نص مُفرَّغ آليًا وقد يحتوي على أخطاء، فارجع إلى التسجيل للتحقق من الألفاظ.
0:02 Al-Fatiha. 0:31 يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَقُولُوا قَوْلًا سَدِيدًا يُسْلِحْ لَكُمْ أَعْمَالَكُمْ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَقَدْ فَازَ فَوْزًا عَظِيمًا يَا أَيُّهَا الَّذِينَ اتَّقُوا رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ وَاحِدًا وَخَل 1:01 As-salamu alaykum wa rahmatullahi wa barakatuhu 1:09 Adettegi dey sohbetimizin başlayisdan aval, biz Allah ta'alanin gozel isimleri ve alin sifetleri bilen kushbu macilisimizini mubarikliy ve davami macilislerden kilişligini. Tarqalişligimizde ise Allah ta'alanin ilim halaqalarini qıdırib yurucu ferejteleri bizlergi qarate, ey Allahnin bendeleri, indi orninglerden turaverinler ve halenki sizlerinin günahinler indi keçirilindi digen macilislerden kilişligini sorab. 1:39 Sohbetimizni başlayimiz. Bugungi mauzumiz unuani, awal vada qilganimizgi oxshash, ayallar bilan erkeklinin muamila qilishlik adabi, yayin ki, sanidir. Hakikaten ham, awalgi, ayallargi khas bolgan halal sehil sharitida ilan qilin gengi oxshash, kubchilik ayallar, uzilarinin erlari bilan muamila qilishlikni bilmageni oxshash, 2:10 Köpçilik erkeklər həm özlərinin ayalları bilən muamilə xilişlikni bilməydilər, ya inki bilsələr həm ungi amal xilişlikki köp raqbət qilməydilər. Biz halal sehir şeritini çıxariganimizdən ki, islamnin adalat pəlləsi iki otomangi həm adilana xariganligi üçün həm 2:34 Biz endi bu tamanda irkeklarnin ham ayallar bilan bola digan muamilasi, adabi, bu ayallar bilan bola digan faniye tohtamay digan bolsak, biz islamni hakikatini kursatib bermegan bolardik. Ikinchidan bu sharitni yazishlikdan maksad, qobchilik islam ayallar bilan qopal, dagal, muamila qirishlikke, irkeklar faqat kini islamda ayalini, 3:01 ayalini, öziga, çukundirishligi, ya inki itaat qildirishligini, shardib biladi diganlar uchun, ularinin fikirlari natoğri, belki, islam bunun aksini, uriyatishligini, bayan qilishligi uchun, hem bu, sharidini, yazishligi, azmu qarar qildik. Sharidimiznin nami, erkeklinin, ayallar bilan, qiladigan, muamlasi, ve adab, fanidir. Brader, siz, 3:30 Özengiznin ayalengizden şikayet qilgenengizgə oxşash, ayallar həm erkeklerden, xasratan özlərinin erlerden şikayet qildi. Ulərinin bəzisi şun deydidi. Kingisi esə, üçüncisi esə, törüncisi esə, bişincisi, altıncisi esə, və hakeza. Və ulərinin həyati həm. 4:05 dami bolishligi, və hər bir cəmiyyətçələrinin həyatı berdavan bolishligi, bu ülkən kətdə həyatnin və həyatnin cəmiyyətnin berdavan bolishligiye səbəb bolədi. Xünçin həm, iki otoman həm bəzi orunlərdə, bəzi məsəllələrdə müştərək bolə digin bolsa, bəzi otoman, bəzi otomandan farqli orunləri bolədi. Amma iki otoman həm, 4:34 ir kishi ham, ayal kishi ham, baz məs'alələrdə, bir-birlərgə, şirik, müştərək bolə digən, orinlərinə, bizlərgə, Abu Dhar, radiyallahu anhu, özinin ayaliyyə eytkən, gebi bizlərini, bu babda, şu gebləri islətdədi. Eytkən eynki, ida ra'aytani, qadibtu, ida ra'aytini, qadibtu, faraddini, va ida ra'aytu ki, qadba, fa inni, 5:04 raddaytu ki, wa illa lam nastahib. Yani, ayalga etken iken ki, agar min qazab langanimni kura digan bosayiz, menden razi bolin. Agar min siznin qazab langanizni kura digan bolsam, 5:21 min sizden raziman, shunay qilib birbirimizini razi qilib utmay digan bosak, hayatimiz davam itmaydi digan ikan. Shunchun ham, ir kishi ve ayal kishinin hayattagi birbirige berdavan bola digan amallarinin bittesi, birinin cahili chikgan vaqtda ikincisi ham cahili chikmastan sal pastiraq, ikincisinin cahili chikgan vaqtda birincisinin ham cahili chikmastan sal pastiraq bolishligidir. 5:50 Şair eykən-eykən ki, Razilik közü həmmə eyblərini bikitib kitədi, amma qazab közü isə həmmə eyblərini açib qoyadi digən. Şünçün həm, in birinci iki otomangi həm birilə digən vəsiyyat, bir-birilərini 6:15 qazab kozu bilan qaramastan, razilik kozu bilan qarashligi, ularnin hayatlari bardavan bolishligi sebab bola digan amillardan bittasi xisaplanadi. Dar haqiqat, Allah subhanahu wa ta'ala bu camiyatni ayallar va irkeklardan ibarat qilib yaratkan ikan, bu ham Allahnin bir mojizalardandir. 6:42 Allah ta'la bu haqda itadiki, istayiz billah. 7:13 Bu qilib yer etkenliyidir. Mənə bu emelde fikir yurutucu qovmlar üçün bir ayetlər, mücizələr bardırdir. Bu memleketde ir kişini Allah Ta'ala baş qilib koydi. Bu kişkinə memleketçinin başlığını Allah Ta'ala 7:42 irkişi üyinin hocayini qıldı. Likin, uy hocayini boliyan irkişi qanday qılıb, özinin qol astadagi şahslar bilan muamilakıl maqliyik giregini. Esa, mənə inşallah bugungi mavzuumuzda tanishib ötəmiz. Kütub-u sünnə, ruwayat qilgi hadistə, Ayşan həmiz eytədi ki, Peygamberimiz sallallahu aleyhi və sallam, wafat eti etkən vaqtada bir narsadi piçirlərdi. 8:13 min nima deyitganana ayinlashligim uchun, lablariga qulaqimni yaqinlasam, as-salah, as-salah, wama malakat aymanukum, sizlariga namazini barbaq qalishlinglarina vasiyat qalaman, namazini barbaq qalishlinglarina vasiyat qalaman, ana undan kiin isa, qol astinlardagilarini haqladan qorqinlar, dip, payganbarimiz sallallahu alaihi wasallam, 8:42 bu axirgi vasiyyati edi. Shunchi laham islam erkeklarinay nahayetda ayallar bilan qirayli muamilak rizlika istosu bin nisayi xayra. 8:53 ayallarga qirayli, vasiyyat qirayli muamilada bolinlar, xayru kum, xayru kum li ahlihi, wa ana xayru kum li ahlih, sizlarnin yaxshinlar, ahllari uchun yaxshi bolgana, va sizlarnin ichinlardagi, ahli uchun in yaxshi bolgana, min man digan payganbarimiz sallallahu alaihi wasallamnin ugitlari bilan. Shurindik, har bir, 9:16 Nuqtada, Peygamberimiz Aleyhisselam ailelarye ya ashablarinin ailelarye qaytgan halatda, bu sharitimizde inshaAllah tondirishlikke hareket qilemiz. Ayanlar bilan erkeklinin qile digan in birinci muamilesi, ayalini cakirigan vaxti dagi muamilesi ikan. Bu esa, ayalini, ayali suyadigan, ayali yaxshi koradigan, in kirayli isimlar bilan cakirishlik. 9:46 və muraimlik bilən muamilə qilişliyikən. Bu babda payğambərimiz sallallahu aleyhi və sallam həm bizlərgə nəhayətdə çırayli, örnəkli əməllərinə təşləb kitkən edi. Payğambərimiz sallallahu aleyhi və sallam Ayşe anamızda həm çırayli isimləri bilən. 10:07 Ya Aish, ya Aish, hada Jibril, yukri uke selam, dirdi, hadisese, muttefakun aleyh, yani, ey Aish, Aish digene, bu, arap dilide, tasgir babide, isimini kicir qilib, huddu yash balini irkeletib durub, yash balinin ismini kicir eytirib durub, 10:30 çakirgengi uxşash, Ayşe anamizni həm, payqambarimiz sallallahu alayhi wa sallam, mənə bu hadistə, irkelətib, çakirər ikən. Amma başqa hadistə isə, Ayşe anamizni, payqambarimiz sallallahu alayhi wa sallam, ya Humayra, dib çakirərdi. Ey Humayra, digənə, bu ərəb dili də, aq kəliməsini, eynətədi deydi, ibn-i kəsir və zahabi, bu ərəb dili də, 10:59 Arap diyarlarida nahayatta kam uchiray digan, va araplar bunge kub mayir bolay digan, va yexshi koray digan reng bolganligi uchun ham, paygamberimiz a.s. ayishanamizni, ey appagim, appagim, dipdurub, ayishanamizni chakirgan ikanlar. Mana bu ham, ir kishi bilan, ayal kishi ortasidagi, kirayli ulfat va muhabbat asiray digan kalimalarini. 11:26 imam muslim aysha anamizdan rawayat qilgan hadista ay tadiki aysha anamiz qalat kana rasulullahi sallallahu alayhi wa sallam yuqabbilu ihda nisa'ihi wa huwa sa'im thumma tadhaku radiyallahu anha ay tani anahu kana yuqabbiluha 11:52 Baygambarimiz sallallahu aleyhi və sallam roza bolub tursa ham ayallarini suyub qoyartilar, öfub qoyartilar, deb kin Ayşe anamız külub qoyarti, uşa öpkan ayallari özü ikenliyye isharah qilgan halati da didi. Qarayn, baygambarimiz sallallahu aleyhi və sallam ibadat üstüda ham özünin ayallari bilan nahayetda çırayliy halatda manabunday muamilada bolgan. Yana, 12:22 Qirayli ular bilan boladigan muamilababida ayallarini oqatlantirib qoyishlik. Ixana orin, bu ham ayallarimizda bazibir irkeklariga qilnadigan sifatlar yuqalib qalgen yoxshash, irkeklarimiz ham ishammey digan rawishta bazibir sifatlar irkeklarimizda yuqalib qalgendir. 12:45 Sa'adibna Abiy Waqqas, radiyallahu anhu, dan ruwayat qiligan hadista. Hadis naqayata uzun, lekin biz uzmizki kerehli urniga, urniga toqtaymiz. Baygambarimiz a.s. elkan elkan ki, Wa innaka mahma anfaqta min nafaqatin, fa innaha sadaqatun hatta lukmatal lati tarfa'uha ila fi imratik. Yani, elkan elkan larki, siz qanday, 13:12 infaq qilmany, hatta yinki, ayaliniznin, aqzu uchun, aqziga kutaryatkan, luqmayiz ham, sadaqa xisaplanadi diganikan. Siz, harqanaqa, infaqni, sadaqani qilmany, hatta ayaliniznin, aqzu uchun, kutaryatkan, luqmada ham, ajir alasiz, manashu, sabab diganikan. Qarayn, bayqambarimiz sallallahu alayhi wa sallam, yiyatkan asizni, yanki yiyatkan mevayizdan, bitti ayaliniznin, 13:42 Ağziga salib qoyishlikni hem, bunu sadaqa, və ihsan, və sovab dedilər. Bu bir tamandan sovab buladigan bolsa, ikinci tamandan, erkek kişi özinin ayalinin qalbini qancalik öziga, ram qolib aladigan, nihayatda çirayli, fən, ayalilər bilan buladigan fənlərinin bittesi. Kengi sovalimiz, nitkil. 14:06 Ayaliz bilan, birgi yeşegan bu seyiz, buran bir merte ayaliz aqziga lukma, ya inki buran bir miyveden salgen misiz. Ayallar bilan, boladigan, adablarinin, adab muamalalarinin yenabittesi, irhatenlik bu ailada, bu hayatta, ir kishi ayalidan utiyelkan unca munca kemçilik hatalarini kicirib yubarishlik. 14:36 xas satan, və ayniqsa, bu xata kəmçiliklər, dünyavi xata və kəmçiliklər bolə digən bolsa. Nimiqçin, çünki, brader, dostım, siz ünütmən ki, siz erkek bolishliyizgə xaramastan, siz öziyiz, qanca xata və kəmçiliklərini qilatsiz, və halenki, Allah ta'ala sizni erkeklardan, və halenki, sizni Allah ta'ala ayallardan qanca kamil qilib yeratdi. 15:05 aqlan ham, cisman ham, kamil qilib yeretdiyo. Likin siz, hamma öz iznin boynizdagi, vacib amallarini, vazifalarini, haqlarini adaqla almasaykansiz, qanday qilib indi, sizdan aciz bolgan ayal, bu haqlarini, vaciblarini, vazifalarini, adaqla alsin. Wa halanki, payganbarimiz sallallahu aleyhi wa sallam, qad khuliqat min zil'in a'rajdiyabdi. Yani, ayallar, igrib olgan, 15:35 qaurgadan yaralgan, dip turishiya, qaramastan qanday qilip endibular, toluq amallarini qila alsin. Shulindek birinki, ayal kishi, uyida, bir qaraseyiz, ashganada, yana bir qaraseyiz, balalarinin ustibilan, 15:53 Tazalash bilan, avara. Yana bir qaraseyiz, oqat qirishligi bilan. Yana bir qaraseyiz, hawli kuchani shupirish bilan. Yana bir qaraseyiz, siznin ya özinin üstbashige qarashligi bilan. Mena bu emaller bilan, eyal kishi özinin boynidagi. Siz tamani bolgan hukuklarini hammasini bacara almazligi. Ham, siznin. 16:14 U tamandan kubra, xata və kəmçiliklərini kicirib yubarişliyiz üçün səbəb bolə digən amillərinin bittəsidir. Bu babda həm pəyğəmbərimiz aleyhis salamga indi bir tuxtamaqlayimiz gerek. Çünki pəyğəmbərimiz sallallahu aleyhi və sallamnin xanadanı bizlər üçün nəmunə və örnek bolə digən xanadanlərdendir. Ummu səleməh radiyallahu anhə, bir künü, bir künü Ummu səleməh anəmiz, 16:47 Baygambarimiz sallallahu aleyhi və sallam Aisha anamiznin nobatı günü avqat cönəttilər. Nobat Aisha anamiznin keçesi. Lekin Ümmü Salami anamiz isə avqat cönəttilər. U yetmegendey, baygambarimiz sallallahu aleyhi və sallam özinin ashapları bilan birgə həm söhbət həm söhbət qurub turgen edi. Elci gelib tavaqda avqatını alub gelgen edi. 17:18 Aytilindi ki, avqatni kim yubardi, dedi. Unmu sələmə deyildi. Şündə, ayşanəmiznin, ayallarinin təbi'ətidə, bar bolgan, kündəşlik qayrati qozup getdi də, kolıda bir taş bilan barib, həligi tavaqqa bir urdi də, tavaqnı sindirib, avqat yergi tökildi. Mənə şu orində, 17:46 indi həm həmiz, həm bir özümüzni şu orunga qoyub qöreylik. Təsavvur xilin, aş nələriz bilan oturgan ediz, və halen ki, sizi təsavvur qilishiz, bəlkəm qiindir, likin, təsavvur qilib qorin, ikkinci ayaliz barit. Şunda, birinci ayaliz uyida turgan vaxtizda, ikkinci ayalizdan, unu üstiyye dostlariz bilan birge oturgan vaxtizda, ikkinci ayalizdan mənə şunda avqat kelib qaldi. Bunu eşitgan, 18:17 Vedaim, ghayrat qilib yuradigan, kundashni qilib yuradigan birinci ayaliz, dostlariz aldi da, ushe tavaqni aqdari salib, kuziz va ashnaiz kuzilari aldi da, keyin, tavaq hamsi sindi, avqat hami yergi tukildi. Eytin ki, shu orinda siz nimaqiyan bolartiz ayalizga? Cavab, tayyar. Amma payganbarimiz sallallahu aleyhi wa sallam, orinlardan cilmayib turdilar, va, 18:47 qollari bilan oqatna alub durub, qarat ummukum, qarat ummukum, anaynar qayrat qıldı, anaynar qayrat qıldı, yani kundashligi tutdu da, dip durub oqatna alub, özinin ashablari aldiga koydi, va Aisha anamizinin hud düşünge oxşeyen tavağını alub, ilkiden berib yubardi. Ummu Salami anamizige yaman hem gebni hem gebirmedi, ashablari ortasida bundaya emalini qilgen, 19:15 Ayşe anamızgi həm hic nersə demədi. Wa innaka la'ala khuluqin azim, deyidi Allah Ta'ala, payğambarimiz sallallahu alaihi wa sallam, maqtab, haqiqattan həm siz, büyük khuluq igəsiz, deyidi. Ha, haqiqattan həm payğambarimiz sallallahu alaihi wa sallam, büyük khuluq igəsiyidi. Ayan kishi bilan erkeklerinin, bola digan, muamilah, adablerinin bittesi, er kishi, 19:47 daim ayaliga sabir qilishligidir. Bu ham, utkan, unin xatalarin kechirish bilan, bağlug bulgan masaladir. Har bir amalda sabir qilishlig talab qilingan amaldir. Hatta bazarda ham sabir qilmeseyiz, maliyiz ne? Ziyaniga satishligiz munkun. 20:10 Ya inki ibadatda ham sabir qilmay digan bu seyiz namazizini tez okub, namaziz Allahnin dargahada qabul bolmay digan namazlar qatarida bolub qalishligi mümkün. Qoyin ki, ham amalda ham sabir talab qilnada. Ibn Qayyim rahimahullah itadi ki, bis sabri wal mudawamati tunalul imamatu fid din. Insan sabir qilishligi bilan, wa amallarda davam etishligi bilan, dinda büyük orunlarga. 20:39 Həmə orində səbir qılıçlik tələb qılnə digən bolsa, ailədə ir kişi həm, ayal kişi həm səbir qılıçligi kub tələb qılnədi. Nümunə üçün? Çünki həyatdagi en məşagkatli və kub muammalar asasan ailədə ya ir tamandan, ya ayal tamandan ötədi. 21:05 öz ornida ayal kishiga, və öz ornida erkek kishi uchun vacib bolad. Hadir isa, erlarnin ayallarga sabir qilishliyi haqda masala yurtilmaktad. Ruayat qilin ishqa, bir kishi Umar ibn Khattabnin aldiga, özinin ayalinin xulqi yaman ikanligini bayan qilishlik uchun shikayat qilib gelibdi. Umar ibn Khattabnin ishiye gelib, 21:35 Endi ishqaqmaqchi bolib tursa, ishgaridan Umar ibn Khattabnin ayali, Umar ibn Khattabka avazini kutarib ghebriyatganini ishtib toqtabqad. Vaytib ki, e, Amir il-Mu'minin bolmish Umar ibn Khattabnin ayali, Umar ibn Khattabka avazini kutarib ghebriyatganini bosa, 21:58 Bizəm həli əyalimizdən şikayat qılib yürgenikəmiz də, yəni, biz qayadayu, Umar ibn-i Khattab qayaday, lekin, şun gexarəməsdən əyali şikayat qiladiyan bosa, bizgi indi yol bosin, debdi. Hə, dər haqiqat, Umar ibn-i Khattab, nahayetdə. 22:15 Cahil ornda bə cahil, adalet ornda da adalet, səulət həm bar, hətta Köpraq Peygamberim s.a.v. bilan varit bolgan hədislarda, koyin ya Rasulullah, boyniga qılıç oraya izin berin deydiyan gəplə rükub bolgan, şuna xangi səulətli, şiddətli bolgan kişiyedi. Mənə şun dey insannin ayali, u kişiye avazını kötərp durgan denkiyin, həligi kişinin tarvuzu qoludan çöp, əstə qaytib getiyatgan iken, 22:45 Umar ibn Khattab küçege çıqıbdi. Və həligi kişinin işiginin aldıdan ketiyatganligini körüb, özini aldıya çakırıb, bizge buram bir xizmat bilan keligan midiz, disə, hə, sizge ayaliminin xulqinin yamanligini şikayat qilib gigantim, sizi ayaliyiz sizge avazini kötarib turganligini iştib, 23:11 Umar ibn Khattab, Umar ibn Khattab, awiril mu'minin boleturib unin ayali, unga awazini koterse bizgi indi yol bolsin, deb, qaytib kitiyatudum, debdi. Umar ibn Khattab kulib, brader, dostim, ishtin, bu ayalim menin ashpazim, wa halenki unga menin taamlarimni tayyarlab berishlik bu uchun vacib farizmaz. Bu ayalim, 23:41 Menin libaslarimni və ruzgarimdegi uyni pakizalib oturucu ayal, və halenki bu ayalimge menin üstbaşimni və uyumni tazalib oturuculik vacibməz. Bu ayalim bilan, min özümni, nəfsimni haramdan tiyaman, və bu ayalim minge farizantlari kiltiradi, və uydə ruzgardegi xanca amallarini bacaradi. 24:10 Aytin qi, shun qi amallarini min uchun sabir qilib, bacaryatkan ayalim, ha, azgina ayda yilda, bir avazini kotara digan bosa, sabir qimayimam mi? Dibdi. Shunda halikishi, ya amiril mu'minin, minin ayalim ham, manashu amallarini uyda bacaradi, digandan ki, yin, umar ibn khattab, unday bosa, siz ham sabir qilin digan ikan. Wa imanimiz kamil ki, 24:40 Siz erkeklərinin həm eyalləri, sizlərinin həm eyallərinlər bu əməllərini üydəqilədi. Indi, brother, kinin eyalli izdən bolgan ünçə-münçə xata və kəmçiliklərgə sabir qilin. Allah subhanahu wa ta'ala bu haqda, istayzibillah, fa'in karihtumuhunna fa'asaa'an takrahu shay'a wa yaj'alullahu fihi khayran kathira, deydi. 25:09 Yani, agar ularini yaqtirmay digan bolsaynlar, ajabmas ki, agar ularini yaqtirmay digan bolsaynlar, ulardan buran narsani yaqtirmay qala digan bolsaynlar, ajabmas ki, Allah Ta'ala bunda bir yaqshilikni qilub qoyyandir. Wa asa an takrahu shay'an, wa huwa khayrul lakum. Wa asa an tuhibbu shay'an, wa huwa sharrul lakum. Yani, bazan... 25:39 bir narsani yaman korishinlar mumkun, lekin u sizlar uchun yakshi bolishligi mumkun, va bazan bir narsani yakshi korishinlar mumkun, lekin u sizlar uchun yaman bolishligi mumkun deydi. Chunchun ham, hayat, sabir, va davam etishli bilan aldinga koyilingan, maksadga, gayaga, yetishlik, sabib boligan asasi amillarinin bittesi, sabir xisaplanid. Bazan, 26:11 sabirsizlik, yakin ki, ishlarinin ahiru oylamasliyi bilan, arzimagan narsadan ortada janjal, yakin ki, kelishma uchiliklari chixib qalad. Aychislari qe, bir sahrada yeshay digan, irhatin iki uqur shibqaddi, va acirashib hamd getibdi. Unin sababi, ayal oturib, qolodagi, yun bilan, yun igrib oturib, 26:41 Arzu qilak etibdi, huddu arzu qilishlik ir hatinin adati bolgani yox shesh. Etibdi ki, endi bu yagi, konu qoshnidan kub yunlarini yigib, kin, unu ip qilib, satib, bir tuya alamiz, disa, iri getini davam etdirib, tuya ala digan bosen, min unu rasa minib yura digan bolaman, disa, yox, minib nima xilasiz? 27:08 Men onu sagaman desa, yuk menaman, yuk sagaman, yuk menaman bilan, iko urshib orta buzribdi. O halanki tüyenin ozi ham yuk, hali igiriligan ip ham, ip uyada dursin, konu koshindan yiggan hali yunaham yuk. Shunshin ham, mene bundaqa urunlarda çirali muamilalarinin bittesi, sabir qilishlik və xata kemçiliklerden kechirib yubarishlikdir. Yena, 27:37 Ayallar bilan boladigan muamalalarinin bittesi, ayallar uchun zinatlanishlik ve çirayli camalini ularga kursatishlik. Huddi halal sehir sharitida bayankiliganimizgi oxshash, ayallar ozilarinin erlariga zinatlanmayi koygani oxshash, erkek kishilar ham hazir yukinda ozilarinin ayallari uchun zinatlanmaydi. 28:05 Ta uylan gönürke ular köçege çıxiyabgan vaqtada, atur upa, uyaqbuya yekaragan, aynani aldadan kitmagan, saçini qayta qayta taragan, vamin efsuslar borsin ki, sakalini qirtishlagan, maylaunu toğurlagan, tüflesini qayta qayta ertgan, dekin uylangandan ki, bunaga halat yok. Köçege çıxishlagana öshanaqa, unda borsaham ayaliga tüfleni toğurlab koy, falancini huslan dayakilib koy, 28:34 Nimə üçün? Çünki köçədə falancılar körçülük üçün. Amma kiçkurun ayalliga ziynetlənişçik ki, bu isə irkeklərde yukalgen, huddi ayallarinin köpçiligi de yukalgengi oxşash. Amma Peygamberimiz sallallahu aleyhi ve sellem ki, Peygamberimiz aleyhis salam həmi orunlarda biz üçün orunaktir. İmam Bukhari, Ayşe anamızdan rayat qilgi hadistə, 29:00 Ayşan amcaytadi ki, min payğambarimiz sallallahu aleyhi və sallamga, xushboy hidlardan, atirlardan, özümnin aldımda qanday atir boladigim, həməsini berib, berartım uqşı xushboylanartı, və türli xushboylik sürə digan, yöngi sepə digan xushboylarını, öziga, hatta saqali gece sürke alartı deydi. Yenə imam buxari, ayşan amcadan ruayat xilgan hadistda, min, 29:30 Payğambərimiz sallallahu aleyhi və səlləmnin saçlərini tərəb qoyartım və saçlərini toğullab qoyartım, deydi. Erkeklərinin ayallarga, yan ki, umumi ziynətləniş babıda, payğambərimiz sallallahu aleyhi və səlləm, Abu Hurayra, radiyallahu anhudan, muttafaqın aleyh bolga hadisda bizlərga bayan etib, xamsun minal fitrət edi, biş tənərsə fitrətdəndir. 30:01 Birincisi, xatnaqilishlik. Ikincisi, esə, qoltiq və kindik təgidəgi tüklərini yukatishlik. Bu, üçüncü, törüncisi, bolə digan bolsa, törüncisi, tırnaqilərini alishlik. Beşincisi, esə, mayloğunu qisxartirishlik, dedi. Mənə bu, həm, erkəklərinin özünü tazalashlik bolə digan bolsa, xas satan, 30:30 uylanganlar isa ayallariga zinatlanislik babida qiladigan amallardan. Amma Allah uzu saklasin, va ayallariga sabir versin, kuprak nasatadigan, va shikimliklik shikadigan irkeklardan. Peygamberimiz sallallahu alaihi wasallam, innal melaikete teteazza minma yeteazza minhu bna adem diganlar. 30:56 Fəriştələr həm Adem fərzənti azarlənə digən nərsədən ulər həm azarlənədi digən. Adem fərzənti bu çekimliklərinin hididən azarlənə digən busa, və bu nasnin həm hididən azarlənə digən bulsa, irkişi üçün in yaqin bulgan ayalı bundan köpura azarlənədi. 31:21 Ibn Abbas, radiyallahu anhuma, etkeneygen ki, 31:50 limra'ati kama tatazayyanu li, wama uhibbu an astatibba kullu haqqin ladili alayha. Ekan ekan ki, ayalim minge zinatlangani yuqshash, minham ayalimge zinatlanaman diyan. Chuki Allah subhanahu wa ta'ala Qur'an-i Karimda mana, walahunna mithlul ladhi alayhinna bilma'ruf. Ularga ham, 32:19 Sirlarini da bolgan haqlar ularinin ustuda ham bardir, deydi. Yani, siz ayali iznin sizga zinatlanishligini yaxtirganinizga oxshash, ular ham siznin ularga zinatlanishligini haqlaydi. Bir kini, Umar ibn Khattabnin aldiga, sac-saci tozip getkan bir kişi ayali bilan tartishib, urushib kirdi. 32:47 Ayal, yox, mənə bunu körin, yox, mənə bunu körin, xoqləməy mən, xoqləməydi, dibbaqır-içakır bilan, bir-bir-bir-bir-bir-bir-bir-bir-bir-bir-bir-bir-bir-bir-bir-bir-bir. 33:17 özünü toğurlap, kimlerin toğurlap geliyenidengin, ayalini çakirtirdi. Xumbilen, çakirtirigendi ayal, rengleri hem, auzayi hem, gepleri hem, özgerib qaldi da, irige razi buligan halatda kitdi. Yuh, haxlamaydi, haxlamayiman digan mesele, indi haxlaydiye vütib qaldi. Kin etdi ki, 33:49 Anta tazayyanu lahunna, kama tuhibbuna ayyatazayyanna lakum. Kin ektilarki manashun aqlinlar. Allahka qasam ki, bu ayallar, sizlar ularga zinatlanishliginlarini yaxshi qoradi, hoddi sizlar, ham ularnin sizlarga zinatlanishligini, haqlaganiylarga uxshashdi. Yahya bni Abdurrahman el-Hanzali, 34:18 Eytadi ki, bir künü Muhammadi ibn-i Hanifini aldiga keldim. Kesem, bu kişi bir ziynetlangan libaslarda, ham etamani ziynetlangan halatta cixdi. Atir upalar ham ustudan seypilib turgan edi. Shundaytim ki, unga, bu namasi, dedim. O etdi ki, ey Muhammad, dedim. Bu, ayalim ustumga texilagan libas, 34:49 və eyalim yexshi kure digən atir upələr, ulər bizdən haqləşədi, biz ulərdən haqləgen nərsəni didi. Demek, ziynətlənişlik həm islamdagi eyalinin, demek, erkeklərinin eyalinişi həm erkeklərinin eyalinişi həm bolə digən çiraydi, muamilə, həyat keçiriş türkümünün bittesi iken. 35:20 Ondan ki, ingi, yenə, irkeklərinin ayallariga qiladigan muamilələri, həyattagi adablərinin bittesi, ayalliga qana atqilişlik, və unga razi bolişlik, və, hazırgi vaqtda, qeysi bir tamangi qaramasin, həm və tamanni, yärim yalanqaç, hax, trik, hax surati bilan basib getkən, yärim yalanqaçlariga bu qalbini və künnini qoyub yubarmasligi. 35:49 Dimikun, chunki, nafsnin turli sifatlari bar, ushe sifatlarinin bittesi, ammaratun bisu, insanni daim yamanlikke cakirib turgu cidir. Agar nafs cilawlarini iman bilan, Allah wa akhiratke bolgan imaniz bilan cilawlab almay digan bolseniz, har kichesiz, 36:15 yangi tushayda, yangi ayal bilan bolishlikni nafsiz charlab turadi. Lekin, Allah va ahiratki iman kiltirishli geysa, ayalgi xanaat qilishlik, va unga razi bolishlik bilangina, sizi hayatiz bardavan boladi. Va khas satan, va khas satan, va aynixsa, bugungi kunda, nimanarsa, moda deyiladigan bolsa, ushalarini hamasini, bu yarim yalan qaxmi, ya inki mutlaq, 36:44 Cəsədinin həməsini kürsətədiyən libası boladi mi? Ungə qarəməy kib kitiliniyatkan köçədeyi libaslar ornida irkeklərinin ayallariga qarətə qana atxilişligi va razi bolişligi vacib bolub qalgan əməllərinin bitləsidir. Allah ta'ala, Qur'an-ı Kerimde, Sayyidubillah, 37:06 Qullil mu'minina yağızdu min absarihim, vayahfadu furujahum, zalika azgalahum, innallaha xabirun bima yasna'un, deydi. Yani, eytin, eytin mu'minlarga, ular, közlarina, özgalarga tikishlikdan, közlarini yumsinlar, vay, fariclarini saklasinlar, haramdan, zinadan, deydi. Birinci, közni yumuski Allah Ta'ala buyuriyabdi. Nimekin? Çünki köz, agar, 37:35 toqtatilinmese iken, kuz unu ushe zinagi al barishlikke sebeb bolad. Zalika, azikalahum, bu ular uchun yakshidir. Elbette Allah ta'ala sizler qiliyatkan amallarini hammasidan xabardardir, deydi. Lekin, kucige irkishi cixse, kucedagi buram bir, yarim yarangach, basga bir tabir bilan ekkanda, turt cixse, sakkizi cixib yuriyatkan kucedagi ayallarini 38:05 kürüb künni buzulgan ir nima ishqilish kerek. Bu həm, köbçilik irkeklərinin muamması boladigan bosa, ishana orin, bu muammanı, 15 esir əvvəl, payğambarimiz sallallahu aleyhi və sallam, bizlərga yechib birdi. Cabir radiyallahu anhu, ruayat xilgan hadistda, payğambarimiz sallallahu aleyhi və sallam, bir künü köçege çıxdilar. 38:37 və bir ayalnəgə közü çüçdilər. Kiyin dərraw kelib, anəmiz bolgən Zeynab anəmizgi keldilər də, u kishi bilən birgə boldilər. Və özəni hacatini ada etkəndən kiyin ashablərigə çıxdı. Və itiki, ayal kishi köçegə çıxadigən bolsa, bəzən shaytan suratıda kelədi. Və shaytan suratıda qaytadi. Əgər buran teyiz, 39:06 Buran ayalini korib qala digan bolsa, shu orinda agar nafsi chopa digan bolsa, darro ahligi qaytsin, uzinin ahligi qaytsin, chunki ahligi qaytib ahli bilan birga bolishligi, unin nafsi dagi tama qilgan narsasini basadi, kandiradi, tohtatadi, didilar. Manabuhim, haqiqi... 39:29 Peyğəmbərimiz sallallahu aleyhi və sallamnin bizlər üçün birgən çırayli ürnək və nəmunələrdən bittəsi idi. Irkəklərinin ayallar bilən bolə digən çırayli, muaşerə, yəni həyat keçirişlik, azabı, fəninin yenə bittəsi, murasayu, madara bilən yeşeşliyi. Ya inki, başqa ibarə bilən etkəndə, orta hal yeşeşliyidir. 40:01 Baygambarimiz sallallahu alayhi wa sallam Abu Hurayra radiyallahu anhu ruwayat qilqan hadisni isakub muhaddislar. Qarqan sahih hadista. Baygambarimiz sallallahu alayhi wa sallam Wastawsu bin nisai khayra. Fa inna hunna khuliqna min zil'in. Wa inna a'rad shay'in fil zil'i a'lahu. Fa in zahabta tuqimuhu kasartahu. 40:31 Bu hadis, muttafaqun alih, lafzi isa imam Bukhari lafzida. Aytilar ki, ayallarga çırali muamilada bulinlar. Çünki ayallar qaurgadan yaralgan. Qaurganin in iğri orni, unin iqta uçidir. Agar unu toğurlayman desi, sindirib qoyasiz. 41:01 Agar ona shunday tashlap koyadigan bolsayiz, igriligiche tashlap koygan bolasiz, ayallarga chirayli muamilada bolin didi. Bu hadis bilan payganbarimiz sallallahu alaihi wa sallam, biz erkeklarini qanday qilib ayallar bilan muamila qilişligimizini örgatdi. En birinci örgatgan bizlariga talimi, ayallar igri qaurgadan, baska hadiste, 41:30 adamnin qawrqasidan, adam aleyhissalamnin qawrqasidan yaralgandir. Demek, ularnin tabiatida iqrilik var. Lekin, bu iqrilikni qanday toqurlab boladi? Unu toqurlaymandib, ularki qattig tura vurishlik, va ularki taqat qilmay digan narsalarini talab qilishlik. Ya inki, bazilarinin ibarasi bilan, bu, saci uzun, aqli kelta, urup toqurlamasay, nima boladi digan ibarablan? 42:01 Toğurləşlikni, payğambərim s.s. onu sındırıp qoyuşligiz, dedi. Sındırıp qoyuşlikni, esə, hədisinin başqa ləfzida talağını berib qoyuşligiz, dedi. Demek, qatdiq turməyin, dedi, hədisinin birinci ləfzida. İkinci ləfzida, əgər, bul, iğrini gica təşlip qoysiz, iğrini gica qaladi, dedi. Başqa, 42:29 xalqimizdagi baz yigitlarnin lafzi bilan etkanda, ee, baribir öshə-öshəda, sashi uzun, ahli kelta, bunu urup, qatdiq deyib, nimaqlardin, deyib, qoyub-qoyushligiz, unin egrili halacini qalishligi, sabab bolad edib turib, axirida, ularga yaxshi muamilada bolin, dedin. Demek, hadistan shun usunamiz ki, ularga qatdiq turushligi ham, 42:57 Boş koyu yubarishlik həm, şəriyatimiz örgətkən, bizlər üçün örgətkən dərs iməz. Bəlgi, ulərgə, orni kilsə boşıraq, orni kilsə qatdıqraq, lön dəqilib eykəndə, orta miyarda ulərni tərbiələşlik, şəriyatimiz örgətkən əməllərdən xisaplənədi. Xünçin həm, ayallar bilən boliyatkən muamilədə, orta muamilə bolishlik, 43:28 irkeklərinin ayollər taman qiladigan adablərinin bittesi xisaplənədi. Peygamberimiz sallallahu aleyhi və sallam, imam müslim ruayat qiligan hadiste, Bu hadiste həm Peygamberimiz sallallahu aleyhi və sallam, irkeklərini ayollər bilen nihayetde qirali muamilada bolishligine vəsiyyat qilib turub, agah bolinlar, və, 43:58 sizlər ayallar bilan çırayli mamilada bolinlar, çünki ulər sizlernin aldinlarda bir asiradir, dedi. Asira, kul ayağı bağlangan, sizi taatizdegi shahs xisaplanadi. Ungi isa, çırayli lutfu keremiz bilan mamilakilishligiz isa, siz haca bolmish irnin vazifasi xisaplanadi. 44:30 Bu babda, Peygamberimiz sallallahu alayhi wa sallam qilgan, behazibir namunalariga kirin bir tohtaylik. Imam Nasai, Işratun Nisa'da, Anas radiyallahu anhudan ruwaya qilgan hadistda, Safiya anamız bir günü, Peygamberimiz sallallahu alayhi wa sallam bilan biriga, seferdi edilar. Şu günü, Safiya anamıznin kuneyedi. 44:56 Lekin Safiyy anamiz minu valgen tüyə, çərçəgənligi səbəbliyimi yürüşdən nahayetdə siyikini yürdü. Və siyikin qinalgan halatda yitib kildi. Payğambarimiz sallallahu aleyhi və sallam kütub aldilar anamizni. Lekin anamiz tüyənin siyikini yürgenligiden yiglab kildi. Yiglab, darru payğambarimiz sallallahu aleyhi və sallamga hudd başqa ayallar ham, 45:24 irilar yeqiladigan shikayatdan bashladi. Aytdilar ki, meni sikin yuradigan tüyagi otqizib qoyib sizda, meni shu sikin yuradigan tüyagi otqizib qoyib sizda, edib shikayatdan bashladi. Payganbarim s.a.v. anamizini sikin yuradigan tüyagi otqizigan emas edilar, belki tüya çarçagen edi. Lekin, payganbarim s.a.v. meni shu orinda nimakildi. Qarayin nimakildi. Lekin, 45:56 Peygamberimiz aleyhissalam nima qili ganyadan awal, tasawur qilin, siz ayaliz bilan buram bir sayarada, masinada ketiyatgan ediz, masinanın balani yarilib qaldi, yoynki benzin tugab qaldi, yoynki shungi oxshash buram bir mamma bolib turdi. Barayapgan cayidilardan kechiqali yapsilar, unin ustiga masina yormay turibdi, unin ustiga ayaliz yendi, yangi masina asayiz bomas midi? 46:26 Yaxshiraq maşna asayiz bu məs mədi? Dib turgan vaxti izdə, hic kimam toqtama yapdi yolda. Ayanizga, nama cavab qaytargan bolartiz? Cavab, yana, anıq. Likin, payganbarimiz sallallahu aleyhi və sallam, kildi. Gafirmadilar həm, munaqasha həm qilmadilar. Qollari bilan, kilib mubarik qollari bilan, küzlari degi, safiyanamiznin, 46:53 kuzlari dagi yashlarini erte boshladi. Dikin, Safi anamiz bosh tartib yigladilar. Yiglab, bosh tartib yigla yurgandan kin, paygamberimiz sallallahu alayhi wa sallam gazablandilar, va ugurlib kitti. Shundaham indamadi. Kin, Safi anamiz daro chunib qaldi da, Aisha anamiz ge kilib, indi, manashu kece, menin nobatim ediliykin, sizge biramano, sharti shuki, 47:23 paygambarimiz aleyhissalamini razi qilib qoyasiz dedi, keyin, darrub, Aisha anamiz zinatlanib barib, paygambarimiz aldiga oturdilar, bu qisani davami halal sihir shariti da bayan qilingen. Qarin, mera shu orinda, paygambarimiz sallallahu aleyhi wa sallam, anamiz bilan qanchalik qiraydi, muraseyi madara qilib turib, muamalada buldi. 47:53 Erkeklərinin ayallər bilən bulə digən çıraydi adablərinin, çıraydi muaşərənin, muamilənin yenəbittəsi, və in muhimə bu, ahirətini abat qilə digən əməllərdə bir-birləri üçün yardam bir işligidir. Musa a.s. özinin rısalətini yitkəz işlikke yardamci qilib, Harun niz Allah ta'ladan yardamci qil işlikke, 48:23 izin sorab durgan vaqtada, bu yardamcilik amalini, nima ikanligini, yardamcilik qilishigdan maksat, nima hamrah bolishigdan asasi maksat, nima ikanligini bayan qilib durib, seni kub yad itishligimiz, və senge kub təsbih eytishligimiz üçün dedi. Elbette, mənə bu hayat həm, aile həm, 48:50 ir bilan ayaldan tashkil tapkandigi uchun ham, hayat, uy, aile, Allahnin zikri, tılavatu Quran, Peygamberimiz aleyhis salam hadisi, sahabalarinin hayati bu uy bilan tolmasi iken, bu uy, qirayli, islami ailelerden bulmaydi. Uchun uchun ham, ir kishi ham, ayal kishi ham, ailani tuti etken, waqtidagi asasi niyetlerden bittesi, 49:19 ailenib bar davam qil ishlegi asasi niyatlarinin bittesi, bir-birlariga ahirat ishlarida yardan bir ishligidir. Allah Ta'ala Qur'ani Kerimde, istayiz billah, Wa ta'awanu alal birri wa taqwa, wa la ta'awanu alal ismi wal uduan, deydi. Yani, sizlar bir-birinlar bilan, yaxshilik wa taqwagi alub bara digan ishlarida yardan birinlar, wa gunah bula digan. 49:50 Birbirinlərge adavat boladigan amallarda, düşman boladigan amallarda birbirinlərge yardam birmeynlardaydi. Bu babda ham bizlar uçun Peygamberimiz sallallahu aleyhi ve sellemni khanadanida nuhayatda çirayli namunalar bardir. Ibn Abbas radiyallahu anhuma ruayat xilyan hadista, Peygamberimiz sallallahu aleyhi ve sellem bir günü irtalib, 50:22 bamdat namazını oxuslig uchun, cuvairira bintil harisni aldidan chikib getdilar. Bu, cuvairira isa özini namaz oxi digan ornada oturganidi. Keyin zuha namazini oxib, payganbarim s.s. qaytib kirganidi, bu, haliyam usha namaz oxigan ornada otirardi. Shunda payganbarim s.s. min aldizdan chikib getkandan buyan shu halatca oturib sizmi dedi. 50:51 O, hə dedilər. Şunda Peygamberimiz sallallahu aleyhi sallam, Sizdən giyin, min tört tə kəliməni aittim. Sizdən giyin, min tört tə kəliməni üç mərtə aittim. Əgər iki u vəzingə xoyilgəndə siziz bu küm boyqılub qoturgən əməliz. Bu, min aittgən kəlimələr undan artıq çıxib getərdi. Undan ağır bolərdi. Subhanallahi vabihamdi. 51:24 adada xalqih, waridan nafsih, wazinata arshih, wa midada kalimatih, didilar. Hadis naysa, imam muslim sahihilerde çıxargan. Marabu, bilan paygamberimiz sallallahu aleyhi wa sallam, uzilarinin ahillariga ibadat, zikir, tasbih, wa tahlil da yardan birdilar. Ayşe, radiyallahu anha, anamız, 51:53 Abuhurayra radiyallahu anhu ruayat qilgan hadiste isa, hadis isa, 52:21 Imam Abu Dawud, shaykh al-Bani, rahimahullah isa, hasan sahih darajyasi dayi hadis diyan. Baygambar, misal isan bu hadis diyan, rahimallahu rajulan qama minal layli fasalla wa iqadha imraatahu fasallat fa in abad nazaha fi wajhiha almaa. Wa rahimallahu imraatan qamat minal layli fasallat wa iqadhat zawjaha fa in abad nazahat 52:51 fi wajhihil ma'a. Allah Ta'ala dediler, Peygamberimiz Aleyhisselam, kich qurun tahajjud namaziga turub, keyin namaz okub, keyin ayalini hem namaziga uyghatgan, namaz okugan ayali, agar namaz okushlikdan, turushlikdan baslarta digan bolsa, turalmayabgan bolsa, yuziga su sipgan irg sip, yuziga su sip durub, 53:22 ayalini uyugatgan, ir kishini Allah özinin rahmatiye alsin dedi. Veyana, kichesi tahajjud namazgi turgan, namazini okugan, və turmuş ortağini irin aham namazgi uyugatgan, turalmayabgan bolsa, yüzige su sebib turub uyugatgan, ayalini aham, Allah özinin rahmatiye alsin dedilar. Peygamberimiz sallallahu aleyhi və sallam, 53:49 Abu Sa'idun Khudri wa Abu Hurayra radiyallahu anhu ruwayat qiligan hadisni isa Abu Dawud uzinin sunanlarda qiqarigan Shaykh al-Bani isa bu hadisni sahih digan hadista. Paygamberimiz sallallahu alayhi wa sallam man ista yiqaza minal layli wa ayqaza imraatahu wa salla ya rakatayni jami'an kutiba minal zakirina allaha kathira wa zakirat didilar. 54:20 kiçesi kim uygana digan bolsa, kin ayalini uyqata digan bolsa, va iki olari birgalaşib iki rekaat namaz uxidigan bolsa, Allahni kub zikir quluci, irlardan va ayallardan dib Allahnin dergahida yaziladi digan. Shunin için həm, mənə bu, yehşilik işlərge, yardan bir işlik, xasetan, 54:49 uxrawi, ahirat ishlarga yardan birishlik, irlardan talab qilingan, amal xisablinganliyi uchun ham, Adat ala Quran-i Kerimda, payganberlarnin bittasinin özinin ahlini ibadatka buyurub durub, shu ibadatusu da sabir qiliganligini maxtaydi. Ki inisa, yana, fa inna afdali salatir racili fi beytihi, ki inisa, yana, payganberimiz sallallahu alaihi wa sallam, 55:22 irkişilərinin nəfil namazlərini üydə uxşliyi əvzəldir. Nəmək üçün? Çünki əhliyə bu örnək və nəmunə buluşliyi üçündür. Yenə, ayallar bilən bulə digən çırayli husnil mua'aşarənin bittəsi, çırayli suhbət və çırayli mumazahə həzil mutayibə. Bu həm, 55:55 kub urunlarda yuqalib qaligan amallarinin bittesi xisaplanadi. Baygambarimiz sallallahu aleyhi wa sallam bu batta ham bizlar uchun nahayatta qirayli namunalarini tashlib gitkandir. Ayşe anamiz eytadi ki, baygambarimiz sallallahu aleyhi wa sallam bilan bir kuna seferga çixti ki, ashablariga eyti ki, 56:27 Sizlər ildemləb aldıngə kitinlər, dedi. Kin, ikomiz tan haqal gəndən kin isə, kinin bir musabaqa oynaşəmiz, dedi. Min u vaqtda yash edim, dedi. Payğambarim s.a.v. bilan çapıştik, və min özib getdim, dedi. Vaqtlar vitti, yana sefarye çıxdik. Yana payğambarimiz s.a.v. ashablariga, 57:01 ilgam, ildam yorib aldingi otib getinlar, dedi. Ikovimiz tanha qalganimizdan keyin, kening yana bir musabaqla qashamiz, dedi. Yana musabaqalashib, chapishganimizdan keyin, min uvaqtasal, gush alib, yoganlab qalganitim, min qab gettim, dedi. Keyin payganbarim s.a.v. min qalib getkanligimni korib, kulib. Bu, 57:29 awal gisi bilan baravar boldi, yani biz chayitkanda, biru bir boldi, dip, hazirlashib ham qoydilar, deydi. Hadisni isa, Ibn Majja, wa, Nasa'i, özlerinin sunanlarda, sahih sanat bilan, chikarganlar. Hakikatdan ham, payganbarimiz sallallahu alayhi wa sallam, wa innaka la'ala khulqin azim, siz, büyük, khulq igasi, 57:57 Allah subhanahu wa ta'ala maqtagani yuhshash, büyük və yüksək dərəcədəgi xuluq iqəsiyyədi. Allah subhanahu wa ta'ala nin gözəl isimləri və ali isfətləri bilən, həməmizni həm Allah ta'ala nin haqqını ada itkənimizdən kiyin, ailələrdə eyallar irlərinin, irlər isə eyallarinin və həməhəm cəmiyyətdə 58:23 bir-birilərinin haqlərinə kirayli, Allah və Rasulinin kurs etməsigə muafiq ada etişliginə, və ailələr isə tinçlik, tatulik bilən davam, berdavam etişliginə Allah ta'aladan sorab, söhbətimizinə yakunlaymaz. Subhanakallahu mabihamdik, ashadu allaha illaha illa ant, astaghfiruka wa atubilik.