khasildarlik, samaradarlik, bu ham hasana manastı gergan. Törtüncü manası, qawlul maruf, 31:29 Yaxshi suz, tohru suz, xaq suz, ham hasana manastik ilgan Qur'anda. Wa la tasdawil hasanatu walas sayyiaq. Hix qachan, yaxshilik bilan yamanlik barabar bulmayda. Lidifa' billati hiya ahsan. Siz in yaxshi nasa bilan jawab qaytarayin. Laki unga raddiya verin, unga qaytarayin, unga jawab qalim. Birda suz manastik ilgan. Yaman suzlar ayitilatikan mursa, siz yaxshisin tafib qaparim. 31:58 shu bilan unu qaytarim, yaxshi sos topib, kusli yaxshi sos topib unu qaytarim, jawab qilim. Shundan yaxshisi yox, bu bilan, bu yaxshilik bilan tayinlashadayan, hech gurnasi yox. Bu orinday amalda giyam yaxshi gapirish, qataqigan adamlarina qatasini kechirish, qadir bolib, ceza berishke qadir bolib turgan halatta kechirish. Aciz bolib kechirish, kechirishke kirmiyin. Qadir bolib kechirish. 32:29 keqirish diiladi wa bu muqafat boladi wa bu hasana qe qaladi biyan vishni qigan adam muqsim boladi, ihsan qigan boladi wa u ghanimatki irshaddi, nusratki irshaddi. Allah nimi a'yadda ki qiyan wal ka'zimeena al-ghaidha wal-aghafina a'nin nas, ghaidh yani ghazabna yutadi qiyan, adamlarini qatalarini keqiri yuvar alaydi qiyan, adamlarini Allah yaqshi qoladi maqtaydi. 32:57 Wallahu yuhibbul muhsinin, Allah muhsullarını yaxşı görər. Şu yukarıda etdiyen sıfatlar, muhsullar da bolar. Altınsı, unik manalardan biri, yani, fiyalil xayrat, yaxşı amallar qiliş. Sababli işlerini qiliş. Bu hasana bolad, bu ihsan bolad. Ihsan ve adil ortasdagi münasibat. Biz yukarıda etdik ki, Allah Kur'an-ı Kerim'de, adil ve ihsanga buyuradi, digilgen. 33:24 Isladik shun, yaani Nahl surasinin tohsanin qayatida. Fima yata'allakubil adli fa'in al-ihsana fawqahu. Ihsan adalatdan ustun turada, adalatni yuqarasta turada, adalat quyda turada. Ihsan adalatdan kingraq manada. La'andahu izakana al-adlu, yaani an ya'xudal insanu ma'alahu, insan ozga teyisli bugan haqqana alish, vuy'otima alayhim ozning usta bugan basqalarini haqqana verish, unnima deyirada. 33:55 Adil, adalat dilan. Fa inna lihsan, ihsan isa, yaani ayya khudal insana akalla min malahu, ozga teyishli bugan haqdan azrağını alish, wa ayyot ya aksara min malahi, ustuza bugan nam koprağını berish. Bu nirba dilarkan? Ihsan dilarkan. Insan muqsin bolishna halasa, shunday bolali idi. Ya muqsin bolishna xakala masan, unday bola amin. Ya ki unday bolasa, muqsin dirb unay itil midi. 34:26 Daim ninayi ki haqqini korsi odun haqqini tartib, soğrib borsayim, yulib borsayim, kisi qorbsindir borsayim, aladi. Bura uga besikigandaysa, zasyam topba torqilib biradi. Buna atini adil digiladi. Bu, adil qigan buladi. Lekin bu, muqsim bu midi? Wa yuqti aksara min ma'alih, uzinin ustudagi başqalarinin haqqini kopaytirib biradigan adam muqsim buladi. 34:54 fal ihsanu bizalika zaidun ala al-adil. Shundi qili? Ihsan adildan zaiddir, ziyadadir, kubdir, ustundir, yuqara. Ihsanni martabasi adildan yuqara. Wa iza kana tahharri al-adli minal wajibat, adilna barbaqilish wajib fars, shard. Yani, ushaddan tushkitish giremaz. Amma fa inna tahharri al-ihsan nadib. 35:24 İhsanga intiliq isi nadib? Peygamber tamandan cari qilingan nadib? Nadib mustaqat, tatawo, uz ixtiyaru qilnadigan ali canablik. Alivadda, adil bilan, ihsanin taqqafliganda, ihsan darajas yukarı tura. Adildan paska tushib getsi, bu, gunaxkar buladi. Unun akubati yaman buladi. Lekin, 35:51 Adil busayu, ihsan bumisa, u camiyat kokarmayda. Adillin ozu kifaya qilganda, Allah Qur'anda ihsanga buyurmagan burad. Shu ayatta, Allah adilga ba ihsanga buyurad. Qarayn, ozu ihsan mustahab diyadniz. Kimnindir xayaldan ond shumkin mustahab bu? Bu farzmaz. 36:19 Lekin Allah buyuradi debgitir yaddi, yani umumi tarzda bolish girek, muslimallarini ishida. Muslimallarini hammasi 3x3 ishqilib yuradiyan adam ne boysa, u cemiyyat qulayidi. U cemiyyat uchib kitaddi. Hani cahidan uchib kitaddi, qulayidi yog bolib kitaddi. U cemiyyat qayin bolish uchun, mustahkem turish uchun, islami ushe azirligini yam korsatish uchun, islam adalatini yam korsatish uchun, iqsam bolish girek. 36:47 Ixsan bu mese islama adalatu korrum mi diyan? U adalat mas u zulmga ilan kitada, na'udhu billah. Shu aldinda turgan adalat, haqiqi adalat bolishichun, ixsan bolishkirik. Ixsandan ajraligan adalat zulm bu qalad. Allah hasrasan. Bungay zibar jirishkirik. Fa fi hadihil ayati tarimati isharatun ilal fadli ma'al adil. Man shu ayatta, adil bilan fazil. 37:20 berga yanmayan yurishkira iliga ishara bar. Fala adalatu labudda minha. Adalat shard, lazum, talab, yani unu talab qilasiz, qat'iz, farz bu. Amma ixsanga targib qilasiz. Adalat bu, misa, umayish nasa bu, minaham nasa buzulada. Tiki tubulan yamr libdushad, yog bobkidad. Adalat bu, misa, ixsan bu, misa, u adalat uzaqqa davamit mi? U adalat nis aqlab. 37:48 qukardrib, zinadrib, qirayli qilb, korsatib ish qirik. U yaxshin arsana targibiyan bar, yaxshilib korsatish bar, targibatda qatda ish bar. Etisabiyu ticaradzilam, reklamay uchun milyardlab sartlashada. Targib uchun, tanistirish uchun, korsatish uchun. Ihsan bu korsatadir. Shu adalatini korsatab bilish uchun ihsan bolish qirik. Yaxshilik bolish qirik. Wa bu kob bolish qirik. Qigin u 38:18 Azgina adalat qaym bulanam. Isharatun ilal fadli ma'al adil. Fazl wa adilga ishara var. Fal adalatu labudda minha li dabdil umur. Islana torub ca'ida yushabdurishchun adalat kirak. Wa insafu ba'adhin ba'ad. O zaman da bir-biriga insaf qalishchun. Bir-biriga zulm qilmahsiglar uchun. Adalat shat. Adalat haqda Umar ibn Abdul Aziz, xalifa. 38:48 Muḥammad qoradīdān soraganakallā. Rāḥimahumu Llāh. Bihingi aḍālatni tārifini kirtirīyini deyam. Oqshayatkan ki, bax, sāltan an dhīn jasīm, baybay san, jidiyan bur buyuk ulkan nasi ḥaqda soradim kum. Kun li sāghirin nāsi aban, adamlarnin qiçkinasiga atabol, wa li kabīrihim ibnān qattasiga uğolbol, wa li l-misghi aḥan. 39:21 Tengdaxinge bradar gol. Walin nisa i kazalik. Qayallarga yam xud dushundi. Wa aqibin nasa ala qadri zunubihim adamlarini gunahlargi yarasha jazala. Ani adalat jazalash digan. Gunahgi yarasha. Adamlarini khataa gunahgi yarasha jazala. Wala tazriban fi qadabi kasautan. Wahidan. Qazab langan halinda barar qamchiham urman. Barar nasan urman qazab langan paydimda. 39:52 Fatakun minal aqadiyin. Agar qazablanya halinda kuc islatsan, yani albatda had namishkan bolasan. Hadir kuc islatatigallar qazablanmaza kuc islatamiydi, aldan qazablani varadi. Qazablani sukun dahnaki cangi chakaradi, bir-birdigi oshqaradi. Nidit turduvan qoyadi, maniyam turdsindi. Yaqibur soka, dushdar aqas, maniyam soksindi. Mani cahlimi chikasindi, cahlini cahli chikmasa. 40:19 O qatli qafi qaframizi, uramizi, suqamizi, tipamizi, sakramizi, qazab kireyliyini bilan zay. Xunqun, onu suni rayz diyan, ozini burab bosiyan qazabini qizqiradiyyan, buraydiyan jaylarini qidiraday. Qazabini qizqiradiyyan, qegi inaykin ufchi bilan qizqirad. Bukshi qaytiyatlargi qazablanya halinda kuch ishlasma. Mana bu adalat boladay. 40:46 Kuc ifilati otigan la adalati qilatikan yox bugun, zulum qil yabdi, faqqat zulum qil yabdi, chunki ular bu tarifatiga xilaf rabisita ifilati yabdi kucina. Ammal fadl, fadl yasa, falahu siratun uxra. U in tarifa ozgi yarasha. La'alla aqraba hu ma ja'a an Ali ibn Abi Talib. U shi yuqarda Ali ibn Abi Talibdan tariflangan, qedraligan tarif, yaqshi tarif. 41:16 An-na nabiyy sallallahu alayhi wa sallam qala lahu ala adulluka ala akramiq akhlaqid duniya wal akhira. Paygammar sallallahu alayhi wa sallam muqshigayt kani kallar semgayt duniya wa akhratni in qali janab khulqa haqda khabar birayin madidlar. Antasila man qata'aka, sen blan uzulgan blan berlash, sen blan uzulganga ba'lan, wa tu'tiya man haramaka, seni mahrum qqoygan adamga bir. 41:47 Wa daka huwa li ixsan, ana vishir ixsan burad. Karajan, uzulib kitse, ema san na irtarab, uzul san na aldun, uzulgan mandi ifqoyab. Bir misa, san koga kursit ifqoyab, an bir misli qandi barushinday. Lekin, ixsan emas o, usul malik emas. Uzulgan adam bilan, baqdanishka harkat qilin. Salam bir misa, siz chirayi salam birin. Alik amasiyam, chirayi qibbir urin. Mana bu, ixsan burad. 42:15 O dima qi sizdan dariq suyat qen bosa, narsalarini, bashqasini, siz unga sahawatni qorsatin. Lekin tana qilab maz. Bizda shun qiyan bar. O nisha bur yaxshirik qima qingi, yaxshirik qima qi bosa, qi albati yana qi tana malamatla tashini orabdurub, pakta qi orabdurub, duman atu varlada, atu varlada. Yaxshirik qilabdi goyabdi, lekin unichida tashlar kitiyabdi. Tana tashlara, malamat, minnat tashlara. O muslim bomido. 42:46 U azar, dili azar bolad, nalzum dillan. Ixsan qaling, ixsaningiz biminnat bosan, undan bram var narsa, gharaz, umidi bolan nimas. Xal, slik bolan. Rasulullahni hadislarga, uxshino, biroga faqa shunakol, aman qa bolad. Dili da gharaz bolan, nafrat bolan, xarakat qalatkan adam hadiska, hecham aman qalamid. U dinga hecham aman qalamid. U nafsi shaitanini aytkan, nqatkan bolad, faqa dinin nqabini chekir al. 43:14 Quzgi hadisladan bayra yasad tigi dhimana. Dib bilgan yashini qilishi boladan, nafsini yashini qilishi boladan, na'uz billaha allaha yasasam. Nadratin na'im si akhlaqil rasulil karim ma'usu'asini mu'alliflar yana yazishati ki, al-ihsanu min ahami wasaili nahdati l-muslimin. Ihsan muslimanlarna ayakka turhzadigan in muhim vasitalardan barah. Inna al-ihsan... 43:43 yaqtadi minal muslim itqanil amal, buni manasini, ihsan, yaqshili qilish, muslimanlarini ayaqqa turgazadigan, muhim amil bu, zaruri shard, nadan bir, unu farz ilmagan digan, lekin agar islam, islam amal qalb turgan, zahir qalb turgan, paytida, amallar, hukumlar ozgiradi. 44:12 Vaqtdan vaqt ka, maqandan maqan ka, halatdan halat ka. Lekin musumullar ayaqqa turam etkan bosaq, bunda mustahab islayan farz gaylanada. Hamda isla bitkan nankin, farzlayan bazan mustahab gaylanada. Yani halat oz gaylanada. Farzi ayin, farzi kifaya gaylanada. Ish bitkan nankin. Ish bitmetkan bosaq. Ish bitmetkan bosaq, farzmars nasara farz bulad. Sunnatlar farz gaylanada. Mustahablar farz gaylanada. Man shi ihsonan farz gaylanada. 44:42 jāyika qarab. Innal-ihsān yaqtadī minal-muslim itqān al-amal. Ihsān digan anız musliman odamdan işini qira'ili qilişini talaq qular. Yaxshi biladigan odamnin qiladigan sifatli, yuqāru sifatdagi ishi daraqasta işini qira'ili qilişini talaq qular. Ihsān. Annallaha azza wa jalla muttali'an nazirun ilayhi muttali'an ala amalih. Allah Ta'ala unga nazar salib turbti. 45:12 Muni ishni ham masnan xabardar ikanini qat'i aniq biladigan ilmu yaqin bilan biladigan adam qay daraqida qira'liyi ishqiladi, xuddi ushandi daraqida qamil qira'liyi ishqiladi ishni taqaza qiladi itqan, ihsan, sulmanladi. Ihsanini itti qibbaxti yuqar digan mara Allah korup durgan faytda qandi ishqilasi, qandi ibadat qilasi, xuddi ishqinda ibadat qilasayiz muslim qilasi. 45:40 Baxqa ishlarinizda xam, mana xu xalatni qisaqlab qalabilsangiz, muxsin bolasiz, ishingizni qirayli qilas. Wa shunda Islam kotarilaga. Shunda Islam kuchki tolada, muslimanla, ozunu haqqini yan bilada, ozunu vazifasini yan bilada, burtini yan ada ita alada. Wa bihazal itqan, tanhadul umam, wa tarqal mujtamaat. Mana xu itqan bilan, ummatlar, yani xalqlar, 46:10 ayakqa turada, qanaka xaq basiyam, musulman maz xaq basiyam, ayakqa turganda manqina qib turgayam. Bu, hamman üçün barabar qanun bu. Bu, tabiat qanunu diga ursigan qanun bu. Lekin bu, islamniyam qanunu, camiyatniyam qanunu, tabiatniyam qanunu diga barabar. Bu, diga Allahnin kalamdan keliyatkan, ishara, buyruk. 46:41 Kim buyurdu? Allah buyurdu. Ihsannin amala bu, ihsannin natijasi ishi. Ihsansiz millet, qavm, xalq, husumman milletin ayaqqa tur muydu? Wa bihagal itqan, manashu itqan, yani ishni qirayi qilish, becirim ishi qilish, butun ishi qilish, tazda ishi qilish. 47:11 Muqammal islash bu ummatlar na ayaqqat ruxzada wa tarqali mujdama'at, jamiyatlar, tarakqit abada. Bugun kunda qaysidir millat, yaqi qaum, yaqi xaq, tarakqit abgan dib aga aytila bilinsa, aqi qaysidir jamiyat, nazar sorsangiz u shiyadda itqam bulada, bir ma'lum ma'nada. Hamma jihadlama bu misiyam. 47:40 Maalim nukhtalada, maalim orinlada, uzigi yarashi itqani bar ki, ularda kutarlish bar, ruvarlanish bar, tarakkiyat bar. Qayirdaki tarakkiyat yok, qalaglig bar, kimda burisdan qatik nazar, muslimallara ma, gayri muslimallara ma, ushirde itqani yok. Bunga hazırgi kundigi alam ham, qoax, tarix ham, bunga isbat. Haq talak qilish, burishini bacarish, maq iktin arsa. 48:10 qaysi bir afzal diganda musya burtini bacarish, yini vozignizni, haqqignizni bilasis, yasha mese bomi digan haqqignizni alasis. Amma kopin che adamzat musya adil bilan kifayalanib, adil digan digan oziga fayda kitra digan adilini tanib, amma itqani istan chikarib qoyad. Bu manim che kopchilgimizda bar. Kopchilgimiz itqani, ihsanini, 48:40 Yaxshi qayillata almayimiz, yaxshi bacira almayimiz, xiniq-xiniq ham biznin qalaxligimiz. Agar qalaxlig nuqtalarimiz qorniyatkan bosa, bilniyatkan bosa, bizni ihsan babi dagi awala tushunqyamizni torumasli qidar, va amalimiznin nuqsanidan bolada. Ihsaninin tarbiyawi ahamiyati haqda yaz shadi. Al-qimatu tarbiyawiyah lil-ihsan qala ahadil muasirin. 49:08 Adirgi zamani yazoshilardan bir lari debki tirsaydi bu qamistin iqtibas qilib. Ay taziki, al-ihsanu min anasrit taribiyyatil wa'iyah inaqhuduhu min qawlihi ta'ala wa ahsinu inna allaha yuhibbul muhsinin. Bu ihsan, butun amili, qirayli, kamil taribiyanik icide bolishi shart bogan unsur, cizlerden bir manashi ihsandir. Bu Allahnin manabu suzdan alinadir. 49:39 Ihsan qilin qiz. Allah ihsan qilucilani yaxsh qoradi digan. Ayatda alina. Qal ihsanun fi suratihil ulya sifatu Rabbil alamin. Ihsan uzinim ali suratida, ali manasta Allahnin sifat. Abdul Muhsin digan isim baro? Muhsininin qolu. Al-Muhsin kim? Allah. Ihsan qilucili. Bu, hamma yaxsh qilini qiladi digan. Hamma isni digirim. 50:09 Adaita diyan zat digana. Liyanna l-ihsa'ata yamanlik, chunki, tan tiju anil jahil, jahillikdan, acizlikdan, qusurdan kib chqada. Ihsanning ziddi nimeyda, basda piz ettik suhmata bizning yawvala da. Ihsa'at. Al-ihsan ziddu l-ihsa'a. Ihsan isa'atning tiz karisa. Ihsa'atning tiz karisa ihsan. Ihsa'at nimanan kilada. 50:38 isaat yamanlik, biyadablik, xarbalax yamanlik. Yamanlik manasda ki su'un, yaman digan, su'un, su'u zandir qoylazu yamanguman digan, su'u yamanlik, isaat yamanlik qilish. Yamanlik qilish u chanarsan kib chqadi digab. Cahil, cahillik nadanlikdan, tushum maslikdan, bil maslikdan, tafakurdago qalaxlikdan kib chqadi yamanlik. 51:08 Tafakkuru fikirlashi qalaq, tushun miyidi? Shunqun qiganishi yaman nik kaydanib qesa. Tohri ish qilishi bilmiyidi. Ikinci se aciz, acizlikten, kutsizlikten, kuti yet miyidi? Bira ish nik layin desa. Aciz, natavan, tushunadu kul eki efla miyidi? Usa acizlik illatlarini bertara qilishi qirik. Yakshili qilishi qinam. Yakshili qirishi qinam. Ikinci se isa qusur. Qusur, nuxsan ge yol qoyish, kemchilik ge yol qoyish. 51:37 xataalarga yol qoyus, qasir, yani bu yukardagi narsalar mavcid bosiyan bolishi munkin bu. Yani yahalati banu yox, yahalati yox, tushinada. Fikirde qalaqmi, fikirde qalaqmaz. Hamanasi aqliyatedi, tefakkuri yaxshi. Hamasini tushinada. Acizmi, acizemez, kuchiyatedi. Imkaniyatlari bar, dekin kusur bar unda. Yani qasirlik bar, yani ishladini kele culpa qilada. Unda himmet yox. 52:05 Unda ozini idara qila alishi yuk, ozini qoliga alishi yuk, u yalqaw, u badnafs, u ham manasa, astaghfirullah. Agar manashu ishi bosa, yani u bilsayam, ilimi bosa yam, tushunsayam, sikri toru tushunchasi bosa yam, u qadur bosa yam, lekin qasir bosa, u ham ebala osha. Yani u bilgana, tushungana, u kuchiyyatishini faydasi yuk, chunki u qasir, ishi chala chulpa qilada, u mudqin emas. 52:35 ishi butun qilishi bilmiydi, qirayi ozun vaqtada bejilm qilamiydi. Uningi hamko or sabablari ba, oo hawasiga ergeshkan, nafsiga berilgan, har nafsa, na'udu billah. Bo ihsanin tarbiyawi ahamiyati manashu nasalini bartirab yetishkirek. Allah ta'ala Qur'an-ı Kerimda mulik surasta itikan ki, ma tara fi xalqir rahmani min tafawud. 53:05 Rahmaninin yaratkan narsalarda barar bir kamchilik kor meysiz digan. Yani Allah uzun yaratkan narsalarga nazar salishka chakirgan, qaraynlar, men qanda islani qilip qoydim silarga ibrat uchun, namuna uchun, qani suna xatasin tap qoyla chi digan Allah. Bu Allah ali muqsinin ishi, bandasiyan shundan ibrat alishkirek, bandasiyan shunaqa isqilishkirek ki, man xatayimu tap ila chi dialishkirek. 53:33 Hechkin bu qaq peytamiyiz. Xataasina echkanini yeb qoy qizgirar. Cahili qizgirar. Nimagi mana qataimini qaq qizgirar? Ha, haqiqi muxsin bosayin, haqiqi mudqin bosayin, onda ozin elxin kirik. Marhamat qalim, mana qataimini tapira qizgirar. Allah ayitibdi. Farji'il basara karratayini. Yana qaraylar. Ikinci martaba takrar takrar qaraylar qizgirar. Tapalashlar na Allahni qataasini? Allahni nuxsanini? 54:02 Bəndəsi isə bu barıda qasır, yaqtır miyini, xatağını, eçtisini, ozi korup-kormaqan yasala varadi. Bu isə musulmanlarını, cəmiyyətini, auladını arxıga tartadi, zıvaldan istan tosadi, qalaulik batalga giristar qiladi. Eksan, itqam manası şunaka çukur manada. Kim bunu tohru enləsi, tohru yuradi, tohru turadi, inşallah, qatda muhafqiyatlar yirishadi. 54:31 Allah varcamızı yanışını nasib etsin. Hakiki muhsunlardan barışımızını Allah ta'lamı yasar eylesin. Subhanaka Allahumma wa bihamdik. Ashfadu an la ilaha illa anta astaghfiruka wa atubu ilayk. As-salamu alaykum wa rahmatullahi wa barakatuh.