نص مُفرَّغ آليًا وقد يحتوي على أخطاء، فارجع إلى التسجيل للتحقق من الألفاظ.
0:00 أعوذ بالله من الشيطان الرجيم بسم الله الرحمن الرحيم إِنَّ الْحَمْدَ لِلَّهِ نَحْمَدُهُ وَنَسْتَعِينُهُ وَنَسْتَغْفِرُهُ وَنَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْ شُرُورِ أَنْفُسِنَا وَمِنْ سَيَّئَاتِ عَامَالِنَا مَنْ يَهْدِهِ اللَّهُ فَلَا مُضِلَّ لَهُ وَمَنْ يُذْلِلْ فَلَا هَذِيَ لَهُ وَأَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَٰ 0:30 Allah subhanahu wa ta'alanin fazli wa tawfiqi bilan kamba, kullik, islam, adabi darsligiye cemlenib oturibmiz. Avvala Allah subhanahu wa ta'alanin gozal isimlari wa buyuk isfatlarini ortaya koyib soribmiz ki, shu darsligini Allah subhanahu wa ta'alanin ozinin raziligi uchim boledigin dars polisligini, wa qalibirsa ozimizge wa barchemizge manfaatli polisligini Allahdan soribmiz. 1:00 Biz, shariyatnin hukumlari bekardan bekarga insanlarinin tepesiga fariz qilinganligi, ya ki wajib qilinmagan, shariyat hukumlari har bir hukumnin tepemizga shariyat qilib kishilinlisligi da bir hikmet boladi. Allah ta'ala bazı hikmetini, bazilarini Allah ta'ala biladi. 1:30 Allah Ta'ala hikmətlərini bilədi, lekin biz bəzilərini bilsek, bəzilərini bilməyimiz. Allah Ta'ala bu hükümni nime üçün çürgənləgini özü bilədi hikmətini, lekin biz bəzilini, hikmətini nime üçün eqənləgini bilsek, bəzilini, hikmətini bilməyimiz. Çün deyib olsa həm musulman kişi Allah Ta'ala çün ərsəni ərz qıtti, Allah Ta'ala çünge buyurubdi, Allah Ta'ala bundan qaytarubdi desi, 2:00 ungen dimi uchun shundayakan digan sawal koyilişlikke orun qalmaydi. Orun qalmaydi. Çünki biz onu çünməganligimiz uchun. Allah subhanehu ve ta'ala insani barche yeryüzde yaraf koygan kainattagi narsalarinin barchesidin afizal qildi. Afizal qildi. Və uni akil nimeti bilen Allah ta'ala afizal qildi. Və uni insani. 2:33 nesil nesadlarini ozinin hifzi himayesi da sakiladi. Sunin ucun, en avala insange nikah bilan cemlanishlikni fariz kildi. Nikah bilan cemlanishlikni fariz kildi. Amma baska makhluklargi qalay digan bolsay, ularinin arasida nikahlanishlik yok. Bu, en avala birinci nesilni insanin nesabini saklashliktagi birinci 3:04 qayida shundin baxlan. Wa ikinci xalat insani balagatki yetmastan turur. Nimaqildi? Allah subhanatala insandagi berilingan shahvat wa shubuhat digan nasabar. Bu hayvanlar bilan bab-baravar bolaurad bu nasabar. Akil neymati bilan afizal bogan, lekin shahvati bilan wa shubuhasi bilan hayvanlar bilan bab-baravar bolaurad. Agar kim digdi? 3:37 Şübhə, iki nəsə insanla xalax qiladi. Birincisi, şübhə. Fə mən ittaqa şübhət, faqad istabra əli dini hi va'ardi. Peygamber a.s. etkin kim şübhələrdən saxlansar digan, dinini və özünin abrosini, nima qıldı, pakilagan boladi digan. Pakilagan boladi. Dini niyan pakilagan, abrosini niyan pakilagan kişi, şübhəlik nəsələrdən çitilangan kişi boladi digan. İkincisi, şahavat. 4:07 Adem özinin xaxşige qoyub berix. Nafsi-hawasigi irgechligi. Kim özinin nafsi-hawasigi irgecha digan bolsa, o hayvanlardan farta bomaydi. Hayvanlar ham öz nafsi-hawasi bilan yesaydi. Allah subh'ana ta'ala shon uchun qad aflaha man zakkaha wa qad khawaba man dassaha bid. Kim nafsini pakligan kishi nacaq taqtib idlar. Nafsini, havasini pakligan kishi 4:35 Nacat tapdi, dedi. Xini üçün, demek, xu iki narsaga adam ketib qal masligi üçün, özinin shahavatiga ergesib getib, ve öz naslini saklayalmaya qal masligi üçün, paygamber sallallahu alaihi wasallam yana etdi ki, nima narsaga buyurdi, farizanlarini yetti yasli keganda namazga buyurin, dedi. Namazga buyurishlik kanday, nima yaxshi narsaga, 5:06 Namaz fahishe narsalardan wa munkar yaman narsalardan insanini qaytarib turadi deyid. Namaz fahishe narsalardan wa munkar yaman narsalardan insanini qaytarib turadi deyid. Allah Ta'ala Qur'an da shundaydi deyid. Demek namaz ukuyatkin kishilarini qarayrigan bolsayk, 5:36 Hakikatdan ham, min namaz okuyman hazir, namazdan çixtim, dek durub, fahishi ishqe barmaydi. Baz hacilarimizan, misal chun, hachga barganman minge bu nesani qil ishqe bomaydi dek qoyxaydi. Alhamdulillah. Ve nima deyixaydi, cahil toylarga ima buqqala diyan bosa, bizge bu toya qatni ishqe bomaydi, hachga bargayganman dek qoyaydi. Xungi okxaydi, namaz ham insanin maqib duradi, min namazxanman, namazxanlarga dursmais digan narsabilan fahishi ishqerdan toqtariq duradi. 6:07 Payqambar alayh salatu was salam insan özinin shahwati qe qitib qal masligi uchun, dimaqildilar, yitti yasdan baxilab farizandilarni urgata urinlar namazga, on yasga qigan vaxtida, on yasga qigan vaxtida, farriqo baynaqinna fil madaci, farizandilarni, arasini dedilar, dimaqilinlar, acirati qoyinlar. Qiz farizandilar bilan, oğul farizandilarni, arasini aciratinlar, dedil. 6:37 Min əfsuslər bolsun, shu, islam şəriyəti bizgə min baş edeytdim, bizni başqa nəsələrdən uluq qulub, bizni nəsin nəsəblərimizni ximaya qılub, qılıçka hərəket qılub yatıb islam. Şəriyət çünge ximaya qılıb yatıb, nikaq bilan, fərzənlər uluq aygan sayı arasını acilat işleyik. Bu, özümüz nə aramızda, hanadanımızda, yenərsə. Lekim biz əfsuslər bolsun deyafganimiz səbəbi, 7:08 mənə qış günü gel yabdi, cüdəkib hanadanlar balagat gitgen farizanlari, oğul, qızı kiliniyam qoşulib bitti xana ikirbi yabdi. Mənə xunday hanadanlar bar. Bir qishi ayali bilan aciraci yabdi. Xunday qaynata, yani kiyovnin qaynatasi, qiznin dadasi ayit yabdi. Qanaka kiyov deyidi. Bu deyidi, qishin bilan törk ailiydi, qaynatalar bilan qizim yabdi çıqar agan deyidi. 7:41 qaynata, qayna, kiyo, kilin, bolsa basqa kilinlaran bir uyda tutay yati shayrikin, qishqitin chayin. Unumadi yengi, qani nasil nasabini saklash? Qandi bir uqanada sharayit yarati qoyish qerek? Alaqida, alaqida uylari qoyish qerek? Azgini ghezni tecemestan onu azgini nimaqilib shariyatimiz saklash qerek? Min afsus bolusun deyatganimiz sababi, min bundin yetti yili awal 8:16 shu ja yek yegan vaxtimda bir kishini korsat ishti. Bir yigirmay yashar balani korsat ishti mengi. Shinda etdiki, mena shu bala dedi, özinin sinlisi bilan zinakildi dedi. Bir hanada yatishib, özinin sinlisi bilan zinakilgan bala deyishti. Mena shunu meni öz gözüm bilan gördüm. Bu, bizini diyarlarimizda bul yapgan vaqiya. Qayganbar sallallahu alaihi wa sallam, aciratinlar arasini, nasil nasabini saklashdi biçin dedi. 8:47 Nesil nesab saklanib tursin, bir-birge shahwati bilan berilib gitmesin, mallar singari digin. Xini üçün, bu, biznin özimiznin xanadanimizni ikide nesil nesab saklaş. Endi biznin nesil nesablarimizni saklaşligi üçün, bir-birimizgi bolgin shubha buqqa masligi üçün, bir-adamdan shubhalanib qa masligimiz üçün, shariyat, endi camiyat, katta camiyat kaqarab turub, bir-onin xanadanigi. 9:18 Kirib geleyatgan vahtinizda izin sorayn digan babge toqtalmaqcimiz. Isti zan deyidi bunu, bir onu uyye taqirlatib izin sorash babi və shunin adablarga toqtalamiz bugun. Bungi toqtalishimizdi səbəbi, bir nesiyil əvvəl xabarinlar bar, bir məsjidnin imamini, özünin ortağını uyye imam, əşə adablarga əməl qilməgenligi səbəbli shu tümətlarga qaldi. 9:50 Özü imam bolat urub, İslam adabiga amal qimaganligi sebabli, şu tumatlarga kaldi, bizne huzurimizga kildi, shunda öznin ortaqaga, her gün kirib chikib yuradigan ortaqa nikiga kirganlarda, ayali minge baskinchilik kildi edib yazib yubargan. Shunda ishi sotgiya ashib getgan vaxtida, biz şu narsiga qatinashganimda, men özüm guah boldim, shu yerda unu tergab turgan tergawchi, 10:19 ayalini chakirib, qat xirax boqsaq, qorqitganidi. Yerim bilan hoshe bali imam bilan arasida kili shmavchilik boqba ganagan, ayaliga mingi baskinchili qildi, tajawuzli qildi dibi yaz digan, ayal yazib yubargan, manashun bilan qancha adamlarga sharimandalik halatlar bolub, haligan ustudan turhumatlar bolub giddi. Bir, izin soramay kirganiliqnin aqibati shariyattagi, 10:47 bir hükumni ayaqni taqiyya qoyganidik, bitun xalqnin aldida sharimandacilikga, tuhumatlarga sabab boldik. Bu, özimiznin aibimiz sababli. Xunuchun biz, bigun Adab-ul-Istehvan, Brounin Hanadaniyya kiriyafkanda izin sorak kirishlik adabiye toqtalamiz. Özbekicilik, qazaxchilik, millatimiz sunaqa digan gec kitmaydi. Imamlarimizim hayran qalas. 11:18 Min yenayam taacublanib bu babke birinchi raq toqtashki harakat xiganidim. Iyishigimizden darwazanimiz gechayib bir yigirme metri bose kerek. Darwazadan kirib, yata digan yata xanage kirib, qarake uydamisizdir basini tiktan kishilar bozib. Darwaza katta darwazadan kirib, yata digan yata xanage kirib, qarake uydamisizdir basini tiktan kishilar bozib. Xini uchun biz izin isteyizan babi ya toqtayimiz. 11:52 adablarimiz kəməy gəndi qəndi qəndi qəndi qəndi qəndi qəndi qəndi qəndi qəndi qəndi qəndi qəndi qəndi qəndi qəndi qəndi qəndi qəndi qəndi qəndi qəndi qəndi qəndi qəndi qəndi qəndi qəndi qəndi qəndi qəndi qəndi qəndi qəndi qəndi qəndi qəndi 12:22 izin surashlik, broni yuge kirishlik adabi haqidi, faqat Bukhari, sahih Bukharinin özde ellik altita hadis rivayet qilinyan. Faqat Bukhari, Kitab-ul Bukharinin özde ellik altita hadis rivayet qilinyan. Nemega dalalat qiladi bu? Bu hukum bizge kerekmashliyi gami? Ya gudayan zarurliyi gami? Demek, bunin zarurliyi ge dalalat qiladi. Ellik altita hadisini özde Bukharida zikir qilinsa. 12:53 Ha, başqa kütüb-i al-xamsa, kütüb-i tis'hadeyimiz, ya ki, başqa hadislarimizin adi imam-i ahmetlal, başqa hadislargi hali muracat qimay turub. Wa Allah Subhanahu wa Ta'ala Qur'an-ı Kerimda istiqan haqidi, izin sohraşlik, brawni uyu getirgendi izin sohraş haqidi, Nur surasini 28-ci ayetida bir nece ayetlarina nazil qildi. Izin sohraş haqidi. Biz bularga Allah-ı da, Allah-ı da tuxtalib etemiz. 13:22 Izin sorash adablarinin birincisi, bironin hanadaniye kege matda. Izin sorashinin adablarini birincisi, ixtiyar al avqatil munaseba. En avvala munasib vaqtini ixtiyar qilishlik. Bironin hanadaniye bariyafsiz. Shu vaqit, shu hanadan egesige sahibige munasib vaqtini yogmi? Shunga qarash gerek? Bir kishilar misal chun, kechesi bilan naubette islak chikarigan kishilar qoloshimigir. 13:54 Keçesi, ijlab, kündüz günü, bamdat namazdan kiyin damaladiyan vaxtı bulu shumkül. Siz əgər şunu bilgən bolsengiz, onu üyge, nima, kündüz günü barışıya mümkül emez. Kündüz günü barışıya. Taqat namaz vaqtlarida turushligini ihtimal qılib turub, şu namaz vaqtlariga gini barıştik mümkül. Min bu vaqt, bu nesani ulamalar ixtiyartılganiga, Allahga min edad shukurlar eylemen. 14:26 shu damalish vaqtlarida, oqqisda yurgan vaqtimizda, damalish vaqtlarida kiqanimizda, kecasi saat 3-ta bir kishi ziyaratga qebti. Allah razi bolsun. Saat 3-ta. Xinda, indi damalina digan vaqtda, jüdayan masinani, sininalini qatdix calib, ujda hamma koruk getdi, biral adam qarimlajladan 14:56 bufaq qittimikim digan naqsa kelib, mida hamma onnanin turu gugur uchqisdi. Qarazak hali ikişi kulib, Mahmur can barmiz ziyalat ki keldik, deb turibdi. Saat tundir 3-da. Keyin, alq kirdik, mehman qildikdik, keyin aytin bradar kecasi 3-da keliştik, yaxshimaz, dedim. Shariyatta, açigin aytish kerekdi. Shariyatta, açigin aytishlik kerekdi. Chunda, aytganin din keyin, ular tezraq turuski aylakat qilishib turub gecdi. Keyin, 15:26 bilgitladan esisay, u anca mutakabbir qob kitgan, u yuga ziyarat yabarsay, adam orni da kormadi degaygan geflanay chibdi. Adam orni da kormadi degaygan. Xuncin, aziz biradarlar, ziyaratni munasib vaqtini tapishlik geray. Keyin, biz azir toqtaymiz, ayat gerib. Biz yaxshi kirgizib bir biyala chayi bergandan keyin, ziyarat adabini etdik. Amma, xu yerdi esin axib durub qayta qorim. Meni azir vaqtim yogd deyishgayam, 15:57 Shari'at izm birgen. Agar shundayqla digan bulsak, undakib taralmay digan bulsak, imanimiz mükemmel ta'amul bulmakti. Imanimiz mükemmel ayati amal kulamaygan bulamizdi. Demek ki, vaqtnin munasib vaqtni anlashliyi. Allah subhanahu wa ta'ala Qur'an-ı Kerimda iktiqiya ayyuha alladhina amanu liyasta adhinakumu alladhina malakat aymanukum walladhina lam yablughul hulma minkum thalatha marra min qabli salatil fajr 16:29 وَحِينَ تَضَعُونَ ثِيَابَكُمْ مِنَ الظَّخِيرَةِ وَمِنْ بَعْدِ صَلَاةِ الْإِشَاءِ ثَلَاثُ عَوْرَاطٍ لَكُمْ بِيضُ Ey iman kildirganlar, sizlerden meleket aymanukum uyunlardagi khizmatkarinlar, ya ki bu mese balagat iyetmeygan farzandinlar, üç vaqtta izin sorak kirishadi dediler. Özünüznü uyunuzdagi farzandiniz lem yebloğul hülüm diyetti, 16:58 hali balagatki yetmaganlarinin ozi. Uch vaqt nima qilashadi? Kirgan vaqtta izin sorak dirsim. Bu, birinci vaqti qimla solatil khacir. Bamdaq namazidin aldin, dadangiz yatgan uyga kir maqchib olsaniz, hali farizanlar balagatki yetmasini urgachimiz kerek. Taqillatib, kir desa keyin kirishlik. Bamdaq namazidin evve, chunki uxla yatgan halati. Ata-anani. 17:29 hərxil xalatda uxilashligi mumkul, shunum ikun bamdat namazin avi. Wa ikinci vaqdi peyxin vaqtida, kun isigan vaqtda kim almashdirishlik ihtimali bobturgan vaqdi bolsa digan, peyxin vaqtda, kun istiq vaqtladan. Wa ikinci xalati min ba'di soladil isha, qurtdan namazi uqulgandin keyin, u uga kirish, kerak uqqasa, zagurlat ikun, 17:58 Bir nesal maqcid osayniz, taqillatir, luqsat dersa, keyin kirlat deyan. Manashu üç vaqt auratun lakum. Bu aurat deyidi, nima vaqtlari, insanni özü xalib oladiyan vaqtlari, insan harxil xalatdi buhturadiyan vaqtlari. Suratun, nur surasida. Ikinci adabi, izin sorash adabinin ikincisi, qar ulbaq sadaqin. Eşkini üç merta taqillatishlik. 18:29 ee shin taqillatiyan waqtda, uch marta taqillatishlik deydi. Fa inna ahla albayt inda sama'ihim qar'il bab fil ula yastami'una, wa fi thaniya yata'ahabuna, wa fi thalisa ya'zanun deydi. Fa in lam ya'zan lahu raja'a. Brinchi taqillatiyan waqtda, ee shini, u iqasi ee shdishi uchun taqillatilad deydi. Ikinchi taqillatishlik, taqillatiyan ikin kututurlad. 18:59 və ikinci mərtə taqillatiyan vaqtda ulab tahiyyar gərliligini qörədi. Uyaq buyaq nini yığıştirib, tahiyyar gərlik qörəşədi. Üçünci taqillatiyan vaqtda izin birədi. Əgər izin birsə kirlədi, izin berməsə qaytib kitirlədi. Üç mərtə taqillatisini şəriətimiz misiyar uxsak verdi. Allah, Təygamber sallallahu alaihi wa sallam ayetdilər ki, 19:28 Idha sta'adana ahadukum thalasan falam yu'dan lahu fal yarjih dedilar. Agar sizladan brinlar bironu uyuni uch marta taqillatsa, unga izin bermasa qaytib qitsin deganlar. Izin bermasa biz nima qilanmiz? Bizda nima qilanmiz izin bermasa? Nima qilanmiz? Yuh, qilmaymiz. Qoşunlar namsa oraq golamiz? Baminiz yuf mu deymiz? Bekini bi atifti mi uvide deymiz? 20:02 izin bergi iskemey, ee ishin acik iskemeyabken bose, indamayabse, qoshinlardinam haraket qalamiz zoraymiz, tibifonu geziband qib golamiz. A isqilib, nimay boseyam, uyaq qisayam, buyaq qisayam, baribir kege mehman kirimay qoymaydi da, kirad. Dizar da shunday, shariyatta mundaymiz, shariyatta, uj maridat aqillabasiz, cixsa cixdi, cixmasi kitasiz. Demek, shu adam sizni shu vaqtda haqlamayabdi kirishliginiz. 20:33 Qongurax qoyl qoylingan busa, qonguraxlar ham 3 martadin basladdiydi. Qongurax suli hukmini alauraddiygan. Lekin, çöntagimizdagi xaziri cikhgan telefonlar onu hukmini amaydi. Ular nima qopurax cirinlad nimaqla uraddi. 21:02 unge qiyaz qilişge bomayib. Üküncisi, adabi, ükünci adabi qar olba bi rifqindayib. Eşqini taqillatigan vakitda mulaimlik bilan, ortaci halatda taqillatishliyib. Baz adamlar bar, eşqini sindir vara digan daracada taqillatayib. Qini üçün, nimaqun nadi? Xalatiga qaragayib. Agar, uni azgina taqillatsa, yuge eşdila digan bosa, 21:33 qiqina taqillatiqini ozi kifayagiladi. Agar uy uzaqta alisa bolsa, unu taqillatiqini istimaydiyan daracada bolsa, ana unda nima qilisa boladi, sal qatliqara taqillatisa bolauradi. Sunu ucun, buni sababi nimadir diganda ulamalar etkin ki, uy igalarini qorkuti bubarmaslik diganda. Qatliq taqillatiqlik bilan, uy igalarini qorkuti bubarmaslik diganda. Turinci azabi, izin sorashi azabilarinin kiotirincisi, 22:04 alfaslu baynamar ratiqar ilbaddi, esik taqillati atiyan waqtda, har bir taqillatisliknin arasini ajiratib taqillatislik. Toqtimay, taqillati, bishmin taqillatiyankin kini toqtaktirib, yana bishmin taqillatislik uluumaydi. 2-3 matib urgandankin, hindi kutuptur filik, azgini sabir qilir, uyni igasi tayarlalib ala digan darajini kutuptur filik. Mihmanini, uyni yigishtirib, 22:33 mihmanini kirgiziklikke fursat boladigan fursatini uyni igatiga berislik. Vicinci adabi, adamu istiqba, adamu istiqba lilbab, ishikke kondalang turub almaslik. Vicinci adabi. Mena bu adab han bizda, nima qilinyan, asli yokup gidiyan. Ishqini taqillat yetkin kishi, ishik, qubaron bizda boladiyan bolsa, acilip turabiyan ishik. Qobcilikni ishiklar acilip turab. 23:06 Köb adamlar eyşqini açıq qayad. Eyşqini yapıq qoyuşlik, bəzi kişilər nəmədir bilədi? Hürmətsizlikdir bilədi. Adamlarni yüzüge eyşqini yox qoyyard dili bilədi. Bu, natovri, bizne etkende aqidagi kirp qalgen naysi? Asli, musulman kişilarini eyşqlari yapılıq turuşluy qerek. Içgaridagi ayallar, tashqardin ödeyatgin kişilari hürməydiygan turuşluy qerek. 23:36 Içkerdden ötəyatkan ayallar, yəni tashkarda ötəyatkan kişilər içkerddeyi ayallarini törməydiygan burduş gerek. Külüçün, əvvəlde, ayiçgen iken, kim digen, kattar baxsa, undun hədis alınmaydi deyishgen iken. Kattar baxsa, undun hədis alınmaydi deyishgen. Möçün, kattar baxsa hədis alınmaydi, tamige çıqadi. Kattar bax yaqqan adam tepege çıqadi, tamige. Tamige çıqib, 24:10 kaftarlarga dan salayadi, bashka qiladi. Kaftarlarga dan salayadgan vaqtta, koshnusinin xanadanlariga kozu chuyadi. Wa unu icida yurgan, hawlada yurgan ayallariga kozu chuyadi. Bu adam, muruati, muruati kam adam, muruati kam adamdan hadis alinmaydi diishgan. Xinchalik, tashqariga chiqup, koshnularini ayalliga kozu chuygan adamdan hadis alinmaydi. Indi yishin aci koyub, ayallarini koristib oturganlardish. 24:42 Ya ki otibiyyatiyyatib bravlarini uyu ge ish ilajinizi yok, imda qarasiniz ishgarida koriniladi. Qinin cin nima qilinishligi? Iyishqilarini yaqib qoyishligi. Geyin kilib takillatiyatigan kishi iyishqini qarsige turu alib, imda ishgariga qarib, adan barmikini, yorhumikini digan nasirindan ishgariga qarishmaz, iyishqini yaniga, ya ki on tarafiga, ya ki chat tarafiga turub, yuzini iyishqe maz, yuzini tashqari tarafiga qaratib, 25:12 Peygamber sallallahu alayhi wa sallam'a itkənlərde, ee shikni Brown'in uyuni Hanadanini kilib taqilat ediyan bussalar, uyuni om tarahiga ee shikni, yaqi chaf tarahlariga turardilarda, 25:44 yeşik taqililat qeşbilan birgəlikte, as-salamu alaikum, as-salamu alaikum deb taqilat arid dedilər. Bu beşinci adab. Altıncı adabi qaddul basar, közünü yumuşlik deyid. Munnun maqsat nima? Közünü yumuş deyigəndin maqsat, əligi kelo alib turub, üyni içige taqilatmay turub, əvvel bar mekin, yok mekin bar bolsa taqilat chaqiray deb turub qara məslik. Üyni içige birinci qarab alib, keyin taqilat məsligi. 26:19 Qayqambar sallallahu alayhi wa sallam eytdilar ki, innama ju ilal isteedan min ajlil basar dedilar. Isteedan, taqillatib ruhsat surashlik nimi uchun qilindi deganlarda? Qoz sabafliq qilindi degan. Qoz birinci barib qarab qoymasin, iskerdagi ayallarini qorub qoymasin ded, taqillatislik shuni uchun, nima hukum, shariyatta shuni uchun qoyildi dedilar. Ayallarini, iskerdagilarini qorub masinlik uchun ded. Taqillatigan o vaxtta iskerdagi ayallar, 26:48 Wa ishqardayi qizlar uzlarni xanalariga, irkihlariga korunmay kitishliyi gireyik. Irkihlariga korunmay kitishliyi gireyik. An Rasulillah sallallahu alaihi wa sallam annahu qala, law anna mra'an ittala'a alayka bi ghayri iznin, fa khadaftagu bi husatin fa qahti aynahu, maa kana alayka min junahdi. Qayamr alayhi salam etdi ki, agar sillarini birinlarni yunlarga dedi, 27:22 bir adam soramastan, minda qarayatgan bosa, dedilar, sen unga, dedilar, bir tash atib, kozini chikar qoysan, gunahkar bomaysan, dedilar. Yaki bomaysan, diyarsini bermaysan, dedilar. Siz uyunizga, sizin ruhsatkinisiz qarayatgan kishini, kozini oya koyadgan bosa, o gunahkar bomaydi, dedilar. At-tarif bin nafs. Yettinchi adabi, eşini taqillayatgan kishi, özini kim ekanligini tanitdirishligi. 27:54 özünü kim ekenligini tanittirishligi. Peygamber sallallahu alaihi wa sallim, atahu Jabir deydi. Jabir radiyallahu anhu, bir günü Peygamber a.s.m. uylariga keldi, eşini taqillatdilar. Peygamber a.s.m. kim bu dedilar? Taqala Jabir. Jabir a.s.m. ki, men dedilar. Ismina etmadilar da, men dedilar. Peygamber a.s.m. ana, ana, men, men, men, deysana dedilar. Kim deyganlar da? 28:21 isimlarini ayitmay, men diganidilar, peygamberi a.s. ki, annahu karihah, buni yaman kirtdilar, shundaydi ishti. Men dibi itishnihni, shunichun, men falanchaman dibdirib, ismini ayitib. Nimaqilishlik, ozini tanishtirishligi. At-taslim qobla dukhul, awl istehzan, taqilat yathiyan waqtida, yaqi kirishta. Nimaqilishligi, salam berishligi. Salam berishligi. Anna raculan istehdena alal nabi sallallahu aleyhi wa sallim, huwa fi baytihi qala aalic, 28:51 Fa qalil nabi sallallahu alayhi salam li xadimihi uxruj ilayhi fa innahu la yuhusinul istehda. Paygamberi alayhi salatu was salam bir güni uylarda oturyanlar da, bir kishi keldilar da, eshqini taqillatib, paygamberi alayhi salamni uyde ikenliklani bildilar da, kira u raymi dedilar. Huddi bizini hazirgi kundi huddi shundi. Bir onu uyga barsik, taqillatisham yox, assalamu alaykumam yox, kira u raymi dedib, kirib geti oramiz. Manashu ibarabilan ketinli oramiz. 29:21 U kishi xan hund duxu ibaran ishlatlar. Kiray veray mi dedilar? Xinda Peygamber a.s. xizmatcisiye qarabay etdilar ki, xizmatcisi Peygamber a.s. li yuyde xizmat qilay atkanlarga etdi ki, u xuruc ilayhi, chiqin unu aldiga, dedil. U ruhsat sohraxlikni yaxshi bilmase kan, dedil. Brawli yuygi kiray atkan vaqtta ruhsat sohraxni yaxshi bilmase kan. Faqul lahu fal yaqul taqillatgan edin ki, as-salamu alaykum a-adxul. As-salamu alaykum, kirsek boladi mi, dedil, ruhsat sohrasin, dedilar. 29:51 Birinç salamna itib keyin kirsek boladimi digan nimani sorajlik, ruhsas sorajlik. Faqali la ta'zanu liman lam yabda bis salam dedila. As-salamu alaykum demegen kishige kirishlikke izin bermengilar diganlar. Kirsek bola mi deyisa, yogdib qayqalasda. Salam vermegen adamgi, eshingizgi kirsek bola mi deyisa, bima lal, bima lal, kirin deyimiz bizar. Miris mi? Qayqam alaih salam nima dedila. 30:20 salam bermegen kishige, salam berib turuk gen ursaqsa orash gerib. Salam bermegen kishige, nima xizmengler izin bermengler, kirishlikki izin bermenglerdi. Tokuzuncisi, adablarinin tokuzuncisi, intizar ol izin, izin berishlikni kutub turuslik. Izin berishligini kutub turusligi. 30:47 Ay, an yantadira shakhs bil al-izn min sahib iddar, amma izni tiflis saghir fala yu'taddu bihi, fainnahu qod ya'zan li shakhs bil dukhur duna ilmi ahlil bayt, faya'ttali ala awrati ahlil bayt. Izinni, katta kishi qiqib, balagatki yetiyan kishi qiqib, kirin, dib ruhsat birganidin ki kirishdi. Qishkina ballar qirq qiqisa, dadan güda mi desek? Haa dadan güda desek, tor girib geyle vremiz. Haa desek? 31:16 mənə bala yuida digan iki kirp ger, yehbendik kirp geli oramiz. Buna qovr naysa? Shunu uchun aytadi ki, yash ballarini, balagatki yetmagan ballarini izin bersa, kirishke bulmaydi digan. Balagatki yetmagan bala izin bersa, kirishlikke bulmaydi digdi. Bizda azir yetti yashgar ballarini, mehtab, oku uchulari bol yakti, shular dada yuida kira yugindaysa, togur kirp getilini orad. Chunki, 31:46 O ballar kirim digan vaqtda, ickariye kirganda ayallariga koz qushadi. Muakib omasa, braq, sachi niyuk oturigan ayallar bosa, bashqa bosa, ulariga, auratlariga koz qushadi. Shunu uchun, kishlikka ruqsat buumaydi. Hatta balagatgi yitgan kishi kilib, ruqsat birime golecaydi. Onunci, azabi, arrucu inda adamil izin. Izin birimegan vaqtda, ruqsat yox digan vaqtda, 32:18 Nima qilishlik? Qayt qilishlik. Lekin bizda, shuu aqisi hali rusak birmaygan adamini kolmaydi, ve rusak birmayman digan adamini öz buymaydi. Drizmi? Allah subhanahu wa ta'ala Qur'anda, Fa in lam tajidu fiha ahadan, fa la tadkhuluha hatta yu'dan lakum, wa in qila lakum rji'u, fa rji'u huwa azka lakum, wa Allahu bima ta'maluna alim. Agar, broni khanadaniga barsan giz, 32:50 o yerde birar adrini tapmayan bosayngiz, kirmayn o xanadange deydi. Xichkimini tapmayan bosayniz, o xanadange kirmayn. Hatta sizlarka birao kelib izin bermagini ce deydi. Agar birao kelib tulub aysa ki, yox, irciyo qaytin desa deydi, qaytip getin desa, siz din damasini qaytip geti orin deygan. Manashin day qiyanligingiz, siz uchun azga yaxshin axtir. Dimadur, 33:23 qunliniz uchunan pakraq, hanadan sahibu uchunan pakraq, birbirinizga shub hayam kemay digan amalini berib oladi, qunday qaytib gedin, derla. Allah dala sizlanini qilayatgan nasayinlanini bilgi uchidir, der. Qatadi qala ba'dul muhajirin, baz muhajirlar aytadi degdi, qatadi rahimahullah aytadi ki, baz muhajirlar aytadi ki, laqad talabtu umri kullahu hadihil aya, 33:52 Fama adraktuha an istazana ala ba'di ikhwani fayaqulu li irji fa irji wa ana muqtabit dedilab. Men dedi, bazı muhazirlarla ishkanakan ki, umrum boyi bir ayatki amal qilişini arzu qilib ötib gittim deganlarda. Umrum boyi bir ayatki amal qilişini arzu qilib ötib gittim deyil. Ulamalar hamma ayatlargi amal qiyan. Biz hamma ayatlargi amal qilmayakmızda ara-arada bir-bir cayiga amal qisay. 34:22 uni həmməgi eytim çıxamis. Muna ayet barakan, mən çünge emel qıldım. Senan büsünün lokuyanmı san, dip qayamis. Lekin ulamalarda ötken alimlar, sahabiylar, həmmi ayetlergi emel qılışgan ular. Çününçün, Umar ibn Hattab'nin gehtlari bar, nima deydi? Min, shu Bakara surasini yadlib çıxayan vahlarda, hər bir ayetni okub, yadlib, 34:51 xayirda nazil gogan, xayirda qushgan, və nima sabablik qushganligini bilgin, bildim, və bilganimi ki, ki, ikinci ayet qirtim digan. Ular, nimi qushganligi bu ayet, nima sababidin, və xayirda qushgan u nasan bilmastin, amal qimay qirtmagan. Hamasiga amal qilib ki, ki, ikinci ayet qirtgan. Çünçün, ulara itxadi ki, biz on ayetdan uyagı qirtmastik digan. On ayet yadliganimizdinki, ungi amal qilseg, 35:19 Ani u amal qiganimizin keyin, nimasi gottik? Bashqa ayat gottik digan. Bizda hazir kub okish bar. Kub kitaplarini okish bar. Lekin, u kitaplariga amal qilishgan. Man hazirgi, manay shu istezan babini otiyafimiz, izin sorax. Ertagi koramiz, minsayin, shu yerdagi kilarini hanadaniga baramiz, ya ki hanadanimizgi qigan vakti, qancalik tatbih qilarigin? Tatbih digani amal, qancalik amal qilarigin? 35:51 Şunu biçin, bu, hərbir edliniyatken narsalar asnida emel qilinişliyi biçin, bizge ya hüccet zararimizge, ya ki faydanimizge hüccet boladi. O shi sahabi etti ki, min, bitti ayetki emel qilami edimde idi. Bitti ayet. Shu ayet, nimaydi, Allah ta'ala qaytin ilar deysa, shu qaytik edisliyik. Bar, buron, yeşigin taqillakken da, shu qaytib edisaydi diyerek enni. Shu qaytik, azir kilişike usat yox deysa, 36:21 xursanm olub qaytib qizsam degirgen. Xursanm olub qaytib qizsam degirgen. Abiz hanzi bravni uyge barib taqilad qorimisam. Qaytib desin demab olamiz, indi ilacimiz barca xu adamni uyge qadam basmaganim bolsun, qasam icaman, qasam Mughallada degidi, cüdayan qopal qasamdan dicamizda, Allahni ismini sifatlarimi ortaya qoyub qasam icamiz. Oni uyge qaytib qadam qoymasin degi. Agar meni uymayamki qasaya, shun dhud dhushin degi qalamandir qoyamiz. Ilaz barca qaytar iski haragat qilamizda, 36:53 Şuna qas, şunun, şunun, Allah Ta'ala'nın ayatda ayk kandimasiga, qaytinlar digan Musa, qaytinlar, bu rizlar uçun yaxşiraqdır digi. An Abi Musa al-Ash'ari, Abi Musa Ash'ari radiyallahu anhudun ruwayatilinyan hadiste ayk yabdi ki, istazantu ala umar, falam yu'zandi salatan, faadbartu, Abu Musa, umar radiyallahu anhunu uylariga gelib, üç merti iliçkilerini taqillatib izin soradilar. 37:22 izin bermadi. Yani, hikkim cevab bermadi. Cevab chikhmagandan keyin, burulub kittila. Fa arsala ilayhi ilayya fa qala ya abdallah ishtadda alayka an tahtabisa ala babi. Umar radiyallahu anhu arkasdan bir adamin yugurdurdi. Teh chakrib kilin dedila. Kelib, arkasdan kelib hali gini, Abu Musani chakirdila. Umar radiyallahu anhu aldilargi qigandaydi ki, ey, Aba Abdallah, dedila, 37:51 Siz yeşigimde birpes kütüpturuşiniz, sizge qeym buldu mu, dedilər. Yeşigimde birpes kütüpturuşiniz, sizge qeym buk kitti mi, dedilər. Fa'lam annan nasa kadalike yeştad alayhim an yehtabi su ala babiq, dedilər. Şundaya iken, bir onu yeşige barib azgene tursayniz, çarçak kitib xalareken siz, sizni yeşingizgi hem bir olar kegen vaxtida, huddu şundayi sizni yeşinizde kütüpturuşi hem ulargi qeym buladi, dedilər. Şunasani bilvalim, dedilər. 38:22 Umar, radiyallahu hu, shunday dedila. Degenlarda, Fakultu, bal istadantu alayka thalatan falam yu'danli faraci'atu, wa kunna nomar bihi, dedil. Yoq, min, sizni eshiginizni uch marta taqillatib izin soradim, mingi dawi chikirilmaganin keyin, qaytib kitayatgan edim, chunki biz, shun arsaga burulunganmiz, dedil. Paygamber Aleyhissalam, bizni shunday yurigatganlar, dedil. Abu Musa, shunday dedila. 38:53 Diganlar da, faqada min man sami'ata hadha, Umar ibn Hattab bunu ishtimagan ikanlar. Bu vaqiyana xabar bomagan, shumkin hali qeblan nayt yapildi. Shumda itki, qayabdan ishtidin bu qebni dedilar. Umar ibn Hattab itki, Abu Musage, sen bu qebni qayabdan ishtidin. Taqultu sami'atu hu minan nabi sallallahu alaihi wasallam, min tayganbar ilayh salatu was salamdın, shu hadisini ishtidin dedilar. 39:20 Umar ibn Hattab etdi ki, min eşitməgen hədisini sen xayarda eşitibirisən, dedilər. Çünki Peygamber a.s. bilən en köp golgen kişi kim? Abubakir, Umar r.a. edilər. Peygamber a.s. qaçan zikirqisən, min, Abubakir, Umar, bunda iqliyatgan dikdir, zikirqilardilər. Çünki Umar ibn Hattab etdi ki, min eşitməgen hədisini sen xayardan eşitibin, dedilər. 39:50 Agar shu aytgan gapinge hüccat alp gemasayn dedila, senge okubat qoristib qoyaman, dedi. Umar ibn Hattabni, nimarsan qalan, har bir gapge dalil talaq qilisligi. Har bir gapge. Shunu uchun ulan vaqtada din buzul gitmigan. Ular hatta sahabini yakasidin usheb durub, aytgan gapinge dalilin barmi shungi edib durub, shu vaqtda sorayabdi. 40:21 Biz hazir küçlikraqsa oraximiz gerey. Edibgin gefinizke daliliyniz bar midir? Bizde bosa, shunday deyishgenmiken, depturban fatwa beri oraymiz. Shunday deyin geblaren, bogenmik kitaplarda bamidir koyban fatwa beri oraymiz. Hic qorkmaymiz. Umar ibn Hattab shunay edidi ki, sen edibgin gebinge dalilab gelesen dillay. Shunday, faxaraxtu hatta ataytu nefaran minal ansar culusan fil masjid. 40:51 Ebu Musa çixtilarda, ornizin çiqib turub, məhciddki qiyanlarda, məhciddda bir todda ansarlar, mədinəlik kişilərinin bir toddasi qoturishqanidi. Xulani nal diya qildi? Fesa'iltuhum faqalu awa yashukku fi hada ahad. Ular n'aydi soradim. Sizlər şu hədisini ixtiganmiz sizlər, diydim. Dib soradim, diydilər. Xunda ansarlik, hali mədinəlik kişilara ixtiki. 41:18 Bu hadiste birar adam shub-shak-shub haqqaladi mi? Meshhur hadisi ugu ded. Bu hadis meshhur hadis deyisdi. Fa akhbartuhum ma qali Umar. Umar ibn Khattab bunga ayitgan gafdini ularga ayiti beldi. Men shumda-shumda iboldi, menga guva haqqeyin. Shu hadisini eshtigan adamdan naqqeyin. Dalil haqqeyin deyabdi dedilar. Fa qalu la yaqumu ma'aka illa asgaruna. Fa qama ma'i abu Saidi min Khudri aw abu Masud. Ular ayitidi ki, en kichigimiz dedi, 41:51 sen bilan billa barib gelad, dedin. Xungi Guahub, dedin, dalil ayitib gelad, dedin. Aychadi ki, Abu Sa'idinin khuduri, ya ki, nima? Abu Mas'ud, dedin. Abdullah ibn Mas'ud, radiyallahu anhu, mana xu kishilar ikkisidin biri ornidin turdi, dedin. Hatta Umar ibn Hattabnin huzuriga kirisdi. Wa ayitidi ki, xarajna man nabi sallallahu alayhi wa sallam, wa huwa yuridu Sa'ad ibn Ubbada. Bu ayitidi ki, biz, 42:20 Paygambar sallallahu alaihi wasallam bilan birga deydi, haligi ikide kikine bala iti yabdi, bit tazkigan, shunu birla iti yabdi ki, biz, paygambar sallallahu alaihi wasallam bilan birla, bir güni, Sa'd ibn Ubbada ni, Sa'd ibn Ubbada deygan sahabini, uylariga bardik deydi. Paygambar sallallahu alaihi wasallam, unin uylariga keganladi, fesallama falum yu'dan lahu, assalamu alaykum, dib eyishin taqillatdilar, zovab verimadi. 42:49 ثُمَّ سَلَّمَ الثَّانِيَةَ ثُمَّ الثَّالِثَ فَلَمْ يُؤْذَنْ لَهُ كَيْنْ اِكِنْجِ مَرْتَ السَّلَامُ عَلَيْكُمْ دِبْ تَقِلْلَقْتِلَرْ جَوَابْ بُوْمَدْ كَيْنْ اِكِنْجِ مَرْتَ السَّلَامُ عَلَيْكُمْ دِبْ اِيشْنِ تَقِلْلَقْتِلَرْ جَوَابْ بُوْمَدْ فَقَالَ قَضَيْنَ مَا عَلَيْنَ ثُمَّ 43:16 Xuye edib, Hayyam Aliye Sanib üç merte gecey taqil latishlikni bizgi kursi berdi dedilar. Fa adra kahu Sa'ad indi burulib keteyatgan edik, Sa'ad ibn Ubbada uyunin xanadanini egesi yugirib cixdilar. Yugirib cixdilar da, Ya Rasulallah, valladii ba'ataka bil haqq, ma sallamta min marra, ayitdilar ki, Allah ka sizni haqq nasabilan, yubaryan zatka qasam icib ayitaman dedilar, 43:45 har bir taqillatay atganingizni men eshtit durgan idim. Har bir taqillatay atganingizni men eshtit durgan idim. Wa aruddu alayka bil xafiyya, eshqin aqtasida, haykumus salam deyib, hawazimini maqfi qilib jawab qaytar yapgan idim, deyib. U qishi, assalamu alaykum deyib, qaygamber aleyhi salam salam berib taqillatsa, saadir nubbada ichkerde turub, maqfi qilib qaygamber aleyhi salamgi eshtit dirmay, haykumus salam deyib, jawab beri yapgan idim, deyib. Walaykin, deyib, 44:16 أَحْبَبْتُ أَنْ تُكْثِرْ مِنَ السَّلَامِ عَلَيْهِ 44:45 Shun shun sahabi, haligi sahabi, eshni aqasda 3 mese, yana köpraq ayitarmikin deb tursi, 3 tadan kin kitib qalyab. Yigiri çıqib kin, qullardin tartib, isqariga alib turib kin. Shunda edib ki, manashu, sizni salamin izni, köpraq ayitsin, deb turganidim, dedilar. Shunda, wa fi rivaya li muslim aydan, anna Umar qala, mu'atiban nafsahu xinata batalahu l-hadid. Demek, bu, nimadan, nimanasa malim boldi? 45:15 Peygamber sallallahu alayhi wa sallam üç merte taqillat yanligi. Ruhsat sonra yanligi. Şunu eşitkenden kendiydi. Sahih Müslümnin rivayeti de. Sahih Müslümnin rivayeti de. Ömer ibni Hattab özlərini özü kayib, özlərini özü ayiblab durub ayitkanakanlar ki, haligi hadisini eşitkanlardan kendiydi. Hadisini Ebu Musa ispatlib verdi, dalilleri bilen. Şunde özünü özü 45:43 Qayb, Umar ibn Aqtab ayetin, Khafiya alayya hadha min amri Rasulillah, alhani anhus safqu bil aswaq, diganakanlar. Rasulullah sallallahu alayhi wa sallamnin ishlerden, mana shu hadis nima boldi, mingi makhvi, min bilmadim shu hadisini, mingi makhvi qob utibgit yapkanakan, shu hadisini bilmaya qaldi. Lekin, shunu bilmasligin, bazarlarda, saudasa qib yurishligin, 46:13 qafilatta qoyganakan, deb, özünü öz qat qayblaganakan. Bit ta hadisini bilmaganligiga, ömrəmni qattab namaq yapdilar, öz ayibla yapdilar. Bit ta hadisini bilmaganligiga. Hayganberi a.s.nin ishidan, mənə şu hadisini min bilmaya qaldim, shuni ishtimaya qayganakan mən, bekardan bekar bazarda şu ötkirtta meni ömrüm, deb, biz qanca hadislarini bilmayabimiz. Hayganberi a.s.nin hadis maz, xayatini bilmayibiz. 46:47 Peygamber ilayh salatu was salamni itgen günü bir kişilarye soradim, qashan tuğul gandaysan bilmaydi. Madinada nisi il yashagan, Mekkada nisi il yashagandaysak bilmaydi. Unun am ajeblani ailesi hajga bargan biradarlarimiz. Hajga barganda bi ishbin dars utkizildi haji biradarlarimizga. Bi ishbin dars Madinada utkizildi. Hajda bunda iqilasiz, unda iqilasiz. 47:14 Körsatib, qayirga barib, qayirga kediş bərni körsitildi, hacige tayyargarlik qilib. Beş gün toqtanmastan ders ötkizildi. Beş gündan keyin, kiçkina kiçkina varahçalarga savallar yazildi. Yazilib, her bir hacige bittadan, elbette yete digan qilib, saval yazildi. Her bir haci özünü uluşin aldi. Şinde, bir haci növbet kegende, turin, savaliniz nime iken desek, 47:41 Mədinədə qılnə digən əməllərini zikir qilin, demdi. Mədinədə qılnə digən əməllərini zikir qilin, digən əkəd. Həligi xaci, biş gün dəris agən xaci turub, Mədinədə Bismillahirrahmanirrahim demdi, həcərl-l-əsvətini öfəmiz degdi. Eddik, əki xan, Mədinədə həcərl-l-əsvəti yux, degdik. Kəbə, Məkkədə, degdik. 48:09 Mədinədə kəhbə yox, həcərləsvet yox. Mədinədə qılnadigən əməllər nə etin desek, yanə turub-turub Bismillahirrahmanirrahim dib, həcərləsvet nifəmiz deyib. Şunu düşün, ibadətlərini bilməyimiz. Kəhbə qayerdaligini bilməyimiz. Qıbla qayerdaligini, musulmanlərini qıblas qayerdaligini bilməyimiz. Mədinədə deyib yurutmuz qıbla. Bu hadislərini, qanca-qanca hadislərini bilməyimiz. Bu tariftan, nida etkendi, nima? Yuda arqatamiz. 48:42 Amma tartishish məsələlərgə kegəndə, birinçide duraniz. Fatuha məsələlərdə. Boladi, bomaydi dir, aydiçlikke, ağzımız palvan. Bul, bir cayda oturub, yakin 25 kişi, hacilər, varp kegən kişilər cəmləngenken, şu yerdə saval berdi. Saval berdi de, men cevab berişimdir, əvvəl həməsi birçektan cevab der koydi. 25 kişini, kəmida 20-si ya 15-si cevab berdi şu savali. 49:14 Bula uradi, bula uradi, deb hammasi. Kin ahirda biri, xoceki qara botura urasi mi deydi? Va, oylani botura urasi mi deydi? Oylani botura urasi mi deydi? Hamma jawabib boyu. Gunakan imalarda bizal birin cili turamisi. Xunu için, hadis-din bir hadisini bilmegen bosayq. Şeriatni hükmüdün bir şeriat hükmünü bilmegen bosayq. Peygamber Aleyhis-salam'nin xayatlaridan bitti xayattagi qigan işini bilmegen bosayq. 49:46 Unge, Umar ibn Khattab yoxshab, etten, etten, bazarlarda ödib duymurum dib, etten ishimiz qerek. Abdullah ibn Umar, qanchalik qayramdar sallallahu alayhi wa sallam gi irgesh erdi, Abdullah ibn Umar. Bir günü tüyelerde ödib getiyatib, shu tubba toru cayda, baxilarini ingeshtirib, ödib gittiler. Sahabilar hayran boloshib, nima qi bunda yxidiniz diganlarda, mana shu cayda bir daraq bolardi didiler. Shu daraq didiler, nima qiladi? 50:18 ingeshib turardilar, payganbar a.s. ötganlarida hü daraqkiyat tikib qamaskig usun ingeshib ötardi dedilar. Indi hü daraq kesilib tashlaganadan kiynam, umaribni hatta payganbar a.s. ingeshib ötgan cayda min gerdayib ötmay edib turub ingeshib ötardilar. Payganbar a.s. ingeshib ötgan caydan min qaddimnik ötari manakib ötmay edib turub ingeshib ötardilar. Manay ergeshli. Manay payganbar a.s. hadizlarini 50:47 Peygamber a.s.'nin hayatlarını bilsek ergeçemizdi. Bilmesek qayada ergeçemizdi. Bir gün Peygamber sallallahu alaihi wa sallam shunday oturdular da mahcidda oturuq, ki mahcidda ayitlar ki, shu eshqini dedilar, shu ayallar kirabiyan eshq qoysak qolar midi dedilar. Ayallar kirib durabiyan eshq qoysak qolar midi dedilar. Abubakir radiyallahu anhu, shu gafni eshtganladan bu yağıya, shu eshtgan mutlak kirmaya qoydilar. 51:14 Qayqambar a.s. shunu yahtirmadilar, shu eshin ayallarga qilishin haqla gandilardir, shu eshinin kirmaya koydilar. Mena ergeshlik. Fakat Qayqambar a.s. sal nimasini chikarsalab, Qayqambar a.s. shunu yaxish goryabdi, ya shunu yaxish gormayabdi deyisi, bol sahabilar yaxish goryganli uslardi, yahtirmayabginin nesasini tashaydi. Shun chalik bo gani? Qayqambar s.a.v.ni bu insanlar, sahabilar mas cani yok, cansiz, 51:46 daraqtlaran yaxish gorgani havarimiz ba. Qayganbar sallallahu alayhi wa sallam maqistlarida bir hurma daraqtiga suyanib khutba qilardilar. Suyanib khutba qilardilar. Shundi khutba qiganilarda adamlar qobayi, jama'at qobayanilardin keyin, bir minbar adamlarga sani tiparakka cikib, belan rahtan korunib, khutba qilishlikini aqilad. Minbar yasab gelinib, 52:15 Mənəşun yoxşigan minbər keyin koyil. Bu məsələ tek qizcaida qitbaqigan. Minbərge çiqqishliki bilanak, həligi hurma darahti xutdi yaş çakalaqnin yiqləgani daqa öksinib yiqlədi, dedilər. Yiqlədi. Peygamber, sallallahu alaihi wa sallim, minbərdən çiqqilarda həligi hurma darahtini məhkəm kucaqladilər. Məhkəm kucaqladilər. Hatta ki, göya yiqlayatgan çakalaqni amasi kucaqlar, unu aotib. 52:46 Awazini, öçülügini çeyin ağıtgani kabi, tayganber a.s. xurma daraqdini quchaqlab, öksünüb, öksünüb, yiglab, yiglab, yigidin toqtad. Tayganber a.s. etdilar ki, min bu xurma daraqdiye suyanib, baxilardim, bu daraq meni xun caliq yaxish qorubqa yanib, dedilar. Bügün undin ayrilganligin sababli yiglayabdi, dedilar. Ayrilganligin sababli. Nimegeq, min barga çiqib getib, bunge suyanimay, 53:17 Ayrilganligim sababdi yiglayabdi. Agar min shunik kelib kuchaklamaganimda, qiyamat kuni gecay yiglaqturgan bolardi, diyo. Qiyamat kuni gecay yiglaqturgan bolardi, diyo. Hurma daraqdi, shunchalik Rasulullahni yaxsh gorib bir daraq shunchalik yiglasa. Biz bosak, Peygamber a.s. hadislari, kanchi-kanchi darislari otib git yertdi. Ha falan cayda dars bol yapgana kendir bayamizda, iski kitavramiz. 53:46 Qalancayda yana dars bol yapgana ganyanimizda kitabaramiz. Hazir miradarlar bir neymatda turubmiz. Cudaham katta neymat. Bu neymat kitganidin keyin qadri bilinaydi. Neymat bolup turgan vaqta qadri bilinmaydi. Biz maqal aydamiz aldindi aqqiyan suni qadri yogdaydi. Aldimizda bolup turgan darslarini qadri bomaydi. Abdurrafi dars qilyan. Bashqa imamlar dars qilyan. 54:19 bu yerda dars kon, manay shunday bol oradi. Bungay adamlar bayaqa qadirsiz bukbaraladi, nimet qadiri bilinmaydi. Nimet kamayganidan keyil, kitganidan keyil, ondanki bilinadi, heyk bir dars bozaydi. Man hadis eysayam shubarib eysayidi, dib eshna bukbaladi. Allah uzi sahbasi. Shunusun, Umar ibn Khattabni haligi masalastan kirib geldik ki, bitda hadisini eshtimaganligidin qattik qaygurganligi. 54:49 11-ci adabi, izin sorax adablari qabul i'tizari sahibil bayt deydi. Uy xanadan higasinin uzurini qabul qila biliştik deydi. Min bugun, zima, uzur minge bircagi hitiyatkanidim desi, miron uyiga atayla bardingiz mihmangi. Lekin u adam, min hazır bircagi hitiyatudum deydiyan busa, hic xafi bulmasini qaytib gedixdi. Biz mene xunasige, yana, bir nesani kirgizi qoymakchimiz. 55:22 Yüde köp adamlarni kömli nimadan kala vradi? Telefondan kala vradi. Hazir ik günda, bir oge bir telefon qiseniz, qancha qancha adamlar aykabdi. Xarage bir telefon qilamiz, iki telefon qilamiz kutarmay istiydi. Yachtirmayafsizm demem yaz varibdi qatkiya. Yachtirmayafsizmayam demem yaz varishibdi. Yachtir ishtiyammaz, yachtirma ishtiyammaz. Gagida vaxt bomaydi. Gagida avaz chikmay diyan telefonun üçün de koyb qoylab, darslar da. Gagida hudaylar da, gagida toyda. 55:55 yakin mutlaq damal etkin vaqq bolad. Shulu uchun broge telfon qigan bolsaniz, qotarmagan bolsa, ondun dar roqba qovalish qereymaz. Yaxshi bir gumange, yaxshi nasiqe yoyur qoyshlik, buyan ushanyi kirorad. Brogin qabul qimagan bolsa, uzurini qabul qila bilishlik. Enni unikintisi, tasbihul musalliyili man istadana alayhi, bir adamni yuge kesaniz, namazı qiturgan bolsa, qanday qilib izin berad? 56:27 Uye kirdiniz, u adam uyda namaz qiyaf kandikan. Ay tadiki, iza istu udina alal rajil wa hu yusalli fal yusabbih wal tusabbihil mar'a fa hada huwa iznuhu bidduhu. Wa qad yakunu a'laman bi anna shakhs yusalli wal awla al rajulil urf fi talike digan. Ay tadiki, bura onu uye kirsayniz, erkek bola digan bosa izin bir makci bosa digdi. Öz danigan kishisi bosa, baski bosa, o qazdan tanishi mumkun. As-salamu alaykum digan vaqta. 56:56 shu vaqtda tasbih ay tibqoyish geregin. Subhanallah, Allahumma kibar tibqoysa namazda turub, demek, shunday tibqoyishligi kira orin degan manani bildirarkin. Agar ayal kishi bola digan bolsa, ayal kishi, baska adam ruqsat soragan vaqtda, ozinin sin nisi midi, ya ki bu basa qizdi midi, baska midi, kim bolsayan, ruqsat soragan vaqtda, kirishlikke ruqsat berimakci bolsa namazda turub, tasbih degli, demek, qizish gereg? 57:27 qarsak calab qoyuzh digi. Xunun-xun, erkeklargi tasbih, aytishlig ruhsat berilgan, ayallargi qarsak calishlig ruhsat berilgan. Bacaylarida xursa murtbisi, erkeklarim qarsak calab varad. Xunun-xun, o qarsak ayallarini ki, ayallarinin filigi otuvamasimiz gereg. Erkeklar, Allah akbar, Subhanallah digan tasbihlar bilan, aytishlig, Alhamdulillah digan tasbihlarini aytish gereg. 57:56 Qala Rasulullah ṣallallahu alayhi wa sallam, idhā istā'u ṣu'dinā alā al-rajil wa huwa yusalli fa idhnuhu at-tasbih. Wa idhā ṣu'dinā alā al-mar'ati wa hiyyatu salli fa idhnuhu at-tasbih, dedilər. Haldiki, ḥadīs, qaygāmī alayhi s-salām, Quddubayyā'a etkinimizde, erkek kishi namaz okuyatkin bolsa izin soralsa, tasbih etsin, ayal kishi bi izin soralsa, namaz okuyatkin vaxtıda qarsax chalsin, dedilər. Al-isti'edan qabla d-duhūl alal-mahārim. 58:30 Məhrəm bolgən kişilərinin xanadanlariga kirayaqqan vaqdi də həm izin soraxdi. Məhrəm, naməhrəm. Məhrəm digənləri kim? Naməhrəm digənləri kim? Məhrəm digəni, hər bir nikahı sizge haram boladigan hayallar, sizge məhrəm boloradi. Nikahı sizge haram boladigan hayallar, sizge məhrəm boloradi. Qıziniz, sininiz, 59:06 apayiniz, məşingə uxşəgen dimələrinin məhrəm bolad. Naməhrəm, nikahı sizgə halal bogan ayallar, sizgə naməhrəm bolorad. Endi, şu uyungizda şulargi kiradigan vaqtta deydi, ularga ham izin sohrak kiriçlikdi. Biz yukarıda ata-analarga izin sohrak kiriçlikni ektik, endi dimələrga ham özünü məhrəmlergi kirayat yamaqdi. Mesalan, köçeden uyge kirib geleyikgan bolsa deydi, 59:34 Kana ibn Mas'ud ye tanahnahu qabla dduhulu ala imratihi deganlar. Özünün ayalaga, özünün üyiga kirib geleytgan vahlar da həm eşitli durub tanahnaha degani yutali qoyardilar. Yutalib, tavuxlarini cikarib, quddi izin soraganga uxshagan avaz berardi degdilar. Mana bu, bugun 11, ya 12, ya ki 13-te izin soraxdik toru sudagi bazi adablarga toqtaldig. Allah Subhanahu wa Ta'ala din 60:04 Soraymiz ki, mənə buznin diyarlarda həm shariyat, adaplarini ixtkannin ki, ungey həmən qilishni Allah qala nasib qiyan bosan. Agar savaliyinlar qolay qiyan bosa, bu, otiyakyan darslari toqruldaydi, toqrusu da. Laki, bashqad, öziga adamlarini shahsi savaliyinlar qolay qiyan bosa, biz əvvəli ayitkanini bizdey, bir qalagazgay qazib, bu yerya cikayra qiyan bosaynlar. Inshallah, Allah nasib qiyan qe. 60:35 Subhanaka Allahumma bihamdika astaghfirullah wa atubi ilayk. Allah subhanahu wa ta'ala'nin gözeli isimleri, büyük sıfatları bilen soraymiz ki, Allah subhanahu wa ta'ala, mana bu darsligimizde davamın qilişligini ve evvela özümge hukala versin mene şu yerdeki darsgi qatniş etgen biradirlimizgen mene faqirli qilişligini Allah subhanahu wa ta'ala den soraymiz. Wa ahiru davana anil hamdulillahi rabbil alim. Allahu akbar.