نص مُفرَّغ آليًا وقد يحتوي على أخطاء، فارجع إلى التسجيل للتحقق من الألفاظ.
0:02 بسم الله الرحمن الرحيم 0:35 Allah'aq subh'ana wa ta'ala ga hamda sana Peygamber sallallahu alaihi wa sallam ga salawatu dhurdlar bolsun. Allah'aq subh'ana wa ta'ala qillatgan amallarimizni, halis izini, yuzu için amal qilmahlinimizni hammamizgiye nasib qigan bolsun. Zira Allah'aq subh'ana wa ta'ala fakat izige qilingan halis ibadatnigini qabul qiladi. Allah'aq subh'ana wa ta'ala bashkalarini maktashi, 1:05 başqalarini ya pirishi, ya yamallaşıdan korkub, ya şularini ümit qilip qilirken ibadatlarini hammasini habata qiladi. Çünki Allah Ta'ala Kur'an-ı Kerimde وَمَا أُمِرُوا إِلَّا لِيَعْبُدُ اللَّهَ مُخْلِسِينَ لَهُ الدِّينِ Ular dinni halis Allah gagine kılıçlariga buyurildilerdi ila. Demek din 1:34 fakat Allah için kılınadı. Mana bu kündege kirliyekken amallarımızdan, Cuma ibadatına üstüde oturup, biz hamamız, şularının haması Allah'nın razılığı, Allah acir biriydi, digan ümitte kip durgan bosa, Allah'a subhanehu ve ta'ala tamandan boladigan, acirlerge biz irişemiz. Amma, bizar, palanchi, Cuma ge kedi bekken idi, ya ki, 2:07 Qorub qosa, shu dostlarim ikide, neyi qorubmaya qaldin, digan gattim, malamat qaqib giteman, digib kiliyakan bosa, niyatlarimizin togurlasimiz kerek, fakat Allahni özü savab beradi, bu cumagini azirini, Rabbimdan baski iskim bermaydi, digib, Allah uchungina, kiliyakan amallarimizin, Allah taala qabor qoladi. Silar bilan, bir kancha kullardan, buyon, payganbarlarga iman kiltirish. 2:38 Silsilasini ikiden, payganbarlarini tarihlarga qisman tohtabiyot yakamiduk. Bugun sizlar bilan, Allah Subhanahu wa ta'alanı, shahadati bilan, bu, ling payganbarligida, shak shubha yokdib guvahlik birgen, Yunus alaihi salamni, qistasi bilan bugungi cumakini de insha Allah, tanisi chikamiz. Allah Subhanahu wa ta'ala, 3:09 Yunus a.s. haqda mana 4 ayatda bizarga xabar verad. Birinci Yunus surasidagi 98. ayatlar. 3:44 Allah Subh'anaHu Wa Ta-A'la Yunus surasida marhamat qilliyatdi ki, paygambarlari kib turub, silarga azab boladidir, mela azab qilliyatdi, 4:23 digan geblarini ishtiyan kishlaqlardan bir kishlaq, shu payganbarlarini sozlariga kirib, iman kendirishgarlarida edi, bu imanu ularga payda bergan bolarda. Fakat gini Yunusini qavmi shunday bolabildi degi. Yunusini qavmi gini anashunday ishini tutabildi, ular iman kendirigan paydlarida, 4:54 dunyadagi rasva azabmi ularini üstuden biz kutarib abdashladik, handa ularini acellari kilgillice, dunyada faydalantirib turduk degli. Bu ayatlarini kishinishligimiz uchun, kinrah surette yukaradan baslam giremiz. Allah subhanahu wa ta'ala, Yusuf a.s.ni irahtagi laynava degan, 5:23 bir qislaq ahallariga paygambar qilib goynatkan ili. Bu, Allah haq Subhanahu wa ta'alanin risalatini yetkilişlik, özden ilgargi paygambarlarini, vazifalarini qabul qilib, bu qislaqni tepesige gelad. Bu qislaq adattaq edak, hana qislaqlarını Allah haq Subhanahu wa ta'ala, üstularga paygambar yuvarisladin maksat, 5:53 Аллахны диніден башка дин яса валишкана ид. Бран бир джамият, бран бир вақт, бран бир ма'кан йох ки, динсиз ма'кан болса, динсиз вақт болса. Қайсы бир қаун, ниме гадыр ibadat qılsa, yaqimasa qandaydır bir padişahni arkasdan edgesib yuradigan bolsa, agarci bu işlar Allahtamandin kimagan bolsayan, bularini 6:23 din deb atalad. Yunus alayh salam, peygambar qilib cunatilgan qaum, butlarga ibadat qilad. Butlarna ilah deb bilad. Wa anajulardan madad kitisharda, ularga sighinisharda, ulardan yardam sorasharda. Yunus alayh salam ab geliyan, bu risalat ularga cüdayan qizik qorund. Bu, biz korumagan narsalarinze qanaghi ibadat qilamiz. 6:55 xas shulardin bizariga manfaat kib turibdi, yardam sorasax beri etdi, kasallarimiz tuzaly etdi, digan saxta davalar bilan Yunus alaihi salamni geplarini, ular rat kilişini başlad. Yunus alaihi salam bularini irtay ki, çitinmestan, toqtamestan Allahni yoluga halis tawhigge çakirar diyu, lekin brantas iman kiltirmesiydi. 7:23 bizani icimizda judiyam, qizi xalat bolishmankin. Payganbar, Allahni tallawagan payganbari davat kisata, lekin bir adam iman keltirmasa, unu arkasdan bir kisiyan evgashmasa, davat qillakan kisi davatidan ikkinanim shubhaga chusqalarkan, özü miniki togru mi, man togru daman mi, digan hayallarga barib qalard. Lekin Yunus a.s. u fikirga barimadi, 7:55 davat kildi, davatini yakin kilisini onloga belki uzaqla ishti. Yigilasini onloga kili ishti. Unu ustige Yunus alai salamini maskaralar kili ishti. Biz ilgari ishtimegen ki aplani san ayit yatsan di ishti. Allahni bu peygambarlari ozini qishlaqlariga kigen payitda, biz qishlaq dibi yapir yapmiz, arad dildagi qishlaq kalimasi qar yadib qiyadi, katta shaharini en özcigi olad. 8:28 Anasyo qishlahlar, üstüdün külub payganbarlarini, buz bunaqa nasalini istmiganaydi gu deyishard. Xirt kazzablar ular, bonoza payganbarlar keganaydi. Payganbarlar dalsu gaflarini itishganaydi. Lekin bular, vaqtlar otishi bilan gaflarini uzgartirib, ibadatlarini uzgartirib, bunaqa nasalini korumagamidu deyishdi. Aslida özari xillatgan islar korulmiganaydi. U islar natanishi diyo, 8:57 Lekin shaytan ularga qalib qilib turib, haqiqi kitab, haqiqi ayat, mana bularini biz eshitmaganmiz. Xun ceyildin berib, palan palan kitablan ujirashganmiz, lekin bu gablani ayitmagan, degan davalani, ularini ustazari, shaytallar örgatishad. Bularam Yusuf Yunus alay salamga etki, biz bunaga gablani eshitmagani degilgari. Mana koryatmiz, payganbarlarini, tarixini örgani yapmiz, 9:29 Hama payqambarini bir xilgak qe cakirdiyat. Oy qavm, Allahdan baska ilah yox, yakka özge sigininlar. Degin gapini, hama payqambarlar ayitib geliyatdi, bana Yunus alaih salam davridiyam, Yunus alaih salamam özünü, shu Allah tamandibimi vahisini yetizgin payitda, qavmlar usudun kirlisdi. Allah Subhanahu wa ta'ala, ularga qaptig qazab qilib, üç günlü ikide azab kirlisliginin vadasini bel ularga diyad. 9:59 Silana icinizlariga uch gunun icide azab gerladi, dedi. Wa, Allah Haqq subhanama ta'alanin man abu vahisini ulariga yek gizdi. Mala, silar iman kiltirmadinizlar, kitib oturun var. Uch gunun icide silagi azab gerladi, dedi. Bu, Allah tamandin bogan farman ilahi vahi buyurigidi. Yunus alaihi salam su buyurini bacardi, degin, chikhbet. Degin, chikhbetchiligi Allahini buyurigi bilan bomadi. U, naynava kishlagini tashladi. 10:30 tashlab qazablanin tizlik bilan shahq adamlar bilan chqib, biz bilamizki bu naynava su dengizgi yakin cayda, kemagi otura biladigan caydaydi, u shunday barsa bir keme yuray dep turgan agan. Shun bilan baslik bilan yapilashudu, razi boltagin kemagi buniyam avalishdi. Lekin keme adamlari bilan, yuklari bilan, judeyam toldirilgan idi. Nayli bir adam, 11:00 Zarar yox deyib durub Yunus a.s. niyam kimiga yachqirba alisht? Yunus a.s. kit shibilan, Judiyamikatda bir tofan, kozgalan, shamal tuttu, qislaqna ahlanin ussunu basti. Shunda qislaq ahallarini hammalari qiku, dat, vay bilan iman kildirisht. Butlarini hamasini yok atishti. Hatta yonki hayvallarini ballardin acilat koyishti ki, Allah qa ularam yalinsun. 11:36 Bir erkek, bir hatin, yash, kari demesin, ham malar toluq iman kildirim, taqu tashlari sahralar qarab yigilab yugirisdi. Allahni azabu haqidi, bu nuhqa bergan tofaniyu, samud, at qavmlarga yuvargan bu balalar haqidi, manabizan usmizgen keliyatdi. Allah, debtirib, taubalarini izhar qilisdirib, ham mayakka yugirib, güdeyen tauba qilisdi ki, bu, 12:05 qislaq ahallarini ishda bran tasqanmaqaniga iman getirmigan. Allah subhanahu wa ta'ala yalangan idi, Allah subhanahu wa ta'ala dualarini isht quchi, tawbalarini qabul quchi, sorob yalangan adamga yalangan ishini bir quchi dattir. Qislaq ahallarida bollakan halatini isht tegin, ularini tawbasini qabul kuldi, va ularini usudin azabini koterdi. Ular umit qilla basladi ki, 12:35 qan edi indi Yunuski oxshagan baslak kese? Yunus a.s. qa oxshagan bir rahbar kese ta, bizni, bashkaca dib, ünif qib Yunus a.s. kutar diyu, brah Yunus a.s. bu qavmga do'ayi batxilib, qazablanib, keme necdi yurardi? Keme dengiz uzura kekerken, tofan indi dengizin usula baslandi. Dengizgi bu agrili qillatgan keme, 13:05 yuklarini churamiz digan, buyruq bilan yuklarini churishudu, baribir halat ozgarmadi. Adamlarini churamiz digi, bazda ikimizda adamlar boloshi mumkoyin. Dib, kimni chashisini bilmarsin, Qur'a tashlaydigan boloshdi. Qur'a tashlangani digi, Yunus a.s.a. cixdi. Bu, cidayan qizix halat. Yunus a.s.a. saalak kishirligi yuzudun bilinib durardi. Yox, siz amas digi. 13:38 Tashqar qaturun, deydi. Itkinci merta qura tashla uldu, Yunus alay salam o çifti, yox, sizdak zatmı biz tashamaymiz, deydi. Basqa adam var, deydi. Ukinci merta tashlagani idi, ukinci merta Yunus alay salam o çifti, ukinci özü indi, mən özü xibitamim, deydi. Qiyimlarini ximarib, yeqib, özünü dengizga ulahtirgan idi, dengizda Allahnin ilahin fermanı bilan, kattta, 14:09 baliq yurardi. Bu katta baliqni kitaplarimizda bazlar akula, bazlar kit, manasunday namlar bilan atasadiyu, lekin, lekin, Allah subhanahu wa tala Qur'an-ı Kerimda hud dit namlagan. Hud digana katta baliq digan. Bu akula bolisya munkun, bu kitan bolisya munkun. Lekin Allahna habara bilan cide katta baliq. 14:39 Allah'aq Subh'ana wa Ta'ala baliqka buyurib eyt ki, bu seni rizqin emez. Güçtünü brancan, suyagini bit tecayindan sindirmaysan. Allah'aq Subh'ana wa Ta'ala'dan bogan bu farmani ilah vahini qabil qildi dan Yunus A.S. mi yutuardi. Faltav qamahul hud, unu toluq baliq yutuardi. Allah'aq Subh'ana wa Ta'ala'ni buyurib bilan, 15:12 indi Yunus alaih salam balaxni qidi. Balaxni qidi qirgandin qiyin, uldim deb oylab, azalarini qimirlad, qirganidi qimirlad. Qarasa tiriq u qishi? Shunbilan oturub koru da oturabildi qidi. Ya Rabbim, dedi, shun da bir mekanini verdin ki, yich bir benden ibadat qilmagan bir jayini mange verib turibsan. Bu yerin mga masjid qilaydi ittigin, u qishi itti ibadat qilasini baslad. 15:47 baliqni ikide yurarkani u kishi, awazlar eshti. Sunda bu qanday awaz digan idi, dingizdagi canzatlarini Allahka aytyatkan tasbiha digidi Allah ta'ala unga. U dingizdagi baliqlaru, barcha trik cangarlarini Allah Subahana wa Ta'ala qa aytyatkan tasbiha ili, hamaz aytyatkanakan u dittagin, niga man tasbiha ayitmayman digi? 16:16 u kishu dua qilishniyam toqta tutaqin, Allaha subahana wa ta'alaqa tasbih aytishini başladi. Mufassirlani aytishib hoca, bu kishu balqani ikida kanca turdi, degil degan jawabka, har turlu jawabla aytishgan, bu jawablar mu'tabar sahabi ve tabi illerden kegan, en kami irtalabi yutgan bosa, kishke chay khutan vahtiga chay turdi degan, en köpi isa 40 gün turdi degan. 16:45 Xullas kalam, bu Allahax subhanahu wa ta'lanun mucizasi, bir adamı iki minutka balaqna ikiye kirip çıxışlığı, xazir kunda sadr boladgan bolsa, alam bunu ilan qiladi ki, palan adam balaqna ikiye kirip çıxdi, büt-bütün boq çıxdi deyip durub, unu rekordlanik kitabcasa ki gizli qoyadi. Lekin en kami, en kami, irtalaptan kes-kesay boladgan bolsa, bu az mümki vaqda maz. 17:15 rabblara haq subhana wa ta'ala qa, subhana, la ilaha illa anta, subhanaka, inni kuntu minal zalimin. Dib tasliyatishi mashlad. Hudaya özünden başka ilah yok, özünden başka sığınladigan, ibadatka layiq hiçkanda ilah yok. Subhanaka, seni har kanaka kamçidillar bosa, şundan paklayman. 17:48 adamlar bazlari oğlu bar deyisdi, bazlari uxlaydi deyisdi, bazlari damaladi deyisdi, bazlari Allah hamme ishi qadiremez, bazlari bandalardaki bollaki ishni hammesini bilmaydi, umumi halatlarini bilaydi digan tohmatlarina itishganidi Allah ta'alaqa. Bandalariye khas bogan sifatlarini Allahka birishganidi. Yunus alayis salam anayusundaki yaflarini hammesini subhanaka. 18:15 xarkanda bəndələrin səngə eytekkən kəmçilik nuxsallardan pakizatsan, umumən səni eybin yox, inni kuntu mina zalimin, mən özüm zalimlərdan mən, dedi. Səni buyruğunu kütmədim, dedi. Səni buyruğunu kütməsin, mən özüm dengizgə çikpetyan idim. Sən məngə farmam birməsindir aldım, mən qazablarım uqağımdan çikpetyan idim. Çündim, bıldım, mən zaliməkən mən, dedi. Özdəki boğan günahını etiraf qıldı. 18:45 Allah haqsu bahana wa ta'ala keyin unga najat verdi. Demek, manabuq sani eshtib indi quydagi ayatlarini yukardaq ayatlarini manalarga toqtayimiz. Agar qishlaq ahallaridan bir qishlaq, tayganbarlari ularga va'da qigan azaplarini korub turub, iman kiltirganlaridi idi, imallari ularga payda birgan bolar idi, bolar Yunusni qavmi, Shinday qavmilarini boldi. Ular azabini kordilari, 19:15 iman keltilar, keltirdilar, qiyin biz ularini üstdagi, dünyadaki rasva azabmi acib texedik. Va malum bir muddat gece ularini faydalandirib turduk, deyidi Yunus surasida. Anbiya surasida isa, 19:46 Zannun. Bu kişinin üçte ismi var. Üçte ismi bilen maşhur. Birincisi Yunus, ikincisi Zunnun, üçincisi Ashab-ül Hud, Sahib-ül Hud. Balık egesi degen. Üçte ismi var. Üçte ismi bilen bu kişi Kur'an-ı Kerim'den maşhur. Şu Zunnun, qavumlaradan qadarlanib çiftliklerini eslen ey Muhammad alay salam ded. 20:17 Qazablanım çıx qitqan baytda, Allah ta'ala menga yamallihne taqdir qima zekirak, den oylaqan idi o. Lekin u zulumatini icda qap qit. Zulumat nima desa, nufassir alimlar tafsir qilishqan agan. Birincisi, balixni icdagi zulumat karangilig, ikincisi, den dizdi karangiligi, ikincisi, tunni karangiligi digan agan. Bazı nufassirler, 20:47 Bir katta baliq yuti vargan din ki, u baliqni undiran katta baliq yuti varda. Bu yerdagi karangiliqlarini iki digandin maqsad shu. Bir baliqni ikinci baliq yuttu, bu karangiliq ikidegi karangiliq. Shur karangiliqni ikide, sendan özge ilah yok, zatini pakilayman, min dar hakikat zalimlardan boldin, dilaykan idi, fas tajabi nalahu, biz unni daasini ijabat kulduk. 21:17 vana jaynahu minal gham unu gham gussadan unga najat berdik, wa kazalika nunjil mu'minin. Biz mana shunday mu'minlarga najat berib baribiramiz, ded. Payqambar sallallahu alaihi wa sallam mana bunday ded. Bir dua bar, sonrasa beriladi. Dua kumsa, duası icabat boladi. Bu dua zunnununin duasıdır. 21:51 Yunus alaihissalamnin duasıdır, dedi. Köb hadislarda itiladigi, qaysi bir mümin kishi, bran bir gam guzsa, şu dünyada ki, bran bir musibetke uçuragan bosa, mela şu duanı ikhlas bilan eytadigan bosa, Allah ta'ala elbette najat berargan. Sahabalanin biri, ya Rasulallah, bu dua, najat bergan idi Yunus alaihissalamga. Eger bizaran, şu duanı qaladigan bosa, 22:21 bizar geyam Allah Ta'ala najat biralima, dedi. Payqambar sallallahu alaihi wa sallam shunda, bu dua Yunus alaihi salamga khas, musulman kishlargi isa, am, dedi. Kormay hizlarima mana bu ayatina, wakadhalika nundil mu'minin, mana shundik, numillar geyam najat biralima, dedi, Allah Ta'ala. Demek, payqambar alaihi salamna hadisi, qaisi bir mumimbanda, qanday bir halat qaçistiki, bu halat u uchun qinciliq. 22:53 xaq uyda, xaq tashqarada, xaq yerini asliyu, xaq aslandi busun, kanday bir ungan muammatu qurup turgan payitda, mana şu dua bilani yalini biyar baladigan busa, la ilaha illa anta, subhanaka, özindan baska ilah yok, sen yagana perverdigarsan, zatini pakilayman, min hakikatta zalimman, zulum kildim özümge özüm, digan duana itadigan busa, 23:26 Inshallah, dedi Peygamber a.s., şu mümünge Allah Ta'ala necat vered, dedi. Yana başqa bir ayetta uksini zikirik eladi ki, Wa inna Yunusa lamin al-mursalin. Yunus həm çak şubhasus bizimde Peygamberlerimizdendir, dedi Allah Ta'ala. Uksihem yuvarılgan Peygamberler cümlesidendir. Iz abaka ilal fulkil mashrum, u katta kemege qaçib bardi. 23:57 Fasahama fakana minal mudhadin, kime dagilar kiyan Qur'a tashashgan idi? Fasahama digana qayta qayta Qur'a tashashgan payita bu maqlublardan boldi. Fakana minal mudhadin, u maqlublardan boldi. Fal taqamahul hud, u ni tatta balag yudvardi. Fahuwa mulim, u malamatlan yakgan payita. 24:24 Xu baliq hütyaqqan faytda tawbasini awalgi qisimlar baslanqan aqan. Man nimagi kitib qaldim? Allah tawla belgan midi? Attan, bekaram kitib man, bekar qazablanib man, dit durub xu baliq hütyaqqan faytda uksi malamatka uchiraqan aqan. Sunun uchun alimlar etadi ki, tawbani alamatlarinin bittasi qilgan gunahiga malamat qilish. Nimagi qildim xu gunahini man? Mar adamini zorlaqan midi? 24:52 Sən bekar qaldin ma şu ishini, yaxshamat idi mena şu ish deyib turib, özünü özü kayisli, bu, tawbanı, awalgi qısımları saplanadi. Falawla ennahu kaina minal musabbahin, agar u taslih ay tuçilardan bulmagandaydi, lalabisa fi batinihi ila yawmi yub'athun, çu qiyamat qaca unu qarnida qab kitkan bolarda, balqina qarnida. Fana badnahu bil ara'i wa huwa sakim. 25:22 qeyin biz unu qurqaqlikke ulahtiriniq. Allah ta'li baliqka buyuruq berdi, bayağı duasidin qeyin, baliq unu tashkarga abchik tashaganiydi, u kishini halatlari üstudagi terisi yogidi, göfdiydi. Allah haq Subhanahu wa ta'lanin mucizasi payda bolish etdi. Biz unu üstuge min yaqotin, kalaq uruge, 25:50 qawax sinifiga mansub bogan bir daraxni yakotin deyidi. Bazlar qawax dib tercima qilishadi. Shunu shun da usturu vardir ustuge. Nimi uchun qawaxni talladi dedigan bolsa, Allah haq subhanahu wa ta'ala bunda cüde emkatli hikmatlar bar. Birincisi, pasha qonmaz agan, ikincisi, cüde yahis talqin belarkan, üçincisi, mevasini hana cayini yesab olad, pocagini yesab olad, danaqini yesab olad, pishirib yesab olad, pishirmay yesab olad. 26:20 Mənə xündəy cüdeyəm qöb ximətləri bar, yanı al ulamala itədi ki, bu miyəgi cüdeyən faydali, miyəni işləsi üçün en yaxşı ta'an bu qalax geyishkənəgi. Anashi qalaxını östürüb, bir kiqifni urqah ciskib turub, bunu ayağını astıda, yilini tek kizib, unqa sütunu birik getərdi, mənə xündəy özge geldi. Özge kiqenindan kiqen, 26:50 u kishi yana özünü qavmaya qarab getti. Allah Ta'ala ayeti getti ki, u arsallahu ila mi'ati alfin aw yazidun, kin unu yüzmin qavm, ya ki undan köprah bogan qavmga, yana payganbar qalib cunattik, fa amenu, ular iman kildirdilar, fa matta'na'hum ila xin, ular niki'in acallari kiyunca, faydalan turduk deydi. Qalam surası da, fasbir li hukmi rabbik, 27:19 Muhammad alaihissalam, siz Rabbinizni hukmiga sabir qilin, wala takun kasahibil hud, yani baliq egesi kabib oman, besabirlik qiman, çikib iman kiltirmayatı, çunca mehnatlarım zayiq eytat deyib durub, ümidiniz uzu qoyman, hud egesi ge oxşab durub, çunca hud egesi iman kiltirmayan qeyin çikib etyan idi, shu anda iman kiltirishi, u kishi azgina sabir qimadi, sabir qima qalqidin qeyin, u kishi Allah Subhanahu wa ta'ala, 27:49 Paygambarlik darajasidin tushur vargan aga. Paygambarlik darajasidin tushur gandim ki, Allah tala itaydi ki, Allahin rahmati ki, ukinci merte paygambar bomagan daydi, u kuruqliqta shuboycha, mazalmat halata qabgitgan bolard. Shub kuruqliqka chikiri, biz qarabima koygan bolard, u kishige, facitabahu rabbuhu, 28:21 فَجَعَلَهُ مِنَ الصَّالِقِينَ رَبِّسُ اُنِي يَنَا بَشْقَبْتَنْ پَيْغَمْبَرْ قِلِبْ تَلَّوَالْدِ دَا اُو صَالِقْلَرْ جُمْلَسِدَنْدِرْ دَيْنِ Demek, mana bu peygambarını qisasidan alnadıgan fayda, u kishingi sabrını Allah Subhanahu wa ta'ala bizarga bayan qillard ki, u kishi davat qisayan kubadan iman kiltirmagan idi, netice silardin amaz, netice menden dedi Allah ta'ala. Silar davat qi verinlar. 28:51 Yunus alaihissalam davat qildin, neticesini qolmagenin kitib qaldimi, silan unaki bolman var, ded. Ey Muhammet alaihissalam, sisa unaki bolman, ded. Davat qiverin, yetkidislik sizdin, hidayat qilishlik mandin. Ey Muhammet alaihissalam, siz yaxqoriyan kishinizde hargiz hidayatka baslayanmaysiz, toğru yolga baslayanmaysiz. Sizden yetkidislik, hidayat bizdin, dedi. Peygamber alaihissalam, u kishini, kallarini kotarip turib, hiçkin men Yunus ibn Matta'dan zor mandir yetmesin, dedi. 29:21 Bir ishni qayilat qoyubdur, mene Yunus alaihissalam qaçik bekdiyan akiyan, mene sabir qildin, digan ge apka barib oturmasin. Dib u kishini shallarini qoytarib durub, bir kishi, mene dedi paygamar alaihissalam, Yunus alaihissalam, Yunus ibn Mattadin afzal qomasin, dib, özünü tavazliklarinin korsat qoygan akiyan, u kishiye kim bosayan paygamar, hatta inki u awillalarini en zorudinan azal kishi, awillalarini en kertasi Abu Bakir Siddiq raziyallahu anhu bolabigan bosa, undinam. 29:49 uluq kishidur. Allah subhanahu wa ta'ala hammamiz giyam Yunus alayh salamın qalmı iman kildirgen calig bizar niyam qalmımız iman kildirgine Allah ta'ala nasib kulsin. Allah subhanahu wa ta'ala bizar giy sabirli bolishimizne. Davat ishida bizgi kiladiga har qabir kilib Allahini kattabir niyamatlarini almahlinimizne Allah hammamiz giyam nasib kulsin. Wa sallallahu wa sallim wa bariki ala muhammadin wa ala alihi wa sahbihi ajmi'in bi rahmatika ya arhamar rahimin. 30:25 Inna alhamda lillahi nahmaduhu wa nasta'inuhu wa nastaghfiruhu wa na'udhubillahi min shururi anfusina wa min sayyi'ati a'malina man yahdihi lillahi falamu dhillalahu wa man yudhulil falah hadiyalahu wa ashhadu an la ilaha illa allahu wahdahu la sharika lahu wa ashhadu anna muhammadan abduhu wa rasuluhu amma ba'a 30:55 Aşura ayı dib eteladi, özüne ismi Muharrem ayı. Aşura deyişliyye sabab, mana bu ayını, onuncu künü, yüdeyen büyük kün. Muharremni onuncu künü diyenin manası, Aşura, onuncu künü dib eteladi. Bu künde, hatta inki, rodanı tutuşlu farz boğan. Hayganbar sallallahu aleyhi ve sellem, Aşura künü de roda tutardılar. 31:28 asqablariyam tutarda. Ramazannin rodası farz bogandinkin, xaqlaqallar ashura kunda tutun, xaqlamaqallar özü bladdida. Kin payqambar sallallahu alayhi wa sallam Madinagi bardilar. Madinagi bardan paytda, anashi ashura kunda da, yahudilaran roda tutu yakin aga. Bu, nima kundurdiyinda? Bu, bayramdiyish. Nima sabab? Musa, 31:58 wa unu qawmiga Allah haq Subahana wa Ta'ala Fir'aunni ailasidan najat beryan kun. Wa harrami unundu kunu da Allah Ta'ala Fir'aunni dingizga ghar qiganida. Shunga khursan bopturib Musa alaihi salam Allahka shukur anasiga unundu kunu roza tutqanidalar deda. Taygambar alaihi salam yahudilariya qarati etdiki, a unday bosa man Musaqa yakirakmazlariya qaraganda. 32:28 Dib, onuncu kunu Peygamber a.s. roza tutdu. Sahabalar itiraz buldurdi ki, ya Rasulallah, bu kun, onuncu kununu Yahud və Nasaralar bayram kıladi. Çunga toğru qeyb qallat, siz nüftü yakın rozanız. Diganda Peygamber a.s. itdi ki, inşa Allah, kelasil trik boladgan bosan, kelasil geçemiyan kaladgan bosan, toq qizi nem qoş tutaman ularga xlaf diş kılıçtib uçundi. 32:58 Yani, hokus-dos, 10-unci kullarimi rodat saman deyil. Bashqadar hadislar da isa, kim, ege xilaf, bob kalaçqin halkda bolasa, bir kün aldin, bir kün keyin rodat sun deyil. Yani, 10-unci kulu merkez bolsa, 9-uz 10-u da, ya ki, 10-u 11-u da rodat sularka. Bu kullar, bizne mana bu kullarda, 5-in 6-uncu, 33:28 7-ci, 8-ci yanvarlarga tohar kelad. Shunda 7-ci yanvarimiz azura boylatdi. Agar bir adam 7-ci bilan koshaman disa, 6-ci bilan koshaman disa, 9-cu da tutyatkan bolad. En afzali, en afzali 9-cu 10-uda tutuslag. En afzali. 9-cu 10-uda, yani yanvarini 6-ci, 7-ci kullarada tutuslag. 3-calasini ketmeke tutuslagam bundayan fazilat var. 33:59 Hayganlar, sallallahu alaihi wa sallam'nin fazilatini sorar. Bunda qan qa fazilat bar digindi, bir yillik ötken günahlar keçirilad digi. Bir yillik ötken günahlar, şu iki gindi rozasini insha Allah, Allah üçün tutazgan bosa, Allah ana şu fazilatini bizlarga marhamat qilad. Bir kishi, ibn-i Abbas qa keb savar berdi ki, Ashurani rozas haqda nina deyisiz, digindi, Muharram ayini hayla. 34:29 Muharram ayikirisi bilani xisaplad, tok qizidin baslabi rozad. Demek, mana bu hadis sahabalara bunga haris bogalligini bildirad. Atta inki peygambar alay salam adam yuvardiki ansarlarga, kim ki ashura kuni roza tutkan bosa, davam ettiriyorsin. Bilma yebi chikoygan bosa, ukinun mun fazilatidin bi xabar buktir, yebi chikoygan bosa, tohtasinti chittin baslabi rozasin davam ettiriyorsin. 34:58 Demek, shu günü bir bradarınız korup kaldığınızda, bir gün roza tutturunuzmuzmuz, desa, yor, mani istimedim, desa, hazaraq tohtan, sizge bir yillik ötgen günahlarını kesiliş hazilati beradi, desa, 9 dün, 10 dün, 12 dün bolsayam, sakat, küsbaytlarda tohtak ulab ketadigan bolsa, ular gayan manasinday hazilat boladgan. Sahaba-i kiramlar etadigi, biz mana shu günüde, hatta inki, yash ballarimiz gayan roza tutturarda. 35:25 qarni aqq qalabgan busa oyuncaqlar bilan bir amallab oynatib, oynatib ta'amga oxsaqan oyuncaqlar berib turub, ulani kexke ca'i roza tuturvar arduq, Ashura kuna da deyda. Bu kunu, qey başqalarim Ramazan qayim dalili qilishqan agan. Demek, bu tazirlatli kullarinin suna qayin ki, tayqambar alayhis salam, bunu rozasini kutgan calik, bashqa rozalani kutmagan agan. Izlab, hacan, qazi kunu ayi chikaqtib turub, 35:54 Asura kuyunga qattig itibar verarakan, neyir biz qattig itibar vermasakanmiz? Bun bilan aile aza, konu koshni, qarimdaş qavmlani agaqlantirinlar, Allahum subhanahu wa ta'ala hammamizni, bir yirli gunahlarimizni kechirse ajebimiz. Barakallahu li walakum, wa lisairil muslimina min kulli zambin, qasqagfiruhu innahu huwal ghafurur rahim.