نص مُفرَّغ آليًا وقد يحتوي على أخطاء، فارجع إلى التسجيل للتحقق من الألفاظ.
0:00 أعوذ بالله من الشيطان الرجيم بسم الله الرحمن الرحيم إن الحمد لله نحمده ونستعينه ونستغفره ونعوذ بالله من شرور أنفسنا ومن سريرات آمالنا من يهده الله فلا مضل له ومن يدل فلا هادي له وأشهد أن لا إله إلا الله وحده لا شريك له وأشهد أن محمداً عبده ورسوله أما عباد 0:28 Assalamu alaikum wa rahmatullahi wa barakatuhu. 0:58 darsligimiz bradarlar va ziyarat adablariga tutpalmaksimiz. Cunki, azri gunda cide namazkanlar, adadlari, sanlari cideyam qobbay bariyabdi. Allah subhanahu wa ta'ala ge, hamdi sana oluburusun. Ligi, hanuz gecay, qobcilik ni muqin namaz oku yetgen, niyam bilmay diganlar baribim. Bradarimizdib qoy shadi, 1:29 mıradarlik adablarini hali mutlak düşünmeydi. Mıradar dedi, mıradarlik adablarini mutlak düşünüşmeydi. Şunun üçün biz mıradarlik qana buluş gerekiz karyetde. Hazır mıradarga en korka diyan buqqaldik. Köçede namaz okumayzigan adamga aldi berdi qisayniz, salda asat qilsayniz, haldi qisayniz, atinmayz. 1:58 ay indi Allahni tanimaydi, bilmaydi, kini-kini aldadi da o ahiratni hali bilmaydi, deyişiniz mümkün. Amma, birader deyib durub yüzüngizge külüb, biz namazxanmiz, namazxan, deyib savdaqil yetkendi, namazini ortaya qoşur, sorab, geyin, aldab geti digan biraderlani koryaninizdin geyin, bir maddama istib kimi ataychiniz? Birincisi, 2:27 al dengan narsaniz uchun artinsaniz, ikintisi, musulmanman, namazxanman diganligi uchun artin asti, namazxanlar shu dereceg ekib qaldib ikindi. Shinin uchun, biradar khanakab olush girey, biradar khanakab olush girey, biz en avala shunil toqdalmakchimiz, khazirgi kundagi, agar Allah uchun biradar dolmigan bolsa, namazxanu, menham namazxanman dig, 2:58 Allam üçün yakış görməgen osa, məktəbdə ortaq voladi, məsələn. Dimə gedirsə, məktəbdə billə okuyemizdiydi. Ya ki, okuyen aligaqlardə, universitetlərdəgi ortaqları bilən ortaq voladi. Ya ki, izhanədəgi özünün grupları bilən ortaq voladi. Bu ortaqlarınin məbcəsi, 3:27 malum maksatlarga binaan dos boladi. Malum maksatlarga binaan. Bazlar etadi ki, ortaqin bu mese toy-toya kumalaqinda, deyidi, kim furadi, deyidi. Xun için ortaq boldim, deyidi, qizlarini, vallarini, vallarini uylantirib qizlarini uzaduva geldin ki, maassalama, ortaqliftin hayrlaşat. Kirtakillasiniz kimsen, deyidi. Meni ishegin aravasi sudan öpti, deyidi. Bol, deyidi, ortaqliftiga, deyidi. 3:58 vaxtınca. Ixteyan kut dixindi. Ixteyan ortaq voladi, grupba voladi, grup voladi, xularlan ortaq voladi, dos voladi. Xu ish maqsad qilingan narsay, yokalganda xu bradarlik, ortaqligan yokal qiti oradi. Bravlar, bravnin pulu bar bolsa, darla ortaq voladi. Xuncun pul daqlarinin ortaqi tuk voladi. Amma hammasi yalganchi ortaqlar. 4:28 Hule, yuqalib, bizin deyitek bankrotka uchiragan vaktida, korin isi ortaqlan. Hicbirini tapmaya koyas. Hamasi, oz limalariga tarfak gidabit. Shunin uchun, dunya maksadida doslashganlarinin hamasi, shu maksadiga yitguni chay, sizden maksad qilib, sizdagi moncallagan narizdagi yitgichay bradar boladib. 5:00 Sizde shunaysa yuqalgen kuni, braderlik həm yuqalib qiti oran. Amma Allah yorada doslashganlar, Sizi köntaginizga, aburoingizga, mensebingizga, ishharangizni sorab keyin dos bomaydi. Hayadi islayisti, falanca dedisi, ye, dos ikenmiz u deyibdi. Munayga, unun bir manfaat gelishini nazarda tutuk turib dos bovarad. 5:27 Şunun için Peygamber sallallahu alaihi wasallam eddiler ki, sab'atun yudhillonum allahu fi dhillihi yawma la dhilla illa dhilluhu. Yeddi qişini Peygamber sallallahu alaihi wasallam sənidiler ki, yeddi qişi dili Allah'nin qiyamat dündə, iç qanday saye yok. Saye yok vaqdda. Amma şunlar Qiyasinin ıssıqda turgen vaqdda, 5:56 Allahnin hər sayeside, sayevan bu, sayeside turadigyan yiddik shini Allah qalan sanadi. Yiddik shi dedik, Allahnin sayeside, bazladar, hrishnin sayeside, Allah saye lan taradi, biyako etinglad, saye da turinglad dedigyan. Nari tarakta adamlar, bazlari topogi gecay, bazlari tizzasi gecay, bazlari ozdin haqigyan tirinin, 6:24 qü ağızi gecayin böküb tirlat durgan vaxtida bular sayada boradigan yettikini tayganbar aleyhis salamaydi. Külamini bir cilttani etemiz, birincisi imamun adildi. Adil imamdir. Imam, adalat bilan hükum qiladigan, hükum çikaradigan imam. Qah, mehcid imamı bosin. Qah, qazi bolsin. Qah, baska bolsin. Hükum qilisa, adalat bilan qiladigan kisi dirilir. 6:56 İkincisi, şerhun neshe'e fi ta'atillar, o fi ibadatillar. Yash balar, Allahnin ibadatida nimaqigam ulgayyandid. Yashligidin, Allahnin ibadatida nimaqistab olsun, ki ibadat bilan, nimaqilid kattab ogan digib, qiyamat günüde Allahnin sayasda bulan. İkincisi, racunun qalbuhu muallakun bil masajid. 7:24 Bir kishinin qalbi daim masjidga baqlik olgan kishi dedilar Allah sayasda bolar. Masjiddan chifkissayniz, dunya ishlari qilish kerek. Bizge dunya ishlari, ahiratni nima dedi? Ola etansa nasibaka, minan dunya, ahirat tip dunyadegi nasibenizni unutib koymayin dedi Allah sallallahu alaihi wa sallam. Ahiratna ishinyan, onnu da, dunyani ishinyan ornu da qilish kerek. Bazilar bar, 7:55 qaqarati shu məhcidke kirib yatova gəndi. Lekin balacaq qasi aş oturibdi üyidə. Hədi yeseb ibadat diliyab qistib qoyadi. Məhcidke bir adam kirib qasi, qoli qaqarab turayib. Bir nəsi teşeq gitarmik gəndi. Bu yəm nati oru nəsi? Dinimizdəki də nati oru nəsi? Şunu üçün, dünya ibadat niyəm öz ornida, dünya işlərniyəm öz ornida qiliş qerek. Amma dünya işlərgi berilib getib, 8:25 Azan etiyafsayan masjidda dunya ishi bita qasimde edigan kishilar bu sayada mahrum bolarka. Kinim için etdiki, masjiddan cixsaniz ishge, qalbiniz masjidda bobturish gerek. Vaqti bomadi miqin namazdi? Azanini vaqti bomadi miqin digan nasibilan qalib masjidga bağlix boluq dursa, manashir kishi Allahnin sayasi da boladdi. 8:54 ruculani tahabba fillahi ijtama'a ala dhalika mutafarraqa alihi iki te kishi, Allah yolu da bir-birini dost tutgan, birader bolushgan, Allah yolda eki yoke boyan iki kishi, ve şu Allah yolu da cemlendi, baska yiç nartayi maksat yok. Biri de pul var, biri de baska diga maksat nazarda tutulmaydi. Toğru kelli ikisi birader bolushdi. 9:22 Haciralishgen vakti deyam, Allah yolu da haciralaydi. Talashib qalib, qartishib qalib, turishib qalib, bir-birini qibat qilib. Hazir ikginin biri shunday boq geliyabdi. Namazqan, namazqan dursudini shqayat qilib geliyorad. Damla, unday qividim, unday qividim, kanday bolayabdi. Ikgini biri namazqanlar, bir-birini nimakiliyabdi, shqayat qilib damgalan naldaya geliyabdi. Haciralishligimiz, juda xunik boliyabdi. 9:54 dünya işləri də tələşib, qartışib, əcrəşib. Ənə şunə etdi ki, əcrəşsiyam, Allah yolda əcrəş ediyenlərdir. Mənə şu kişilər nə mədə bolat dedi, qiyamatda əris sayasda bolat. Veracunun zekarallaha xaliyan fafadat eynah. Bir kişi xali cayda, hiç kim körməydiygan cayda Allah ta'lani zikir qılib, eslər, ahiratini eslər, qatdiq. 10:24 qilgan ginaqlariga afsuslanib yigilab, nadalmat chekib. Qafadat ayna, küncalik yigilaydiki deydi, qozi aqqetadigan daracada yigilagan kishi deydi. Mazlar bizda qozini namlanib koyad, namlak koyad. O namlanish mas, küncalik qatdiq yigilagan kishi, aqratin qiyamat günini oylak durub qatdiq yigilagan kishi, Allah min qiyamatta arsayasta bolatdi. 10:53 Ötgen alimlarnin bittesi ayetadi, Abdullah ibni mubarak, rahmatullah alayhni, kanday qilib, adamlandikide, shunke shuretge igaboldi, shunke ilimge igaboldi, dir digidi, taacitlen ardim digidi, Abdullah ibni mubarak. Bir-biri seferda birgib oldik, sunda tunda digidi, tiraq uchqalli digidi. Tiraq uchganda digidi, hamdima, tiraqni yakish. 11:25 niməsi də yugur yuguribdi. Şimdə kirax yakılgan vaqtida qarasan Abdilllah ibn-i Mubarəhni özlərdan aqligan yaşi sakallarini hölləp duribdi, deyidi. Şimkəlik, oyladiki qarangu, qab qarangu gogan vaqtida qabrda biz şu qaranguluqda yalqız özümüz bolamiz, degən də. Qabrda, şimdə qarangu cayda yalqız özümüz bolamiz, şimdə xalımız nimət içarikin, degən, 11:57 Fikirini oylab, ahiratini oylab, yiglab oturgan ekan dir. Naytadi ki, mene shu, Allahdan qorkushligi bilan, mene shu daraciga gitgan ekan bu kishidir, ayittiri dirinla. Demek, behintisi shu, xali cayda yiglaxtik. Adamlar bar cayda, özini körsatishkin, xoca körsün cinmaz, hiçkin körmeydiyan cayda yiglaxtik, nayt. Uncin, ötgen alimlar, nayt chadi ki, 12:28 Otuz yil, qiriz yil ayali bilan bir yastige bash koyib uqla ardi deydi. Lekin iri, qu yastini hul qilib yiglab, ahiratini oylab yiglaganliginin yastini hul quluvar ardi deydi, ayaliga bindirmagan deydi. Sincayi, makhfi xalatdan, hitbinge bindirmastan yiglab, Allahin korkub yiglagan kishlar Allahin sayasida buladi, ay sayasida. 12:57 Altyncisi. Altyncisi. Altyncisi. Altyncisi. Altyncisi. Altyncisi. Altyncisi. Altyncisi. 13:29 ki, min bilen, bille boyen, deb zina uchun, fahishi amali uchun chakirgan vakti, bu, min Allahdan korkaman, min bu isni qila almayman deyiligan kishi, Allahnin sayasda boladi. Allahdan korkib, shu amalini qilmayan kishi, Allah sayasda bolaryan kishilani altiniz. 13:55 Yirtimsi wa racilin tasaddaqa bi sadaqatin fa akhfaha hatta la ta'lam qimaluhu ma tunfiq yaminuhu. Xuncalik yirtimsi sadaqa bergen kishi. Sadaqa ihsan qigen kishi. Bu ihsanlayan turlarin aittir, Bayramber a.s. Sadaqa ihsan qigen kishi. Sadaqasini makhi qildi. On qolu bilan bergen sadaqani, qab qoli. 14:23 bilməy digən dərəcədə mahfi qılıb bergən kişilər Allahnin əs-sayasda qolatdi. Sadaqanı qılıb qoyub, məhçit-i ilanqı qoyin demaydi. Məhçit-i ilanqı qoyin, adamlarini bindir qoyux qun. Bizda sadaqa bersek, bro, maqdamasa xafav qalamiz, aytmadi dimiz. Utkanda qar yaqigenin kuni edi, bir ana xan wafat edibdi. Kuni tabutini götarib, 14:58 qabristangi qetik etgenidi. Qabristandan yuradigan yol yog qabristangi. Su basib qetibdi. Haliqi suda sakrab sakrab yuriyabdi adamlar. Yendi taygakta tayib yigiladigan daracada. Tabut bolsa, shun yigilish gaysal qalib qetibdi tabut tepedi. Eblad alimbarimdi qabristangi. Alimbarim gandanki, men qabristandi etdim ki, braderlar, 15:26 həmməmizni kelə digən ca'imiz məşqadır. Dünya biz üçün bir vaxtincalik imtihan havlisi, bir musafir kese, bir onin uyu ge, uyuni həmə ca'ini remote-lat ketmək diyor. Qayir buzulyan, qayir çukqayan, qayir tamı qanaqa demeydi. Kelədi bir gün, iki gün oturadi mihmam voladi ketabi. Biz dünyaya qeçimdeyimiz. Mihmamımız bir gün, iki günlik mihmam dünyada, amma haqiqi havlimiz 15:56 qabristan, akhira tavlis, buni yolini dedin, pogula poysak gumay demeyin, ha bu yugulgen, kefenlengen meyyib, birimizin kolimizden quqissi, tayib yiqilsi, yerge layiqe quqib, hami yuk rasuab olad, dedin. Degendak ki, shu yerdagilerden biri, qu qabristanini yoliga tash desh etdi. Tash desh degenekan, cumay namazda, bir kishi etdi ki, gamla, 16:25 Palan kishi, dede, baska kishin ayit doydi. Palan kishi, qabristanga tash tashladi, haqlariga bir dua qib qoysaniz, dede. Mayli, dede, hali kishinin haqlariga dua qilsay, nargi tashini haqiki tashlagan kishi xafa bobdilar. Ha, tashini min tashlagani dede, ha, duani baska adam alib getib qaldi, dede. Elan qilishini yakish qorayla digan xalqimizdi. 16:51 Biz dua qildikmi, qimadikmi, aittikmi, unu atini aittimadikmi, Allah için qilin genlikin, unu sawabı yazıla uradi. Unu aittmese genli. Shunaka, biz ilan qilip, bildirip, kim qil genligini xalifge tanitib, turib, lima qilishini yaxish goremiz. Shun için aittikki sadaqani, biz inshaAllah sadaqa, adablariga toqtalamiz, unu keynchalik toqtalamiz digan maksadimizden bab. 17:20 qanday sada shu'u qadab la riqiqqa liyanda zikriqlaan sturuqa. Rawahu Abu Huraira, inna hawla al arshi manabir min nurin alayha qawmun, libasuhum nur wa wujuhum nur, laysu bi anbiya, yaghbituhumun nabiyyun, faqalu ya Rasulallah sifhum lana, faqalahumul mutahabbuuna fi Allah, walmutajalisuna fi Allah, walmutazawiruna fi Allah. Abu Huraira, radiyallahu anhu, rawatu yan hadista qaygambar alayhi salamatki, 17:49 qiyamat günüde, ərişnin atrafıda, deyidi, Allahnin əriş kürsüsünün atrafıda, minbərlər boladi, deyidi, minabir, minbərlər, və bu minbərlərdə, minbərlər nurdun boladi, deyidi, yagaçlar dinməsindi, qiyamattagisi həmməsi, lu'lu' vel mercan, deyidi, Allah ta'ala, qişləri, qiyamat günün qişləri, lu'lu'lardın, mercanlın boladi, turpaqları altın, kümüşdün boladi, deyidi, 18:17 Azir ekimde oxsheb turpaxin istiga sacdaqlinis kemaydi. Ekim aqiratini, cennetini sifetleganda, cennetde shun karih nasalarinayti yaddi. Azir o yerla minchi altin teclansa, hamma yapish, dimaqiladi. Ha, cennetde o ayaqimiz tagidi yatadigan nasa bolarikyan. Xu minbarlar nurdun boladi degi. Va haligi cayda shunday qovm oturadi. Xu minbarlar da bir qovm boladi. 18:44 O qawlinin qiygen libaslari, adamlinin qiygen libaslari həm nur tarqatib, saçib turadi, deyidi. Çinde etki oturgenlerden biri, Peygamber aleyhis salatu was salamiye etki, Ya Rasulullah, kim ular? Və nə məməlqigen bular? Bularinin oturgen cayeni, hatta Peygamberler arzu kuladi, deyidi. Şu cayda qalib otursan, deyidi, arzu kuladi, deyidi. Çünçelik cayegen, Peygamberler arzu kuladi deyigenlerde, 19:15 Kimlər ular, ya Rasulullah deyir? Bizgə sifətinə etin ki, şu qovmini nimə işqilişkən digənlərdə, Peygamber a.s. etdi ki, ular Allah diyolə də dost bolişkən, Allah diyolə də məclislərdə billə oturişkən, Allah diyolə də bir-birlərinə ziyarat tutturiyen kişilər deyir. Xini-xini, bizə ziyarat ye toqtamaq ki, uyanimiz neyin səbəbi shu? Ziyarat babi ye toqtalişimiz səbəbi shu? 19:44 Mümkün, ziyaratna dima kere ibarindi, kyunca ibadatlar turganda kit-kit ziyaratna ita diya bu dediyanlaran bulishi mümkün. Ha bu, mada idi, nazardan cikkida faqqit yetkani mesele bol yakti da. Adamlar kyunca likkakta acir, sawaplik, amalini bit-ta cikki gete shavarib turub, bir bomagir, bir fitnalik nasilani ortaya koyvab, unla iqsanama boladi, unla iqsanama boladi, bir-birinan talasib, pardishib yatgani vaqtda, biz onu cikkia koydikta. 20:13 eyn katka sawablik, amallik yapir ishin irada qillik, insha Allah. Qala Rasulullah sallallahu alayhi wa sallam, Ma kahabba ithnani fillahi illa kana ahabba illa kana ahabbuhuma ila Allah ashaddahu ma hubbani sahibihi. Iktikshi Allah yolu da birbirbilan biradar bolsa, dost bolushsa, dedi, Allah ki ulabnin in seviklisi, Allah in yakhish qoradi gani, dedilar, biradarini qaysini skoprak yakhish qorsi ishin Allah yakhish qoradi, dedi. 20:45 Qaysinin sibradarini qibraq yaqish qörse, Allah Ta'ala shubirini artiqraq yaqish qöralli. Qiyamat günüde Allah Ta'ala eytadi deydi Peygamberi Aleyhissalam. Qiyamat günüde Allah Ta'ala eytadi ki, Aynal mutahabbuna bi jalali, al yawmahu dhillukum fi dhilli, yawmala dhille illi dhilli. Qayirdar ular, birbiri bilen, Allah üçün dostlaşkenler qayirdar diyereken qiyamat günüde. Qani ular diyereken, minin jalali, 21:14 Menin yuksekligin sebebli, Allah uchun, Allahnin yuksekligi uchun, dostu tushkendar qeyenda diriken, min ularini bugun, saya yoxcayda, özüm sayen bilen sayen enteremen diriken. Allah uchun, dostu tushkendar, ulanin sifetleri baska che buladi, biz hazi ularide tohtalamiz, mehcidde korunmay kalsa, derro soraladi, ziyarat qilnadi, namazda korunmay kalsa, soraladi, yaxilarda, 21:44 Allah üçün dost düşkənlər bir-birilərini yaxşı emelde tarixib qilad. Yaxşı emellerde tarixib qilad. Evvela mayitgenidim, masjidlarda erzimegen bir meseleler sebeblik, erzimegen bir mesele sebeblik, masjid qovmi tarixalib getad, bölünüp getad. Demek, bu masjid qovmi Allah üçün bir-birilərini sevimeydiyan qovm. Agar ular Allah üçün bir-birini sevginidi, 22:15 erzimeygan mesele uchun bir-birlardan uchamayan bolariz. Shunday meni shul masjidkaya barganimda, bir masjidkaya barganimda, quddishu waqiyaboygan yedi, shunday ettim. Sizlar bir-birlarini, bu amalden kore, bundan yakshirax bir amal bar, fitnalik mas. Gamdat namazda kormayasayniz, bittaynizdi, telefon qilin. Bradar, gamdat ki azal ayetildi, uqlaq qaldiniz midi, qudu hatin. Kim shunday qigan hazir? Brar, adam ba, mesele, 22:46 bir, masjidda qovmi bosun, biradari bosun, birila yulgan, shiyarigi bosun, misal, kechirax, uyga xaytgan bosa, bamdatgi uqlaq qaldi shikilli, min uyga tibbaya edib telefonin alib, biradar, bamdatgi turin, dey diganlan ba mi? Ya ki, bo masal, peyshembe, duyshembe kini peygamber aleyhi salatu wa salam roza tutuslarga imaqigan, chakirgan. Xu kini roza tutus, sunnat amallardan biri. Haysin imiz, misal, telefon qilib mana bugun, yettegi peyshembe. 23:16 Bir bradaramizga da telefon qilib, bradar gerdega payshamba, billa roza tutsak, meni uyumda iftarli qilsak. Dib, ham öziniz roza tutsasiz, ham bir adamla roza tutuska, ünda qoyas. Bradarcilik maşinatam urad, ahirat işlardir. Wa ta'awanu alal birri wa taqwa, wa la ta'awanu alal ifnu wa l-udwan. Yaxillik işlarda, taqwa işlarda, bir-birgilerge kömecci bolinlardir. Gunak işlardir. 23:44 tacaavuz qiladigan ishlarga komehchi bomay ilardaydi. Xaysanimiz, xazirin ayitgan nasani xaysanimiz qiliyabniz, biradar, biradar bilan shunaqa muamalada, shunaqa munasabatda qoliyabniz. Biz, oxisda yurgan vahdlarimizda, tut di shunasalar, biradarlarin ishda taqilardi. Bandat namaziga, zomizda turgan bosay, ayaq kimi tashkarda turadi, ayaq kimi turgan bosay taqillatib, uyugatib, bandatga kin kitaydik. 24:14 qandaq yuqlaq qaqt shikillidib u qaqt kitabir. Wab hayy shambad yu shambi kunlaliga, mashin lay roza qutub, billa ribbirini chakirib iftarul qil shaad. Qala Abdullah ibn Umar, Wallahi law sumtu nnahara wala la uftir, wa qumtu layla la anam, wala huwa unfiq mali jami'a, amutu yawma amutu wa laysa fi qalbi hubbun li ahli ta'aqillahi wabughdun li ahli maasiyatillahi ma nafa'ani dhaliki shi'a. 24:40 Abdullah ibn Umar radiyallahu anhu ayitadi ki, Allah ya qasam bilan ayitaman, Allah ya qasam bilan ayitaman deydi, agar yil davami roza tutsam iftarlik qimasam deydi, harfini roza tutsam, yil davami roza tutsam iftarlik qimasam, ve keceleri uxlamasam namaz oqsam, ve cemi qolunda bar malimni Allahin yoliga sadafa qisam, 25:11 Lekin, Allahnin ta'atida yurgan adamlanini yakhish qorub, namaz qoyatgan adamini yakhish qorub, gunah qoyatgan adamlanini yaman qorushlik qalbinda bomasa, minge shukigan ibadatim qiyamatda fayda bermaydi, didi. Minge shukigan ibadatim qiyamatda fayda bermaydi, didi. Bizda tiskarisi. Araf içib, 25:41 yaman yolda yuruyan adamlarga sal atchigimiz cikib, toqtayn, bu yaxshi olmaz, kelin mehcid gedib, bir aqiz etmaymiz. Amma mehcidde bir adamini korsek, erzimeygan mesele bilan, yaka usheb talashamiz, tartishamiz. Erzimeygan mesele bilan. Abdullah ibn Umar etdilar ki, shunca qilinyan ibadat qiyamat günü fayda vermaydi, dedilar. Man ahabba, man ahabba lillah, 26:12 وَأَبْغَضَ لِلَّهِ وَعَاتَ لِلَّهِ وَمَنْعَ لِلَّهِ فَقَدْ إِسْتَكْمَلَ الْإِيمَانِ Kim? Allah için yakış görse, Allah için yaman görse. Biz bir onu yaman görüptasayk, bu meyir adam iken, yaramaz iken deyimiz, ihtiyafda deyimiz. Anima geyib. Kul meseles gelib, yana. Ya bu mesel dünya meselesi bilen, ey tilinen. Bir an merte bir adam, misal, acraşi yebti, köp adamlar. Hatir bilen acraşi yebti. 26:41 başqa mol yekti, damla lan nalde yekeli. Braum merti, braum tesin, nini kerinim, namaz ye ayet buyursan, namaz okumadi, shumkin acra shibqan demayi? Ya, bir nasa qilamadi, dunya ishlari orti gecaydi, hamaz shumakar. Kim Allah uchun yakhish korsay, Allah uchun yaman korsay, bir nasa bersayam, Allah uchun bersay, bir nasani bermasayam, Allah uchun neyim onu bere almayim, anziz yadaysay? 27:12 Nisadan bir adam kit durub, aragi chadigan adam, bugunqu, vash yengirettiribdi. Biz birangi çöntekte kuluyor, birin dize, Allah için ben bunu biramaymam. Haram nesini biramaymam dize, mene şunlayi qilgan adam dide, imani mükemmel kishidir dedile. Iman mükemmel qolushcun, neşi neseler zaryur iken. Qaygamber aleyhi salatu wa salam etdilar ki, 27:41 Salāthun man kunna fīhī wacad halāvatan imān. Üç kanāsā, kim də tapılsā, imannin halāvatan lezzatini tapıttirir. Birincisi, an yakūna Allāhu wa rasūluhu ahabba ilayhi min māsi wa ahumma. Allāhu wa rasūli, un ge, başqa bārca nansalardan sevikliyi bulishliyi kere. Allāhu wa rasūli, 28:10 Аллахни ва пайгамбарни, cəmi nəsədən qorə artıqrak qoş qereq, siviş qereq. Yaxsh qorushliknin özlin sifatlari, qanda iqsa yaxsh qoradi, qanda iqsa yalganchi yaxsh qorucilar. Bizdeydi, meyrimiz taza deyidi. Cennetki sinkirasan mi, minkirannan mi deyidi. Yaxsh qorsan, Аллахni, paygambarini yaxsh qorsan, ayqyanini qlasan. Аллаh va paygambarini yaxsh qormasan, ayqyanini qimaysan, shundun məlum bukturdi. 28:42 Wa ahab wa an yuhibbal mar' la yuhibbu illa lillah. Ikinci imannin halawatini taqadiyan kishilar, imannin lazzatini taqadiyan kishilar, bir kishini yakhish qorsayam, Allah uchun yakhish qorabigan kishilar. Allah uchun bir kishini yakhish qorsayam, Allah uchun yakhish qorsayam, imannin lazzatini taqadiyan kishilar. Ikinci, an yakraha an ya'uda fil kufr badi an anqadakullahu minhu. Allah ta'ala cehannamdan saklagandan ki, 29:12 Küfürdən, nima qıldı, sakilagenden keyn, unga qayt diştini qorka digan kishilar digi. Küfürdən sakilagenden keyn, qaytib günah dişlərini qilmay digan kishilar digi. Ikinci adabı, braderlashlik. Braderlarnin birbiri bilan bol yetkin adablarınin ikincisi, qada'ul hevaic və tefakkudul ikhvan. Nima digi, xaceti bolsa, braderinin sizde xaceti bolsa, 29:42 xacatini ötesliyib. Əgər bradarangiz qorunmay qasa, xayirgi kitlidir sorab surishtirish. Bazlar ölyubqa yanmayan bilmaydi. Bradar-bradar deyib yuradi, birgirden ken qorunmay qaldi deyisidibken, eni o qaychibdibken deyidi. Xun cariq, dara cilidi, Peygamber aleyhi salatu was salam, hər kimi cemaatini halidin qadar alip qiradi. Mani mishgur hadiste kechegi etkin hadisimizde, 30:13 ötken dərsdə, ötken hədisimizdə. Nima dedilər? Hayganber a.s. məclisdə oturgan ahlardda, idtala a'layna roculun beyagusya, beyagusya, sevabushya dedilər. Otursay, tasadif biznin küzurimizgə, aqqaq qiyimlik, xaqqara saqqlik, bir qiştuk geldik, la yaqrifuhu minna ahad. 30:43 Bizdin brandimiz u kishini tanimaz dikdiydi. Tanimaz dikdiydi, yani demek, həmməsi bir-birini şu vaqda tanish kendi. Həmməsi bir-birini tanish kendi. Başqa adam ki gendlərdi, hə, buni qeydin keldi ikindi tanimaya qa gerlər. Qalidin havar alip turgen, sorak turgen, qeyirde qaldi, qeyirde korunmayat idi, dir-birini qalidin havar alip turishlik. Bu yerde cide geqgöb. Lekin, şularga bir qatar puxta bitemiz. 31:13 يقول رسول الله صلى الله عليه وسلم أحبّ النّاس إلى الله أنفعهم للناس Insallarinin khaceti bolsa khacetini öteçlik biraderini Bizde eger bir adamla birader lehseniz, keyin bir aydan keyin khacetinizde eyseniz, haliqi adam taqba koyas. Hadi, budidi, minnasi sorashi qebi ibni waqtibdi. Qolbi haliqi biraderini yok atas, shukuni. Ximcin hazir birader boyanlarga xunimizdi shurimayin. 31:43 Mashaqqatiniz bozayam, içinizde yuti bura oras. Əgər bradar əgəndib durub, bir yarlıb görünə, kərməndəyiz çıxar. Bradarlar hacatlərini, bir-birinin hacatı bozsa, bir-biri muqtaqi bozbasa, ötəşdi. Mənə uydargi tohtalarimiz, Allah en yaxish görə digan kişilər, adamlarga mənfaati tegə digan kişilərdi. Yardami tegə digan, mənfaati tegə digan kişilər. Əməllərinin Allahga en süqlisi, 32:14 amallarini, ibadatlarini enisi yukilesi, sururun yudkhiluhu alim muslim, musulmaninin qalbiga saladigan khursanchilikiniz, Allah enisi yakhish goledi ibadir. En yakhish goledi ibadir, bir kishinin qalbiga khursanchilik salish. Mashaqqa tignalik turbti birada, ya qarizi bar, tolayamay turbti, bira o kelib onu qistab turbti qarizini, shuu vakitda barib haligini tolak boysayniz, ya ki shuni, 32:44 qinal kursa xalagin xagar alsayniz, shunday kursan boladi halik kishi, manay shu kursanchilik Allahmin huzurdi in yaxshi amallardan isaplanardi. In yaxshi amallardi. Aw yakshib anhu qurba, yaqi bir ram tashvishini unnin titkizishlikke yardan bersayniz. Aw yakzi anhu deyna, yaqi qarizib olsa qarizini ötab bersayniz dedla. 33:12 Bi an amshi ma akhi fi hajah, ahabbu ilayna ilayya min an a'taki fi hadihin masjid shihra. Bir biradarim bilan, şinin hajatini öteslik üçün, bir ish bar, işini bacarib berislik üçün. Ya ki bu mese, birar mesege, unu kolodan kemay digan ish, sizni kolodan kelayreken, sizgi iltimas kildi, şu işini bacarislik üçün yurseniz degi, biradariniz bilan birge varseniz, 33:42 Peygamber aleyhissalatu wassalaminin masjidida bir ay itikafda otirgandan kore, shu afizaldir dedila. Bir ay Peygamber aleyhissalam masjidida itikafni bilasila. Masjiddan hich qayqa chikmastan, yib, icib, masjidda taharatini qilib, namaz okub bir ay ibadat qilgandan kore, biraderinin hacatini ote koyush afizaldir dedil. Bizar bironin erzimegan masyada bir adam mashinasi yok. 34:10 Ben nesegi al barb kerimki dese, zaytanizki benzin mushkila deyimiz. Benzin problemi. Yo, benzininyan koyup veremem dese, vaxtim yok deyimiz. Yo, endi koymay iltimas qise, barb kegan dinkeyim, ee, digungi u kulum zaye ketti, dikar ketti deyimizda. Shunchi ishim haldey, shunchi bir adam nadir deyimiz. Bir adam nadir, shunchi ishim ketti deyimiz. Ha, shu vaxtda bizal yaxshi niyat qiliz. 34:39 Allah Ta'alanin shumcha sawab barayken, shu adaninin hajatini otak koyishki shumcha sawab baraykendib, bille barib, bille kisayiz, Hayganber Aleyhi Salamnin masjidilarda bir ay itiqaftin afzalikib. Yena iddilar ki, Man kane fi hajati akhihi kan Allahu, man kane fi awni akhihi kan Allah fi awnihim. Kim biradarinin hajatida bosa, biradarinin yardamida boladigan bosa, dedilab, Allah Ta'ala, 35:08 unin yardama da qolat deyiz. Bir adamga demek, bir küningiz zaya bose, bir küningiz bir adam üçün hacatini çikarish, bir bradaringizni hacatini çikarish üçün kitken bose, biz xuni niyatni toqorlak koysak, Allah Ta'ala biznin yardamamizde və bizge kömehci bolarekan. Bitmeyakkan işiniz bose, başqa bose, həmə nasiq Allah Ta'ala yardam verarekan. 35:37 maal aqh, ala salat marati. Endi, hacat, utashlik, har khilb oladi. En evvala, braunin hacatini mal bilan utash, mümkün. Mal bilan yardanlashlik. Mal bilan yardanlashlik, üç merteba, üç pahana, üç dəraca boladdi. Mal bilan. Bir bradarga yardanberishlik, maliniz bilan yardanberish, üç khilb oladdi. Birimsi, en pasi, en dəraca spasi, 36:06 an tunzilahu manzilata abdika wa khadimika wa tikhadimika fatakum bi hadadu min fadlatu malik. Braderin ne deydi? Sen uyundagi bir khizmatkar ge uqshab. Ya ki bomasa bir kulin, uyunda bir kulin bosa ya bir khizmatcin bosa, şu khizmatciga yeb, icib, özindan qayan nasani ki emin layta sheysan deydi. Khuddi shunday qisayn deydi, man shum dereceda 36:35 Körüşük, bradarinizgə yeb, içib, özünüzdən keyin qabqetsə, qabqet yebtimayla ki, bradarimgə bir varaydi, bir varsayniz, məşimtə dərəcədə bolaydi, deyidi. En pəsi shuyagə, biz ağzı bememizəm, qabqet yesiyem, ayetniz aqqoy deyibiz, bir künye yaraq qalad deyibiz. Naxlasan diganaqt deyib? Yeb, içgəninizdən artıq haganini bradarinizgə bersayniz, bu en pəs mənziləti bolayrigə, bradarçilikni. Amma, bradar kelib, 37:07 Artiqat sizge, agar sizge yarakhlik qimaseniz, siz kerek qimaseniz, mengi berseniz, deb sorasi, biradertilik en nuxsan, naqs, en biradertilikkeni matidinizdeydi, xalal qidinizdi. Yani, biradertilikni ada itamayan olasi, deb. Sorasidin awvel bir varseniz, bu en pasi yekendi. Soratseniz, biradertilik yokdi, yani yekendi. Ikinci manzilati, ikincisi, bundan sal yakshiradi. Antun zin manzilata nafsika, vatar da bi musharakatihi iyak. 37:36 qimalik. Bradarinizni, qud özingizni, qamday korsayniz qud dushunday qorush. Özingizge bir misala eteylegen indi. Bir buqa yetehlep gizayniz, bradarinizgenizde buqa yetehlep gizayniz. Özinizge bir sigir yetehlep gir, bir isay chisultuni dizayniz, bradarinizgen koshibak gelasdi. Nashi, bradarinin üyide sigiri yogadi, uyanmishsin, ballari var, farzandi var, yetehlep gizayniz. Özinizmi qanday korsayniz, qunushunday korsayniz, 38:05 bu ikinci menzilati iken. Onday koramaymiz dada, dirismik? Ikinci menzilati enda bu biz, ayta digan menzilati mesta, bizga uyad, ikincisine acik. Bil turcisilare ikincisine acikdak karmamish karimanda bolamiz, u in alisi, in yukarisi, an tu'tirahu ala nafsik, wa tuqaddim hacatahu ala hacaqik. Uzyngin artiq corusim. Uzyngin bir sigir kerek, balacaq enge, 38:35 nimaqil ish gerek, sutin itish gerek. Lekin, bradarinin ishtin sikiri yok, suti yok aken, mæli, min, keynurak alip icermen, birinci ishsinde bradarigi yetekdab barish. Yenida, ona ishkin kumazda geroge, bradarinizdi yetekdab baxsaniz, özingizdin artiq korishlik one, özingizdin artiq dərəcəde korishlik deyib. Biznin bradarçiliyimiz, bradar, assalamu alaikum dəyatkarimiz həməsi, qalbaki. 39:06 Yuzaki. Yuzaki. Rizbihchilik. Shnaka bradarlik? Indi, xaqiqi bradarlanning, xaqiqi bradarlanning, xayatiga qaytarniz, filanning xaqiqi bradarligin qaran. Fafi tarixi Baqdadi lil-Khatib il-Baqdadi, inna fat'han il-Musibi ja'a ila manzilin sadiqin lahu yuqalu Isat Tammar. Falam yajidhu tarixi il-Baqdadi digan mir kitabbar. Bu, Khatib il-Baqdadi digan kishi yaziyan. 39:36 Tarih Bağdat deygen kisi, nəməni, kitabni Khatib-i Bağdadi deygen kisi yazgan. Shukshi, shu kitabda ayyabdi. Braderlen, ötgen braderlen, bizan zamanımızda məhz. Ayyabdi ki, Khath, Khath al-Musili deygen kisi deydi, özünün braderini üyge keldi, deydi. Dostını kiye keldi. O'nin ismi İsa Tammar deyilarygan. İsa Tammar deygen kisi müyge keldi. Kelib, qana desa, üyden xizmetçisi çıqiba etdi ki, 40:08 Uydamas dilar dedibdi. Chori, hizmetci bo ganda Chori. Uydamas dilar dedibdi. Qul bolib, ishle digan kishilardi. Uydamas dilar diganlarday dedibki, ha, akhrici ila ilaga sunduqa akhi dedibdi. Bradarimni, qul furadigan sundugun apchiqin minge dedibdi. Qullar, nimalar furadigan, seyftayin dadir. Apchiqin dedibdi. Diganlarday, aliga Choris chunday apchiqin ekin, qolini tiktida, 40:39 shuyerdan iki dirhamini alibdi. Iki dirhamini alib ketibdi. Bol da firqoy orindibdi. Keyin Fath-il-Musili uyge ketibdi. Keyganlarida hali chowrisi ayetibdi ki, sizdi falanchi izlat geldilar, dedibdi. Iyi satdan mar uyge keyganlarida ayetibdi ki, sizni Fath izlat geldilar. Shu sandiginizin aqciqdin iki dirhamini alib ketibdilar, deganlarida kursan botciga ayetibdi ki, Allah yakasan ki, dedibdi. Agar ayetiyatganin ras olsa, 41:12 Allah uchun seni azab qilaman, deddi. Aytafiyanin rask osa, Allah uchun seni azab qiluvaraman, qullikdini azab qilasan, deddi. Xunlayi allub sandughni icidegi qullarini sanasa ikkidir hankam cibiddi. Allah uchun azab qiluvarimdi. Endi biz, bradar, kilib sorausiz, savalsiz kilib, sizini sandughinizdin al cibgitdi. Endi hazir kilib ayalinizdin mintan yap getsin cibirib. Ayalini talak koyuvariz. 41:44 Mierinin soramay diri var din mi deyiz? Nadan? Talak koydum deyiz? Sen dey ayalna deyiz? Shindad mi? Dirisin? Allah ıssakhlasin. Allah ıssakhlasin. Qala inni uridu an wakhiike fillah. Faqala atadri ma haqqu li ihaq. Qala ala ufni. Qala an takuna an la lakuna a haqqa bidinarika. Wadirhamika minni. Qala lam avluq hadihil mansila ba. Qala tadhab anni. 42:17 Bir kişi, Abiy Hurayra radiyallahu anhu nin algilariga kepti. Abiy Hurayranin bilanmize, en köp hadis riva yatigan kişilandan biri. Küçkinin hüzurlariga kepti deyikdiki, min siz bilan, Allah yurde de, ekevike bu maqciman deyibdi. Dostlaş maqciman deyibdi. Ekevike, boluk dost bolanmize deyayankanlar, braderlik haqqini bilasimi deyabdilar. Braderlik bolseniz, braderlikinin haqqini bilasimi deyayankanlar da, 42:48 yox, örgeqin nima dör, debti? Siz dinar vədir həmmingizgə, yəni kulingizgə, mendən köra xaqli bolmaysi, debti. Özyngiznin dinar vədir həmmingizgə, mendən köra xaqli bolmaysi. Yəni, mendən xızganmaysi, ish naysan, degəndi? Hayyarmisiz, degənlər də bu mənziratki hali yetkinim, diyo, debti? Degənlər də, undan, meni hüzurimdən kitin, degən, degən. Bu mənziratki yetmegen, qosayniz, u bradarlik naqis bolor, hali? 43:20 Ali ibn Husayn r.a. qala li rajulin, hal yadkhul ahadukum yadahu fi kummi aqihi wa qisihi fayafud minhu ma yurid bi qayri idni qala la qala falastum li ixwa 43:51 Ibn Hüksayn eytedi ki, cemaatde shimdeye sawal deyibdi, zinin devri deyibdi, batirgan cemaatlarga karar eytibdi, sizler deyibdi, haziri kundar, biradarmisiler deyibdi, biradarmiz deyibdi, kolingizni deyibdi, biradaringizden soramay turub köntegiyye salib, ya ki, unin kisi deyibdi, öshek, kultura digan, minasige, kaşalojga deyibdi, salib deyibdi, kundan haqla ganyani, ala orasilar mi deyigan iken, yok, sorab alamiz deyigan iken, 44:21 Biraadar mas silab dit. Soraysan, Biraadar mas san dit. Xuncalik dara cigil kegen indi, o shendi Biraadar qolay aqlasan digindi. Qala ahadukum iza talabda min aqhika malan fa qala matasna bihid fa qala faqad dhahaba haqqul iqa. Baz alimdar etgen agam. Agar Biraadarindan kelib mal sorasayn, pul sorasayn, nangya pul kerek buqqald edib sorasayn, nimaqlasi dese, u Biraadar mas undun burluk kitab digendi. 44:53 Nima qilasiz dep sorasa? Qul kerek boldi digan wakti, soramastan shunla iber varsa, unda biradar bolad digankin. Nima qilasiz pulni qachan qaytarasiz indi? Dep, dar raub, hali gina atilsa, demek u biradar bolamaydi digankin. Qana ala masruqin dainun saqib. Wa qana ala aqihi khaythama dainun. Masruq digan kishi bilan, khaythama digan kishi gogan. Masruq bir güni otirib, palan cayda qarizin barad edib. 45:27 Xinda, xaytame qaytkanda, xaytame onu eshtiyanda. Masruq ham adamladin eshtiki xaytamani yan qarizi barikan diganda. Xinda, xaytame özinin qarizi bolaturub, masruqnin qariz algan caiga barib qarizini tolak getibdi. Masruq bolsa, shukunib, bu ham barib hali özde qariz bolaturub, hali gini qarizini tolak getibdi. Ke o yan, keyin qarizigi, özini qarizigi kese, seni qarizini masruq tolak getibdi diganda. 45:56 E bun geysi senikini xaytamat olab getdi diyan. Yani qarizi bolatrib özüde, bradarlarinin qarizlarini adaa yetiske, çarxir iskeneken. Xuncalik darajiga yetiskelek ki, deyidi, bradar bolaman deygan kishilarinin demesi, xuncalik darajiga yetiskelek ki, kani imam ahmad yaqulu inni la'uqimun laqma aqhan fi min ixwati fa'ajidu ta'maha fi xalqi. Ahmad ibn Hanbala itkenekenler ki, min bradarimge, 46:26 bir lukma beremen, bir lukma qaam beremen, bir lukma nasi giremen, shu-shuni yegan waqtida, onin ta'mini, lazzatini, men tamaqimda tatilmen, deyar. Bradar yegan waqtida, bradar bayigan waqtida, bradar kingan waqtida, kursan bolisda, qigilsiz bir lazzatlangan bolisda. Bizda qabirmashin aldi iken biz, nimaqi yapdi iken budiz, nimaqi ashqit yapdi budiz, bizda hasad var, hiramazlik var, 46:57 biradarinin ayağını tartış bar bizde. Hayganber bilan, Abubakir radiyallahu anhu hicrette Mekkadan Madinaga giygan vahlarda ikaqlari billa giygan. Yolda giygan vahlarda, ma'bad digan ayalinin chadirlariga giygan, chadirlariga giygan. Giyganlarida haligindan sud soraganlar. Ikaqlari yan canqayan. Abubakir indi adab oturuptu canqaqdan. 47:28 Cun canqat durgan waqtda Ummu Ma'bad susab gedilar, Abu Bakir aldilar da, Peygamber a.s. geberdilar. Öz canqat durub, Peygamber a.s. geberganlar da, Peygamber a.s. ishtilar, fasharib, fasharib, fasharib, hatta irtabait edilar. Peygamber a.s. ishtilar, ishtilar, ishtilar, hatta min canqatdan toydum dedil. Hali ishmay turub, Peygamber a.s.nin hali ge, ichganini qorub, qinalib geliyakan waqtda, bu qiyan, cani qinaliganda, biradarni qorub. Peygamber a.s. icir, bir, raqatlangan waqtda, bu qiyan, 47:59 Allaha qe shkirey digan. Buna misalik, balayngiz qat dihi temperatura bu, ismalag aqrib yatsa, quddusiz ismalagandik aqrib turas. Balayngiz kila bashlagan martta, si sekin hali nima kitadi, sizden aqrib kitib quddusiz saqagandik bolas. Biradarlik quddusin digi bolabili shkirekta. Quddusin digi bolabilsa, anam onda haqiki biradar digi yadir. Uchinkisi, husnudgan waqabur zahir. 48:30 Yaxshi duman qilish, bradarlarli. Va, zahirini biz qabil qila uramiz, bradarlami. Zahirida, ayken yapinin, zahirisini qabil qilamiz. Biz ulani icini yarib, qalbini acib, tekshirmaymiz. Qanakasiz etqadimiz, aqibeniz qanakan. Qanakanim edasiz, dem tekshirmaymiz. Biz, zahirin korunishini qabil qilib geti uramiz. Allah subhanahu wa ta'ala, yaman duman qilishtin saklanish gerek. Yaman dumanlarga, yaman oygi getishtin saklanish gerek. Allah ta'ala ayet etki, 49:00 Ya ayyuhalladhina aman ujdanibu kafira mina dhanni inna ba'da dhanni ism wa la tajassisu wa la yaftir ba'dikum ba'da O iman kirtirganlar, kub yumanlardan chitlanigladir. Kub yumanlardan, yaman yuman qiliqliklin chitlanigladir. Haydan qab kiliqliklin, o gullabayi yabdi shikirli bu. Bunday midir? Bunday midir? Yuman qilagirsayniz, kub yuman koshub kitaviray. Chimchun, kub yaman yumanlardan chitlanigladir. 49:29 bèzi gumanlar, guman qilişliklər, günah bolad deyib. Hayam el-izmam günah bolad deyiblar. Yenə başqa ayətdə bèzi qişilər həli özünü körməy turub, özü bilan gebleşməy turub, bir ademlərini qibet qılub, şu ademlərgə hüküm çıqarib qoyab. Falan damda munakayakən, falan adam munakayakən deyib, həli özünü körməy turub hükümler çıqarib. Falan qişi ədeş genekən. 49:58 falanchi bidiyatchi eken, falanchi unaqi eken, falanchi unaqi eken dek durub, tukmaq qip qoyad. Awala özünü qorush qerek, özü bilan yüzme yüz geflash qerek, siz qanaqani orgen gansiz, liman asani davat qiliyafsizsiz, deb sora aniq bilib, ana ondinkin hukum qarish qerek. Allah subhanahu wa ta'ala Qur'an-ı Kelimde etetikib. 50:24 Ya ayyuha alladhina amanu in ja'ikum fasiikum bina ba'in fatabayanu intusibu qawman bi jahada fatusbihu ala ma fa'altum na'adimin Ey iman kettirganlar, sizlarga bir fasiq kishi xabar alq gelse, unu aniqlanlar deyil. Bir adam bir xabar alq gelse, namir canini darisiga, barishiga bomasakan, bu kishi buna qeygan dese, aniqlanlar. Nimi uyun bomasakan? Hayari bomasakan? Aniqlanlar, kelinlar, soranlar menden. Alhamdulillah. 50:56 can, Allah vergen cani barayken, yapriyat qiz, eytemiz, hayr aniqigam. Shunay dilsa bol qachib yura vurmaz qereyda adam. Allah taalay dediki, aniqlaynlar. Bir fasiq adam, xabar alip gelse, aniqlaynlar. Bir qavmge, özimler bilmay turub bir musibet yetkizib qoyub, keyin qilgen nasiqinlargi, etten qilisdin awvel, dedik. Bu ayat, Ucra surastagi keygan ayat, 51:26 Bu ayatnin nazil boleşligi, yani ayatnin tüçüş sebebi, her ayat bir sebebke göre tüçgen, Allah'ın hüzürüden. Bu ayatnin tüçüş sebebi, Harif ibn Zirar al-Khuzayi degen kişi, Harif ibn Zirar al-Khuzayi degen kişi, Hayamdar a.s.n. hüzürüye kildim, deydi. İslamga davet kıldı, İslamı qabil kıldım, deydi. Zakat veresiz, dediler. Zakatga davet kıldı. 51:58 zakat fariz dedi, qabul kuldum dedi. Bol dedi, zakat bosa beraniz dedi. Shundan keyin, ayetdim ki, ya Rasulullah, ruqsat berseniz, men qavmimga barsam, ulamini davat kisam, iman keltirgan kishilarni, zakatlarini yigir, sizni kutib otursam. Falan kini siz adamci onetseniz, shu zakatlarini sizgi yuvarisak dedi. Payganbari reysalan bokti dedila. Keyin, shu kini, al-walid ibn uqba, 52:31 degan kishini, Walid ibn Uqba degan kishini Khaykhunbar a.s. Harisini zakatini alp keldib jönetdiler. Zakatini alp keldib, adam jönetdi. Bu kishi Walid ibn Uqba bilan, Harisinin arasida evvel, islamga kiliştini evvel, kilişma uçilikler bo gelekendi. Birbirini kuraması deyik, azgene, şuna qanaysa bo gelekendi. Bu kishi yolgeki, bir yolunin yarmegeki gelerde, şuna eserde islerde de, hazir barsan beni maksa dedi. 53:04 qasas alsa qidi qorxdilar da yoldi yarimdan, yol yarimdan qaytik kildi. Qaytik kildi da Peygamber a.s. khani zakat dedilar. Negani de, ya Rasulullah, ulari dedili, zakatini berishmeli, dedili. Meni, dedili, hayda bi var, zor qalatini putulib kedi yeklar, öldirishay, dedili, dedili. Peygamber a.s. haraddaydi ki, edi askarini cemnaylar, dedili. Bular, xiyanat qigami osa, biz bularini bir tazirini berqibarimiz, dedili. Askar giyi var, Peygamber a.s. 53:37 Askar kitit kirsat, bazir rivayatlarida bamdaq vaqtiga itikildi deyidi, kirsat bamdaqga azan etyakti. Qinda etdiki, qanday boldi bu? Bular musulman, bularga qanday ulusqiladi bularga, musulmanlarga. Azan etyakti, namaz okuyakti. Bizi hazir qindayan bazir kishilarimiz bar, qi cihat deyidi, bashka deyidi. Azan etkin etkin caylarda, mahallalarda, shaharlarda, qunasa qilinmaydi. 54:11 Cimde keldi da etdi ki, bular azan eteti musulmanlardaydi, kütdi, bambat namaz okuldi, bambat ingi kirisdi. Kirib harisini cimde ora balisdi. Nimaya keldi iler diganidi? Haygamber aleyhissalam yubardi, sen kece zakatini men etibsen, ve veli dini utbani öldirmak cibibsen, digi. Haygamber aleyhissalam naldi yalib gelisdi. Ab ki, ganda etdi ki, ya Rasulullah, kece cunum bilamdi zakatini yigit koyib, sizden yukitib otirdik, nekim hickim kemedi, digidla. Hickim kemedi, digidla. 54:41 Shunda Walidga qaradi qayranbar a.s., Walid ibn Uqba qaradi qaradi. Walid ibn Uqba, meni qullu vardi deyat. Kimgi isha nishti bilmaydi qayranbar a.s. Shunda Allah da Allah shul ayatini shurdi. Ey iman kektirganlar, sizlarga fasiq xabar atkese, evvel ona aniqlaynlar deygan ayat shurdi. Walid ibn Uqba'ni fasiqtid isimladi. Shu yalgan xabar alq geldi, musulmanlarini bul varadigan dereceli keldi. 55:08 Hazir ikini mizleyen palancay bunday, tiduncay bunday, umunday, bu bunday bölünüp-bölünüp git yetdi. Müslumallar bölünüp-bölünüp git yetdi. Buna qaz, xabarlarini özlige kilit anıqlami günçeyin ishanishki bulmaydi. Törün ki, bradarlik adablari, al-khilafu fil-masail yajibu en la yu'addi ila ihtilafi'l-kulub, bazimir meselelerde, ihtilaf bose, bazimir meselelerde, fiqhi meselelerde, furu' meselelerde, ihtilaflar bose, 55:41 bu ixtilaflar, yani ikxil, geb geygan ikxil ulamalarinin fikirlari bogan, qu siz bir alimni fikirini aitsayniz, bu kishi bir alimni fikirini aitsa, aitsa, bunaysa, qaliplarinin ixtilaflashib getishiga, qaliplar bir-bir-bir uzaqlashib getishiga, sabib bu masti gi kerek. Bazı alimlar aitediki, Shafii rahmatullah alayhini kordim, ixtaliftu ana wahu fi masala, min bilan, bu kishi masiste oturib, 56:09 Bir məsələ də ixtilaflashdi. U kishi bir nəsə dəyidi, min maşqa nəsənə itdim, orta də ixtilaflashdi. Erdəs iziye məscidi kirganaqda hali kishi indi, keçemeyin, bum bilan talash gemmən, digan nəsə buladiyo. Biz diyan shunday, talash qoysak bir adam bilan, ha, bum bilan talash gemmən, digan nəsə bilan yuramiz. Shunday kirganadilar, Shafi rahmatullah alayhi, yugirib kendilarda qolumdu məhkəm üshaddi. Qolumdu məhkəm üshladilar. Kin aytidi ki, iza künna qod ixtalafna fi məs'ala 56:38 an nabqa akhawayni mutahabbayn, agar bizar bir masalada, biz bir masalada ishtilaflashgan borsay, bir masalada talashgan borsay, lekin biz Allahnin dinida biradar bolub, eke uke bu qalishimiz ya, niman yasa qalax qilani dedi? Biz biradar bu qalauramiz, siz bu masalana ayatkan bilan, biz biradar bu qalauramiz dedilay. Allah ta'ala Qur'an da etki, wala tanaz'u. 57:08 hətəfşəlu və təzhəbə riihukum vəslihul unnallahu man sobiri Tartışmınglar, tələşmınglar dedilər hətəfşəlu, nima bolasilar? Zayifləşəslər, fəshəl boladiyani, zayi ketəl, bewhudə boladiyani eməliynlər və hiddinlər ketəl, hiddinlər ketəl. Müslümallarinin cəmligi, dirligi, ülfətligi, məhsitlərdə cəmaat bilan okşunun səbəbləri, dır-birlar bilan ülfət bolasini dedirib. 57:36 5 vaqta bir-birilardan salamlasin, korisin, ulfat bosin digan ma'amalar yuqalq getadi. Wa isbiru inna llama sabir qinglar, Allah ta'ala sabir khuluqchilardan birga dedi. Haqiqatganan, shunasa, numabilan getadi, ixtilaf bilan getadi. Bir kuna degli, 3 buqa orman yekirtdiri. Biri qabqara yegan, biri abfaqa gegan. Üsunisi, nina yegan, qit qizula gegan. 58:11 Qara aq qizil. Ormanda ket yefse üç buqa böri çikib qaldi. Böri çikib hali gilarga hamla qitti. Üçsi üç karakdan böroni rasa rasvasin qikarqdi. Böroni rasa rasvasin qikarqdi. Qar garkan böro narra qabar oylanqdi. Oylanqdi da endan maqsam ikindir, sekin qara buqan alday qirdi. E qara buqa dirti. Seni qara dirti. Nima digan qira gisan dirti. 58:46 Ormanini shu gullat yapyan sen dhepti. Haqidi sende bir gozallik bar dhepti. Sen bilan dhepti, qizil buqa cudi ee chira ili dhepti. Ana aq ortalenin gec shu buzu yapdi dhepti. Dengi nigara dhepti, hap-hap-har zor shiab. Sekin qizil buqaniyan aldaya kev shunay dhepti. Qara dhepti ki, undar haqqatman shu bizdi buzu tukdiyakan dima qilamiz dhepti. Sen ikin tegime, men özm dabdolasin qikaramay dhepti. Simgilan botdi dhepti keleshib ikisi tegime dhepti. Kelib aq buqani, 59:17 rasvasan chqarib böyri yebti. Ertasiga, yana kebti böyrini qadna acik. Yana hamlaqsa ikisiyan kucu yetmabdi ikisiyan. Qarabuqan aldaya keli baytiti ki, e, qarabuqa debti. Qizil niyam rengi yaxshimas debti. Qizil ozi yakimsiz naysa debti. Baxtak yemayi delimir. Xun-xun debti, bu, qizil yaxshimas. Eger sen luqsat besen, xun yok qolay debti. Nisa, maylim, bara o qizil yebti. Qizil niyam yebti. 59:50 üçüncü künü toqpa toqru böyrə ger dəy kirt qarabqan allaya. Haa, dəy menik sənə dirt. Dəy gənda qarabqa et kirt ki, enni mən səndən alışməy mən. Uqil tu yevma uqilat səvgul abya. Aq buqa birinç gün yeyiligan künü men yeyiligan dirlirt. Aq buqa birinç gün yeyiligan künü men shukri yeyiligan dirlirt. Biz bir bradarımızın ayağını kartarınız. 60:21 Bir biradarimizdi unday qilamiz. Bir biradarimizi unday qilamiz. Aishunda qigan qinimiz, biz rasmabogigan qinimiz qif qini qolabra. Bizi kitigan qinimiz qif qini qolabra. Beşinci adablari. Ad-du'a'u lahu. Biradariga dua qilishlik. Arkasidin dua qilishlik. Anaytiyatiki paygamberi a.s. idada'ar rajul li akhifi fi baxri l-qaybi qala l-malak wa laka nifibda. Agar bir biradar, biradarinin arkasidin turub dua qisad. 60:51 hashi bradariga yaxshi dualar qisa, mälək bir pəriçte Allah ta'la yubarar iken, niman asan sorasayn, sange ham shub olsun dep durar iken, e bayit varigin, saqqigin, salamat qilgin, unday qil, bunday qil desayniz pəriçte, sange ham shub olsun, sange ham shub olsun dep durar iken, biz bəzdə, özimizgə qilamizda, unge bu ma sayyid dep durarimiz, unge bu ma sayyid dep durarimiz, bradarinin qayibana qigan duası, 61:21 Yani siz uyunizda siz, min uyunizda turib sizge bildirmestan arqanizdan duaqsan, shu duaq elbetta qabul boladi, qaytarilmaydi digan. Elbetta icabat boladi diganlar. Abu Darda radiyallahu anhu ayetadi ki, min sajdada turib degi, Abu Darda ayetadi ki, min sajdada turib, biradarlarimdan yetmis tasini isimleri bilan sorab, 61:51 ada etkini sorab, Allaha iduaqilatim, har kini kecasi, dediyib. Har kini kecasi, yedmishde biradarinin ismine eytib, vah hacatini eytib sorar iken. Palam biradar munaqa, palam biradar munaqaya muqtaciq. Meshmi hacatini ada etkini deyib, sorar iken. Abu Darda radiyallahu anhu mehnaqigan ken var. Biz vaqt hem, wallahu a'lam, ziyaratnin adabiye kiyanidik, ziyarat qilishlik. Ziyarat diyan cidekib adaplari var. 62:17 Lekin, vaqt boldi, keyngi darsini inşallah qaldiramiz bunu. Allah nasib qilsa. Subhanaka Allahumma wa bihamdik. Astaghfirullah wa atuhu ilayh.