نص مُفرَّغ آليًا وقد يحتوي على أخطاء، فارجع إلى التسجيل للتحقق من الألفاظ.
0:00 Bismillahirrahmanirrahim. Alhamdulillahi rabbil alamin, salatu wassalamu ala ashrafil anbiya'i wal musalin, nabiyyina muhammad wa ala alihi wa sahbihi ajma'in. Amma ba'd, davam et filikken, Muminlar Akhlaqı namli kitabdan haftalik dersimiz. Navbette gisi, ahiratka ihtimam birislik mavzusi. Inshallah, shu torsu gepir otamiz. Insan qaladigan hardir amalini, a dunyayı busin, a... 0:31 ibadatli busun, hamasini aqiratki baqaligan halatda qilishlikki, harekat qilishlikki. Bu narsani, insan, mana, Peygamber Sallallahu Alaihi Wasallam hadislardan birda ayetibirtiki, qaysi bir kimse, putun ghamlarini, insanda ghamlari ki, o ila ghamibar, ishi ghamibar ki, xamma ghamlardi, bir gham qiladiyon busa, bu yam busa, aqirat, Allah Ta'ala gi qaytishlik, shu mas'uliyatida gi bir gham qiladiyon busa, 0:59 Allah Ta'ala onu başqa qamlarida öz kifaya qaladi, öz yeterli boladdi. Bashka bir ruayetida, qaysi bir kimsa bütün qamlarina, hammasina, bitta qam qalab, ahirat qam qaladigan bosa, Allah Ta'ala onga, bayiliyini gözün aldiya qop qayadi. Amda rizki onga, artidan, agar xoqlamagan takdirdahan artidan qeladigan mazmunda etu etgallar. Demek, biz qamlarina, bitta qam qalashlayiq, buyam ahirat qam qalashlayiq. 1:29 mənə shunə azoraxa kepir botamiz, həm də shunə, doğru tushunishlikke hareket qilamiz. Aytibot tiki insandı, boshda qamlar gob, ayilalik boladi yonbasa, farzant tarbiyasi, farzantlarina rizqib osan, ya ushunu yolda hareket qilishlik, özönü, ishlar dvorsa hareket qilishlik. Mənəsh nasilar, har bitdasi alahidibdadan ketli ketli qam boladi. Bu nasilarini bar qam astige cemlashlik. 1:54 Yani, bu nəzisələrdə dəgi, özəni məs'uliyyətin, Allah Ta'lana huzurda dəgi, məs'uliyyətin asqilişlik. Mənə şu nəzislən, Allah'ın huzurda özəni məs'uliyyətin asqiyyan halatda qiladiyyan busa, bu adam, oxşa qamilərin hammasını bitti qamqiyyan bolad. Yani, bu qilayqyan nəzisləmi artıdan mingi, ahiratında qan dəyə ədir bar. Allah'ın huzurda nima dəyib cavab veri, mən şu qilayqyan işarimgi. Mənə şu nəzislə, 2:20 qamı asta qiladi yammısa, bu adam dimiq, bitta qam qigan boladi, buyam ahirat qam qigan boladi, Allah Ta'ala qayan qamlaridan o adamgi kifaya qiladi, dimiq, hammasini topla, bitta qam qivaldi, bu adam, ahirat qamini, masbuliyyit alislik, Allahin huzurda masbuliyyitini belislik, anandanki insanda bu intilislik, bu niyyat bugendanki yin, ahiratda Allahin huzurda cavab qandi, cavab birimendi yin, nasi bugendanki yin, Allah Ta'ala bashka amallarini öshenge toğurlab qoyadi, yini bu qileykin islirini Allah Ta'ala, 2:50 birincidan barakatli qilib beradi ikincidan öysan arsilarida qa qalisligadan Allah ta'lan insani tosib qaladi. Manashu demik Allah ta'lani baski insani qamilardan kifaya qalisligi. Bu adam asasan dunya qami gecikib turgan taqdirda ham ahirat qamini muqaddam qilib goyadi. Mumin adam, hasatan saldini, darbo gani, okeyi, baddini, davatina shugullani digi adam, kob qambilan esidi. Sababi, bu adamdi 3:17 qami fakat uzu, uchun uzu da payda bugan qamlar mat, belki bashkalarina qamini ham götarib yashiydi. Shundan, demek, bu adamda qalbi, harxil maksadilar kirpqa gyaligidan, qalbimdi bölnadi. Bungi alahida vaxt ajilatib, bungi vaxt ajilatib, alahida qalbini ham ungi mashulqili, bungi mashulqili. Manashundik, bugan vaytda, hamda asasi ishlarini qipraq, dunya ishlarigi, dunya ihtimamatlarigi mashulqigan paytidi. Bu adamda, 3:47 Dua itilik dindar, ibadat degi, hamda jindi başqalardan artaura bogan suratda bir davatla shugul danisligi degi xsusiyyati bu adamda yuqalib qalabi. Uya adamamxan, başqa adamlar kabi, xutca, başqa barinkani momin adamlar digi kabi, ibadat digi bogan adamlar digi kabi, Allahi da uladan azirat duradiyan xsusiyyattan mahrum bu. Bu, 4:10 davat bilan mashgul borishlik, ufraq dinin ghamini qalishlik, shunaka xsusiyyatdan bu adam ham mahrum buk boladi, qachani ki, ghamlari qopayib kitib, u adamda ham atamandan özgit artadigan bosaydi. Manashundi bugen baytda insan asasiyi ghami qalib ahirat qalishligi maksadgiye muafq boladi. Nimi uchun insan ahiratdi gham qalish girik? Ahiratdi gham qalishlik erzidi mi? Uchun dunyadi insan gham qalib bo mi idi? 4:37 asasi, qamiqili, maqsad qilib bomiydi. Sababi shuki, Allah Ta'ala duniya ishini shundi bir erzimas xalatda qoygan ki, erzimas bugalligidan, hech qayisi bir kimsa onda abadiye bomiydi. Allah Ta'ala onu bir vaxtin chalik qildi. Kimdir? Bir yile shiydi, yasli qid olib kitadi. Kimdir? On yil, kimdir? Barinyani yuzgi kiradi indi. Agar una sana itimami katta boganda, Allah Ta'alayim itibarda qaytda qigan bolaydi. Odamlargi katta-katta bir umur berib, katta bir tansiladda yukligan bolayridi. 5:07 Shundan mana bir hadisi gelidi ki, Allah Ta'alan izzinmasi da lazim bugan nasi shuki, qaisi bir narsani, duniya ishidan qaisi bir narsani koterse, albiddi onu tishiradi, faski tishiradi. Bir narsi zordan zor chikaradi digani. Bir zor chiktan bose, bir gün keptirib, bari bir narsi faseyadi. Duniya ishidan qaisi bir narsani Allah Ta'ala kotergen bose, albiddi faseytiradi. Buna sababi, 5:36 ayetilişdiygan hadis-i səbəbi, allaha alam, Peygamber sallallahu alayhi wa sallamda bir tüyesi bolaydi. Bu tüya naxayta çapqır tüyo bolaydi. Ani, nusabaqalarda, başkala qeyanda olub qeytaydi yan darajda bolaydi. Berkə də shu bir arawi adam qeyladim, shun tüyasi olub qeyt qolaydi, Peygamber sallallahu alayhi wa sallam tüyasdan. Bun arsan, qizas-çirgan sahabalarga aqir qeylaydi. Kendi Peygamberdi tüyasdan olub qeytdi. Ken Peygamber sallallahu alayhi wa sallam, shun daytaydi. Duniya işdan qaysi bir narsigi qoray q 6:06 Yəni, mənə şun nərsəyəm, dünya eyişini ola qangi, eytibarlik, eyməsligini, judaqatda mürməhsat qovaməslik gerəkligini eynət edendə. Bu dünya xayatu, şun nərsədan ibarət ki, Allah Ta'la adamlardin ortasda aylantırt duradigan halət. Bir gün bay, bir gün kənbağal. Kənbağal bugi adam, bir gün bay buqxilədi. Bay bugi adam, bir gün Allah Ta'la kənbağal, qoyş mümkün. Allah Ta'la bir qamilərdə bir gün kütərədi, bir gün vərdə pəsket xirədi. Nə, bir qamilərdə aziz qilədi, bir mü 6:36 Bu nesida Allah Ta'alanin bandalarini intuhan qilisdigi hikmati shundi daqshan buradi. Ham mani bar qilis buradi taqmidi, bir kimsegi bergan nafsani ongi yapishtirib bermidi. Ha din bosin, ha dunyawi nesi bosin. Allah Ta'ala dunyani mumin adamgayam, kafir adamgayam beradi. Lekin, dindi feqatgini ozi yaxshgirgan adamgaygini beradi xalasi. Dunyada Allah Ta'ala arzimas bu galdigidan, suni qun, 7:05 hadis-i sharifdik iladi, agar dunya, Allah Ta'alan huzurida, pashshana, bizda kitkina oq pashshana ibuqayadik, oq pashshana, qanati chal iqvaz ingi iqebu gandiydi, yini qanati giramam tixmasa girik, sun chal iqebu gandiydi, Allah Ta'ala qafir adamiga barq kultum suu bermaygan bulaydi dunyada, chunki unga haqli bu ma'ist, barq kultum suu bermaygan bulaydi, sundan dimi Allah Ta'ala? 7:33 qafir gami, mumin gami dunyani bera veradi deykin, dinini feqat gani ozi tellaygan, yashqirgan, adamigaygani bera veradi. Bayaqa masal-salam sahabalarini qalbini dunyage bagalamastan esaslikke shungi orgetgani da. Shunasana sahabalar alishkandini. Awvalda bugani sahabalar shunani alishkani. Buna misallardan, vana sahabalarini tarixlarini qaridiyan busiq, salman farsi busiq. Hattayn qeybuq shunay tadiko, uyuni 8:00 Tursi başlayib qalardi, aqintusi, shinda qayr, kitki da bugad. U yogbu qalli qidan maz, puli yogbu qalli qidan basqa dan maz. Yani, dunya qiladigan busi, bulardi qolda tur mazdi, beri veri tarqat varardi, beri varardi, uzdeysin sana apqa mazdi. Yani, ushe dunya qikirib, allasib qa mazdi, lekin bular davlatda basqarigan. Salman Farsi, masalan, Fars diyardami qil, qattaf qimranlik vazifasniyan bacarigan bu qishi. Bir günü, Abdullah Namir Mlaz, uyuni divanusu teyikgan payitda, 8:31 bayqa maslisadam cabrisi tahabilan qilay ikanaykanma bu qishi otki titibayt ikanaykanda, yana qalbina shu dunaya baqlanib qalishkidan saklashdik uchon, min isli bundanam qora tizradi boylayma, yani olumdi dimak, cidindi. Buda qiliyafizi buncik tahabilan bundaya shissimi yok mu diganmada? Bungi yani dunayga qalibiz baqlanib qamasin. Asasiygam dimak ahirat basin sizde, ahiratka itibar qaliyin, ahiratkizi abad qaliyin, dunayana abad qalishdi, ahiratda abad qalishdan keyin turadi. 8:59 Lekin indi bu orinda qaysibir adam duniyani teslap durub. Fakat ahiratda isi ibaalanib bitadigam, bu salluqtala buniyam cindik torlab qayad. Bu qilikken istigam na torligini bagan qab qayad. Suncina itkin ki, ola tansi nasib ekin minad duniyan. Duniyadan bugan nasib eginim, unutmagin. Yani, ikita muazanat, ducsak turislik. Bur adamda, birdaniga duniyaya kizgiz varmaydi, birdaniga duniyadan cikarib, fakat ibadatda olasan, rahib olasan, div qoymaydi. Duniyani muazanatda, bandi ducsak turisligi. 9:28 xarikat qınnadan. Lekin, shunu unutmaslik qerekki, nisan, agar, shu duniya xayatida yashaysay yu, ham yugu molkol bosa. Lekin, özü ibadatlarini öldüc yolda qilay ikken bosa, bir yaxslaq qimay ikken bosa, yoyki günahlar üstü turgan bosa. Lekin, shu bilambir gelikse, cidaya bir dimatdey shay ikken bosa, bazan bu narsa, istidraj bolisligi ham momkondi baytalyan. Istidraj, bu adamni, 9:55 yəni batqaqqa yəni batrishlik maqsad taqinla biyanlar sunay qalib. Baygımda sisiqim eltgaylar qalibsa, əgər Allah Ta'ala bir bən degi dünyadan u adam günahlarina qitturganiga qaram astan, Allah Ta'ala u bən degi dünyadan yaxishgur ekin nasilanini biritturganini qora digan bu seylər, biliylar ki, bu istidraj degi. Istidraj u adamini batqaqqa batrishlik. Adam günahishlarini qitturgan bu sayo, 10:23 shu bilan bir gerikdi, u adam yahish qereyqgen, duniyali nasihlari mol qerkeb turgan bolsa, Allah Ta'ala unge battar bolishqi quchum bereyqgen nasih bolaydi. Istidraziyib shunay sanay tabi. Yani, vat xakabatu basturken, chikam meyitgan oluyo, shunizda halak uqtikadigan alaydi. Sun deyayken, demayk, insan awvali Allah Ta'ala geyi asi bolishqigden saklamish qerek. Itkinchi, gunah ishlari berilgan halakda, gunah ishlari bobtursan, duniyali geleykganligi, demayk, unahti bobturishligi insandan bazda 10:54 duniya ishini tosib qoyadi, duniya narsasini hasil gol ishini tosib qoyadi, bu narsada, bir boshka var hadisi qeladi ki, bende qigan gunaxi sabablik ristan mahrum bub qoladi, qigan gunaxi sabablik ristan mahrum bub qoladi, bu narsaya ishira boladi, Allah ta'da gunaxin usdigi berib turganlikdanki, mahrum bub qolisi qeladi, berib turgan busa, bu bende ki proq itibarsiz qoladi, dima ayati ristan mahrum bub fasi dharu Allah ki qaytadi, ahli kiradi, Allah ki tawba qoladi, agar, 11:23 Günah islari puttursay, yan istikib turu aradigan basay ki, proq insal bi etibar bolaydi, shubilay, khalaq bu kitib alaydi. Sinin chun, insal duniyadan koldan baybiyarib qoygan nasaysiya qamdiyini qanasin. Hamdi, adamlarini koldi turgan nasaylariga qozini xam chozmasin. Bu quranda qob, Allah sa'la qatbi qaytari baytati. Adamlarini koldi turgan nasayi qozignizni xami chozmayin. Yeni tamagirlik talaya boykum olsay, duniyayi qoygan nasayda atdi. 11:53 Shunu yukun, mənə Peyyamberi Sıram hadislardaki iladi, bər kyni u kishini aldi zikir qalin gani da, Hurum bilan farsiti, zibir, meyisitdi, eseshligi zikir qalin gani, shundi Peyyamberi Sıram sahabalarini, qalbilarini hatir cam qigani halatayt qelladi, bu adamlargi, shu yaxshi bu gani nasilari duniya hayati da tezlasir verigani halas qiladi. Mashi, adamlar, shu duniyani özde verigani halas. Allah ta'ala adalatdi, insafdi bu gani nasilari. Duniyada insan hareketi gerisi verir adi Allah ta'ala. 12:23 Kim maqsad qigan busa, xoqlasa ber orad. Man kan yuridil hayata dunya, ajjalna lahum fiyha, ma nasha, li man nurid. Kim insan dunya hayati qi qadda xarikat qala digan busa, buz o adamgi uz xaligan nisamiz ber orad. O xarika xarikat qigan adam uchdan ber oradmiz, deda. Lekin, faqad dunya uchan xarikat qigan adamlar da, bu nasalarda, bu kinkili kulayilani bolishligi, albatda bu adamlarna, shu dunya hayatida nimetlari tezastir beligyan digana alamatibar adamlar. 12:52 Yana Peyamda Sırama etkani hadislari, adamlarina köbçili gecdi. Dünyada tok bole diyo, lekin, qiyamatta, ahiratta, nahayi daledide, ac bole. Bu dünyada adamlarina en köb tok bogellari, cida qanli tok bogellari, ahiratta, nahayitde, ac bole diyo. Sababi, shkir kulu uchilarin az bogellini giden suyla etkani dibi etkani. Demek ki, afirla shkir kumiydi. Muminlar diyam, shkir kumiydi gollari. Bu, tisu xalatir sholimdi. 13:20 Allah Ta'ala qaysi bir nimetli bergen busi dunyada? Un özgerisi masuliyeti bar. Qaysi nimetli bergen busi? Ha u kitkine busin, ha kette busin, özgerisi sab kitabi boladi, masuliyeti boladi. Kimi iduni haqqina doytami edigan busi? Su adam hakikatdan miskin adam deyishadi. Yani, u nersi berilmegen adam mas, bizdeki bura miskin dib, nersi berilmegen adam da itiladi. Dunyayi bugan nersiden mahrum bukgan adam busi, u adamni miskin digiladi. 13:48 akhiratdigi miskin u adammaz, yani berilgani u haqqani ada itmagan adammaz. Narsda duniya berilgan, nimayat boshqanasi berilgan, liki u na haqqani ada itmagan. Shunaychun, Allah Ta'ala qiyamat gundaytadi ki, bandalargi, biz singi dismini saqlam qali birmagan madik, biz singi salq sulalda, ayatda toydirib qoymagamadik, sinisularmagamadik, Allah Ta'ala harbitda nimayatda inisangi minnat qala. Misini saqlam qoyganida, shundibir nimayatlarini berib qoyganida, nima qaldi, dhib Allah Ta'ala, 14:18 harbitte ushvergen nimetini, jawabgarligini bandadan sorab olagindi. Sadadi, bana fayxamas-i s-sulamdi hadisiye qaradiyon busik, cannat tenciliylar bilan oralgan, dozak insanda qizqtiradigan, shahvatin istaginak qozgay digan nasilar bilan oralgan dik giladindi. Hakikatan qaradiyon busi cannati girsigi uchun adam tenciliylarini boxtan kitirsiga. Ozuq, inal vyesheslik hayati cannati qiradigan adam uchun bu aniq tayin nasiliy indi? 14:51 Lekin, əgər də qynalmi yeşimendi diyanmısa, dozaxke, qarab qeysin, bücün, nəsli, nime qe nasana qey istediyanmısa, shunasaya qarab qeytoradiyanmısa, o adamda bu haqsisteylari insanda dozaxke iltib qoyadi. Adamladan, atrafimizda adamladan qoramiz, adamlar qancali, yengirli yeşeslikke, shunke, masvuki toradiyanmısa, qarisiz, unasana akibati dozaxki etdikyanmısa. Cindi qynalislik qoradiyanmısa, cennat yolu bugendakin, cindi adam kundaydi. 15:20 Ya ibadatiz adaytisi tamamdan, ya azamalqat tamamdan, ya... Qarbit. Aytili islami davlat bulgan taqdardahan, musulmalar, manashu hadis qalad ushiddahan. Yani, hamma nartsi zorob getsa, demak jannatka ibaratgan yol, hintiligidan xali boqqamiydi, dozakka ibaratgan yol, sahatlanin, yani saygani quzgidiyan nartidan xali boqqamiydi. Bu nartsa ushe, harbar qaladda mustahkam qaladigan qalad. Yani, ushe hadis mishnashan dallat qalad. 15:48 Demek, ahiratga etibarberislik masuliyyati, suki, benda ghamini barilashlashligi, barqalashligi hamda, aqibati tohursa oylashligi. Ishliyabdimi, halal mi bu nasi? Yiyabdimi, halal mi bu nasi? Buran nasibna shukullayabdimi, shariyattar uxsat birilgimi mi, yok mi? Manashu, adamda ghamini barqalashligi bulim. Demek, u adam butun harakatini, fikirini, vaxtini, kichkini ishte bulsin, azimi gen ishladda bulsin, hamasta, 16:18 ta saraf gulaykgan payitda ahiratina oylab qalis digi. Qancalik benda Allah da'alani hurmatini qoyay digan busa, am azir haman zilatda igan digi. Sunucun ayitilgan ki, cin Allahin huzurdigi bugan nasani qadrini bilmahcub olay digan busin, uzin Allahini qancalik qadriga qoygan san sunbi qaraygan. Ahiratdigi qadrini qancaligini, yun Allahin huzurda qadrini qancaligini bilmahcub olay digan busa, 16:47 Allāhını, Allāhın işlərini qay sorunca koygan yaqaratan. Əgər Allāhını, hamd Allāhını buyruklarının işlərini insana yukar daraziyaya koygan bulsa, demeyi, Allāhın huzurda darigasi olurdu. Etibarsiz saçlap koygan bulsa, o nasilani, bende daraziyasi, Huldağın huzurda ham, etibarsiz buradanda. Kim Allāhın raziliqi torsu daimi tefakkirdi yuradigan bulsa, bu adamda brantta birlikken nimet ham, brantta imtihansin alham, bu adamda masholkuk koymaydi. 17:17 Allah bilan kim birga boladigan busu, yengillida bolada. Allah bilan yengillida birga busa, Allah tala qinqiliyida ublan birga bolada. Xundan demek, baya masamda hadisladda, mashhur hadisladda geladi, Allah talaga, qinqiliyibugan faytindda köpuraq tanigan. Beymalal qinqiliyibugan faytindda Allahin köpuraq tanigan, xundan Allah tala qinqiliyida seni tanigan. Bandan qinqiliyiboladigan halatlari, qinqiliyiboladigan halatlaridan köp bolad. Salabotan. 17:48 Duniyami qiyasinab qirsigam, bandana qiyincilik xalati qiyincilik xalatitan qib rabolat. Qaygu bulan, ghanbala vatadigan xali endi bita xursanciliyotu sarkasdan bita qanbolat. Qul dashganam, har tunu bitadan ghanda, xursanciliyogan badadat dirmiriyan. Dimay insan xursanciliyogda Allahna qib, istedigayan bolsa, taniriyogan bolsa, Allahtaba qiyincilik baxkir tushkan paytad, isted. Qabir insanda qiyincilik xalat. Qabir insandaya qiyin xalat. Akhirat bundanam qira qiyin xalat insanda. 18:18 Ahiratda hamak, peygambarlaram hattaki qiyin alib hammasi özüm-özüm digan halasi varq qiladi. Illa peygambar sanda aicisaydi, ummatim digi. Ogan peygambarlar, özü muqtqattir olsan bozdi digan. Demek bu ham qiyin hali. Insan qacan Allah Ta'ala'ni isteydi? Xabirda maz, ahiratda maz, qisqa berilgan, shu duniyada. Allah Ta'ala'ni isteydi qanmasi. Shu duniyadan kengtili bugan orunda. Kengtili bugan orunda insan öz-özdan huda'ni isteydi. O az qiyu, başkasi qibchili huda'ni isteydi bariba. 18:48 Bilikin, musulma adamda farki eynqili bo ganda nas, belki, eynqili bo ganda Allahini islasdiyib. Su azgina muddatda Allahini islasdiyib qanbisik, Allahini islasdiyib qanbaytida, Allahini aytgarlarga, ra'aya qalisliyib, mas'uliyyati nas qalisliyib, Allahini huzuru degi, safiqtabina nas qalisliyib, insana qalini safiqtab qalbiraman, Allah ta'la ge, Allahin uchini nima qaldim, Allahin dini uchini nima qaldim, Allahini islasdiyib olaydi. Fakat gina, Allahdi va'at qoyxiyin, uzgina mas'in. 19:17 Mənə shundi bu gənd peytdi, əgər bəndi Allahda ola bilan bir gəl edigan busa, Allah nesli edigan busa, aytibud gənimiz, dünadaya qinçilgida busun, xabir qinçilgida busun, ahirat qinçilgida busun, Allah tala o bəndini taniyid. Shundan, mənə, farisqiladdi, ebkən gəpiyyamkiladdi hadisda, qaysibir bəndi Allah giyad o aqili sur edigan busa, aytadiki bərverdi qaralim, bu bəndini icabat qigin, çünki bu bəndin singi qinçili peytidem ilsi aqil art. 19:48 Sini etgallarini qilar, dini tani shawaz. Tani shawaz, yani endi musibet uchgan payetlili götargan adamdik, na tani shawaz ola dindi. Tani shawaz, dimiq, awverdan gencili boyan urlar dili. Sini islab turar dili, suni duasini icabat qigin dili, falislari ayital dili. Baygamir sallallahu alayhi wa sallam, yana etgan xadislardan biridi qiladi ki, sendan adamlar qorisligi xayaqiganlar sani, qalibo ganin dili, ozin bilan birgi qilar. Adamlar qorib qamasin. 20:19 dibhaya qalib qamaygan ishini, uzin yalqis bugan fayqin diyam qamaygan. Çünki şeyin üstündə muraqab, yəni küsat ucu bar. Adam nəsini, çünki Quranda Allah Ta'ala nümələrdə, müşriqlərdə, kafrlərdə kiltirədi ki, istakhvunan nasi, olay istakhvun Allah. Adamlardan biqsiq harkat qilisaydi, Allahdan biqsiq harkat qilisaydi. Adamlardan biqsiq harkat qilisaydi, yama işlərini. Biqin, Allah Ta'alani ra'aya qilis meyidi. Indi ahiratdiki itibar belgi adam. 20:48 qaydalardan shuqi, xataq qigan orinda tez qaytadi. Gunaq qigan busa Allah ta'alagi tez qaytadi. Akhiratda uylayiggan adam, gunaq qoysayam tez qaytadi, bir xatali iski qoysayam tez qaytadi. Sababi bu adam, akhiratda unu masuliyatini has qiladi. Azir, gunaqta Allah huzurda jawab belisigini uylayib. Shundan, darro akhiratda umalik azab var ciddi, darroda gunaq qigan gunaqdan ilisiki haragat qiladi. 21:16 Çünçün Peyhamele Sıram etkənlər hadislərde, əgər silər Allah Da'alani isləttirilə digan bu şeylər, qiyiliylə qilək edilir. Allah Da'alaslarga islətilsə, bizna acıya isqilikken bu şeylər darot qiyiliyilə. Allahdan şu dünyada qorqa digan adam, qasi günahkar bu qalishdan ihtit boli digan adam, ahirat islərgin ahayt dit var biri digan adam, qiyamat gündə qatar can bilir. 21:40 Səbəbə, ḥadistik ilədi, bən min, Allah ta'lam et dedi ki, min bəndəmgi iki ta' qorquğunu, həmdi iki ta' xatir cəmlikini cəmləmim. Iki ta' qorquğunu yem cəmləmim, həmdi iki ta' xatir cəmlikini yem cəmləmim. Əgər şu dünyada qorquq ötkən busa, min dən ahiratda, bende, o ahiratda aman da bulat. Xatir cəmlikde bulat. Allah dan qorquq ötkən busa. Kim bu dünyada min dən xatir cəmlikini ötkən busa, ahiratda, o ahiratda, xatir cəmlikini verimim. Demek, bu dünyada ya insan 22:11 Allāhdan qorqib utarika, ahiratta Allāh-ta'lā amallik biradi, ya hatircam utarika, Allāh-ta'lā ahiratta o adam ya hatircamlik biraydi. Yara ndanki nana islab qaliş kirek, Allāh-ta'lāna maqiri bar. Qala'i man maqiri Allāhi la qawmim. Nani Allāh-ta'lāna maqiradan qorqin lardi qaytdiki ladi. Allāh-ta'lāna maqiradan faqad kafir qawm gina hatircam buladi qalasi. Allāh-ta'lāna maqiri shuki, yani insana uylab qalasi kiremin mu'min bar. 22:40 Ibadatim barm? Viyagim, hamasi zor boladi yansin. Yok, insandi xatirmasigi qarab anqilamad. Xatircamligi qoyisligi sekin-sekin adamdi shashligi baradi, vayda, shunqa muhribladi. Adam sekin, özü xatircamligi nasib qaladigam bolsa, Allahdi maqirrini unutur, xatircamligi nasib qaladigam bolsa, bitte-bitte islami amallari uzul-uzul barib turib, aqirin ibadatina miski qalishi mulkun, yani adli adamda qarki bolmaya qaladi. Shundan ayitgan ki, Allahda alani maqirridan, 23:09 faqad kina kafir boygan adamlar kina khatirjan boroshayda. Mumin adam olguli gecha Allahini maqridan khatirjan boynaydi. Yani sun uchun suriq, qaribar digar olam, uti adasir qoynaydi. Nunay bira digan busin yahsiqi, khatimami yahsiqi gin, daim Allah ta'alagi baqalan ischi da boynaydi. Allah ta'alagi uzdan qorqaydi insan. Yani khatirjan ni dhismaydi. Bol dimi, ayitirigiz hamamiz, ibadatlamiz, boshqamiz, yani nimi qiraydi. O yok, insan, dimi, siyadan talaq qorishkiri, eger siyadan talaq qom ediyomiz, halkaya yiqarib. 23:38 keçtiki turgen yapindi. Lekin, alzini intilikki adamlar da Allah Ta'ala hizayatini ezziyatakilib ben olad. Abdullah Nubarak dik yapladik ilarikan, köpru alimani soraydi qanlasilarimizdi, si mucahitlari qayttirib sorayimiz. Ukşiyoz bir il cihadda bir il hach qiladi, bir il cihad qiladi bir kiladindi, ticarat qiladi bir il, bir il hach qiladi. E, nima, cihad qiladi indi. Ticaratini mesta hacam qiladi. Geni, nima ki, mucahitlari qiladisi? Çünki Allah Ta'ala valladini jahadu fina ila lahdiyanna hutsu bilanadib aydi. 24:09 Biz yolumuzu tirishib hareket qiladiyan adamlarina, biz yolumuzgi yollab qayamizdiyla. Demek insan tirishareyken, hareket qilareyken, Allah taliq bunu yolumuzgi yollab qayamizdiyla. Sor yolgiye churib qayamizdiyla. Hareket qimi edigan adamlariga bu nase aytilmiganizdiyla. Peygamar s.a.v. ayatganimalara ahirat torsida itibar verisdiygani faydalardan tas shuki, insan ahirat torsida esiligyan adam olumini kuzun azda qorasi. Peygamar s.a.v. ayatganilar, cennat biriylariga ayaq qiyimini ipidana ham qoraya qoradigan. 24:39 Shundi olse, insani o jannati kiradi, ut shundi dozakam diga. Dozakam uttu insandi, ayak ipiden kore yakaraq. Ayaq ipige insani enge shligi mumkun, cindi uzalik qiladi. Oli mundan alin getishi mumkun insandi, hali egenim dozastantira, oli mat getishi mumkun. Shunu shun, jannat bir ilarga ayak giyimine, ishi ipidenam kore yakaraq. Shundi dozakam yakaraq diga. Insani un geti boqe muddati afatishligi, o dozak e yo, jannat kirishligi, o duni oda. 25:08 Ya dozak bar, ya cennat bar. Baxka naysay, yo gandiyar. Ahiratki itibar biradiyan adam, shu nesani biladiki, duniyani baki icaydiyab uylamiyit. Peyamberi suram ayitadilar, enizgizari suram mingi ayitdilar ki, Ey Muhammet, xaligan isti yashin, bar bir zafat itasdi. Yuz yilmi min yashin, bar bir zafat itasdi. Xaklayan adamiyizi yaxsh qorin, bar bunla ajibir. Yo qaldin siltanki tukaladi, ya bu misal, siz undan aldin ki tukalasi. 25:37 xoqlaganissi amal qalin, albatda baribusuzunga yolu qasayanda. Qanqan nima amal qasitan qatini zart, suzunga qiyamat gunda yolu qasayanda. Yani, milyon yil yashigan takdirdahan bucay abadimaz. Nisan baribus kitada. Yani, budunayagi muhabbat qoymastik qorsaytiliyat bu hadis. Xoqlagan adamizdi yahsh qorin, bariba adirilad. Kim boysan tarzan, ma'atanan bariba imsan adirilad. Yani, ma'ahsasi muhabbatda qamda oqirat ya qalin. Qanqan amal qalagin yambusuzan baribus, yahshimi yamama, Allahum hujarda, umriya. 26:07 Yolu qasleda. Peygamber s.s. yana başka bir hadislar da etken ikenki, ma ra'aytu misla nari na ma haribuha, wala misla l-cannati na ma talibuha. Yani min, bir dozak qoşigan nasana kormadim ki, undan qoç iken adam uxla biyatkan basan. Yani, ot bar, ot yanuk eliyabdi, undan qoç iskerey bugan adam uxla biyatkan basan. Uxla biyatsa bilibdir. Ya ki bu, mese, cannat diyibugan cay bar ki, unu talab qaladigan adam hamd. 26:38 uxla bi atgan mursiyan. Dimaq, qot yanib keliyabdano biligan adam uxla bi atib, taa. Dimaq, qim eddi, qim eddiygan diganda. Sunindik, cannat digi bugan nimat bar, unu talab qiladiyan adaman beyi parvayusay. Adamlar, agar, jindi, bur asci, manisayati bar bugan nasan atsiz, ki, chasi blan uklik sirkvi, faqat uxin giyintil ola. Azgina bugan nasan. Sunda mi, acamda namangtik, sundi cannat dursayu, unu talab qiladiyan adaman beyi parvayusay. 27:05 shundi dozaq turub qut geleyikgan bulsay, undan qachi geleyi boygan adam bihi parvayirgan bulsay, shungi acablani mandib, ayytgani qalim. Yana aqirat tisgi itibar bihiratgan adamladi halatladan, shuki dunayada musafatdik bu gindi ayytgani haliklari. Gharib adam ma'lum, yani bur caygekiy ganda özun hacatin otab kitadiyan adam gharib adam bala diyatda. Mukum adam bar, daim yesey digan adam, gharib adam bar, ma turiz. 27:34 turist qarib adam soblanadi geladi, 5-10 kin damin oladi, qiladi, yanshin qiladi, getadi, yoyki bir isbilan bircayi borgin adami o shirta qarib soblanadi, yoni, bilgani adami, u shahari ahlimad, shaharki bilgani borgin adami, kirib getadigin adami ediladi, shu adam kabi bogin, sababi nimagi, sababi mukim turgin adamdi yuyda hamma nesasi boladi, sharu ayetini yakhish qiladi, ham etibar bir edin, qarib borgin adami nimakiladi, bir qatar qiyim oladi, asa, eyn kira ili bogin nesasini oladi, shumdilad, 28:03 qar xazlatni otak qiladi, yani dunayada shu adam qab, yani hacatindan tash qarisi geyintilmagi indigani. Ehtiyacin giyarishi agan hacatindan tash qarisini omagi indigani. Oya ki, a biri sabir, a biri sabir, kelek gani, uski teki adam. Uski teki adam, keleli bu ganda shusn aladi, geti oras, gaya tik gani, yi oras qab. Leki bunu muqabilida uqshat kallar ki, agar sidilar min bilgani nasani bilgani iladiydi, az gulgani, qob yagilagani bulayadiydi. Sababi, dozax ahallari yudi qobchiliyini tash qil qiladi. 28:32 hədisdeyəm qeylədi ki, qadam alayhissalamda Allah tala qiyamət gündə chakarib turib, aziratgan, dozax qeytadi yallami, cannat qeytadi yallami, qancadan qancada yanda mintadan bitladi, mintadan bitlasi cannatiyaya qaygan dozax qeyli. Bu narsiyam sahabalarga axir qeygan. Sinda qaymal sanatgan, sizlar hadirgi qaytda, duniyalini qab qoraydi qanmasi, qatda bir həqqizdi qab qoraydi qanmasi, bir qicini qorayda aqi, uxanchi misal darsilar. Kicikine cahidigi dax calix darsilar. Qaygan hamasa butun kifiri qeyli qaygan 29:02 Cidu asil ixsilar dib etkani digi, yani, bitta, mintadan-bittadan kir ixsili giyiga, yani, ixsilar kirmi qami isladi digi mazmundaydi. Yani, bashka bir hadisladda etadi, Allah ta'lasilani ixsila, ummatilani qo peytarib qoygan, adadiyiladi, ya'cuj-ma'cuj bilan digi. Min yashniyib qoygan taqtardahan, kemdan, kemdan, kemi, dimiq jannati giradi. Aqsar adam dozax giradi. Man, duniyom yuqlasidim, xazir gundaq qoraydiyam busi qem, musulmallar turdan bari busa, musulmallar turdan bardi. 29:31 Musulmallar dikdigi bugiyan, musulmallar qanchayni tashkil qiladi. Chunki, atanas-i musulman bugiyan, adamlari sallanyan qalas. Ozu umman dilinan, betulli tashligan adamlari ba, bularan, bari atanas-i musulman bugiyan, iki musulman sallanyan. Bunu iki de musulmallar qanchayndi. Musulmallar dikdigi de ibadatdigilari qanchay, ibadatdigilardi de iki de ibadat qabili boli qaynlari qanchayndi. Yudda astilik, astilik, astilik. Mala shum, a astilik jannat-i kiradi qalas qoygan hamasy. 30:01 dozaq ka harak edad. Dozaq digi azab, bu duniya azabu daka maz. Insam hamat-hamandan ora pura digan, ot dikili boladi, yemag, itmagi hamar, ditti qanada turgan taqdardahan. Azab laydi, dekin, su izi beradi, su icaz, tamiz beradi iz. Dozaqda azab laydi, icadigan narsizam azab, idiganizam azab. Kura diganizam azab. Yani, butun azab dikili boladi inda ola. Bu azab geyi negigin, 30:31 24 saat yengirlatil meydi. Tamadib, yengirlatisi mumkun, kustan kit kosa, adam kutur isi mumkun, olisa kutur isi mumkun. Bi ozaqta adam olmeydi. Teirisi yem olmeydi, teirisi olisi, yengi teiri giyizamiz digi. Koynki azabdi, qattar atatisi gulchi. Tulsan teirisi olib kosa, qiyukmi basgol. Yengiddan qayti teiri giydiriladi, bu teiri giydirilisi digi, ozaq azab olib giydiriladi. Sunchi Hasan-ı Basriyida iti yengeblari var, bir kundi 70 merte qiyuk eti oradi, yana yok. 31:01 Al-mestr-i loriki, bi toran yal-al-mestr-i loriki. Manasibde bugen nesan, demek insan, Bayam Bayasuramga beldirilgen bu nesalar, shini yukun, az bilayadiglar, gog yaglayadiglar. Duni abida, gog raqatlanib, yatmayan bilayadiglar. Bayam Bayasuram sinabir hadislarda itaydi ki, kim qorksa, gecesde yurad. Qorkan adam gecesde yolga chqadi. Gecesde yolga chqan adam manzilgi itib barad. Gündüz günü qaraqçilar bar. 31:31 qorqan adam azgin-azgini qosiyan amal qiladi, biliylar ki, Allah ta'alanin qoygan tawari, qimmat boha, uyan boshi. 32:01 Allah Ta'alani qoygan tavari cannaddiyib aqtaddiyib. Seferi uzaa boygan adam, uzaq seferi tarajudnini qoraydiyib. Yani, uzaa otu gözde qoraydiyindi qoraydiyan adam. Himmati zayif qoraydiyonu bosa, bu adam demek maqsadi giyi tammiyidi, suni qun himmatini bayaq qoraydiyib qoraydiyib. Himmatini demek ahirat qoraydiyib, bayaq qoraydiyib qoraydiyib. Baxta, Aytuvitqan hadisimizini toluq suratda qeladi ki, kim qamlarini bitti qam qalib, 32:28 axirat qamiqiladigam busa, qiyamat qamiqiladigam busa, yani yushiddi turu masuliyyatdi berisdi ki qamiqiladigam busa, Allah ta'la u bandani baski qamilardan izdifaya qiladi. Qaisi bir bandani qamilar, duniya xalatlaridan bugan qamilar tartuket oradigam busa, Allah ta'la u qaisi wadida halak buganligi parvaa kumidi. Axirat qamiqilastan baski qamilarini halakiladigam busa, Allah ta'la u insan qaisi wadida halak buganligi itibaran kumidi. Buna mazmuna shuki, 32:57 qamdi, bitti qam qalisiq torsi ayiti botdik. Demek, hamman asasda Allah Ta'alaani islash digi, Allah'nin huzur digi mash'uliyyati islash digi, aqsab kitabini islash digi. Endiki, insan bashi qamlarida Allahini islamasdan, aqharatdi islamasdan, aqsab kitabini islamasdan, islariga mash'ul bola digam bosa, parvaqimi digam bosa, cawabgarligi niyam, halal-harami niyam, bashi suab-ginahigini niyam, Allah Ta'alayim u banniga, qayisi wadida halakbi digam digi parvaqimi. 33:26 rahmat nazara qaramaydi, hatalarini onayb qoymaydi, günahlarini kechirmaydi, qalbini yaxdik yollayb qoymaydi, yani onayam Allah Ta'ala tashrab qoyaydi. Boshka bir hadis qeyladi ki, ahirat qaysi bir bandana ghami bolaydi gyan bursa, qoli dunya ishida, lakin ghami ahirat bolish qeydi. Meshundi boygan adamda qalbida Allah Ta'ala bayligini qip qoyaydi, qalbida bayli qip qoyaydi, qalbina bay qip qoyaydi, qanadli qip qoyaydi. Hamda onu xatirlarini cemlab veraydi. 33:55 Fikir qamlarini Allah Ta'ala cemlab biradi. Parishan hatra bubqami idi. Dunya ungi, özü dunya macbur kiladi. Allah dunyagi yazgi, özü bendeni rizqib olusdi gini, u bendeni rizqib olub, elbet da dunyayim kiladi. Macbur, qaqlamasayim kiladi. Qaysi bir bendeni dunya qami boladi gini, Allah Ta'ala onu kozimi aldi da kambaqalligini. Kambaqalligini qoysi musibet. Tapo uradi, yetmiyab titib, tapo uradi, yani arkastan yugir uradi, yugir uradi, shumir bitadi. 34:25 1 milyon topsyena bitda, 1 milyon topsyena bitda, topsyena bitda, topsyena bitda, topsyena bitda, topsyena bitda, topsyena bitda, topsyena bitda, topsyena bitda, topsyena bitda, topsyena bitda, topsyena bitda, topsyena bitda, topsyena bitda, topsyena bitda, topsyena bitda, topsyena bitda, topsyena bitda, topsyena bitda, topsyena bitda, topsyena bitda, topsyena bitda, topsyena bitda, topsyena bitda, topsyena bitda, topsyena bitda, topsyena bitda, topsyena bitda, topsyena bitda, topsyena bitda, topsyena bitda, topsyena bitda, topsyena bitda, topsyena bitda, topsyena bitda, topsyena bitda, topsy 34:54 min harkat qigan taqtiri dahan dunyadan ozgi yarishasin oladi. Lekin, aqirat tijarati nisan fayda edigan bolsa, insanda zaralqa meydi nisanda. Fakat fayda qilaganda. Dunya islari barista Allah Ta'alanin qanuni shuykani ki, bandalarini bir kutarik kusurik tusliga. Hamagi alaqadar. Nisulmaniga yu, bashkasiya. Nisulman daulati yu, bashka daulatiga. Hamasiga. Bir kutarligi, kutarligandan kem bir kusurik. Yani, bir kutarlisi hech kaysi bir nasi davam etmidi. 35:24 Bir payit küfür götərildi, qeyn Müslumallar götərildi, qeyn Müslumallar çiçdiyani küfür götərildi, isnaq olayib, yana küfür hadir götərilgan payitda, buyan bir kin gelib, buyan küsat. Demek, Allah S.A.V-nin qanuni ikan, ki, hayati dunyada idirak. Demek, dunyana undan ki ingisi, arzimasli gidan xuy ikan, ki, kafrodan giyan dunyada berisli. Bu, dunyana arzimasli gidan. 35:45 Çünki, Allah Ta'ala özünü inkar etyekken, özüge qarşıge pireyekken, qullaskan nima nasibusa qileyekken, adamlarga bireyekkenlik edibiyen, erzimeygen nasibini bireyekse. Erzigan bulsa, ularga bir tamcizniyan birmaygan bulaydi. Sayyib-i Maizana hadis-i zayiqanda. Qena hadisda qeyladiki, niymatxan teziyada bulsa, masuliyyat çünçali qopayad. Xamagda oturigan adamda masuliyyatu uzgiyar ishe. Evkilliydiyi bugin adamda masuliyyatu uzgiyar ishe. Çünki, undan, evkilliydiyi bugin adamda masuliyyatu talab qalan neydi? 36:13 qoybu qiyan adaminan qembo qaldiyan, uzgi yarishi qasuziyati buladi. Xinki bu, adalat. Ammadan birxil masuliyati talab qoladigan bursa, onda insasizdi qoladi. Allah Ta'ala adalatina nusratmangan, ammagi nimat qanchi berigan bursa, masuliyatini halim dushindik talab qoladiyan. Bazan nimat sahibige shu duniyana azir boq qaladi. Shu duniyada ge fizdi berilgan nasib boq qaladi, aqiratda mahrum boq qalisi. Shundan sahabalar, bazi oturislarida man Abdurrahmanin ayaq. 36:42 maishat bugan, orgin kir uqogan paytda, yigla baytlin qaribar, biz bilanbarga musabni umayir buganida, bu kishi uafat itgan paytda, shahid bugan paytda, ustuni kafallagani kafallik yogot. Bashtamanini yapsayk ayaktamanin acilib qalayarida, ayaktamanini yapsayk bashtamanin acilib qalayarida. Yini, yiti shimaq siriydan, yox siriydan bugan. Akhira bashtamanini qoyutturib, yafturib, ayaktamanini, yani, hasayla uqogan digana aqirib. Yana, balan qirib, stani qirib dibaytda da, bular, 37:13 qiyamat qibaradi qiyamrati qaytmatsin ki, Allah Ta'ala bizge. 37:39 Sular duniya hayatida nimeti ila da bu ganslihslarim. Ben mazakali fadilan bu ganslihslihs edib aqsigidan korqamim. Suncun, demek, bazan su nimetlar su igasiga, su dunyada tez dastuz beligyan naslayan bu qalishimim. Cennet yolun alamatidan u imtihansina qinqillarimdan oraldarim. Suncun, uzgerishe, imtihansina qinqillik insanda bolar. Qalbina qinigyan naslar albatda bu dunyada bolar. Yapiro itkallarimizda, masalan. 38:06 qalbizi qiynedigan nasil boladi. Bu yami ümitxanda insan qaqad qena nazat qer isli, ki haraqat qini shkiraydi. Akhiratga itibar bergan adam Allah Ta'ala qiynchiliydi, yam qiynchiliydi, yam tani idi. Qiynchiliydi tani galligi, oz-ozdan qiynchiliydi tani idi. Hama adam qiynchiliydi, Allah ka iltijaq boladi. Lekin qiynchiliy bugan payitdi, qemdankam adam boladi, suni qun. Akhiratga itibar bergan adam qiynchiliydi, yam Allah Ta'ala isliydi. 38:36 qoz, qozdan qinqidi isiqan qanaydi. Xad aqsa, yun aqsa, tizda qaytad dibaydi, ahiratka iman kitirgan adam, itbaqil qanaydi adam. Cannatka yaqillastira digan, dozaqdan uzalastira digan nasisda fikar qilaydi. Qaym dalsam, ayitgan adiklara, indirada ayitib uttik, xayram menki, dozaqta qotish girey bugan adam, dozaqni belay diyo, qotish girey bugan adam, uqla biyab qiyam dalsay. Cannatda khaniqa nimetikalligini belay diyo, talab qilmistan, talab qilisligi, 39:04 Haraket bilan bolayda qarçil geyim, haraket bilan bolayda insanda. Bayan basiram etkali gey, gerci yarim ta xurmanısa daki qalib bolsayam, dozahtan öz ilayda qusqar ilayda gey. Yani bu faqat talabmez. Dozahtan buzu qutqayr qoygin dib, surashdi ila özümez. Bu dunyada shafqat yok, faqat amalimiz shafqatka sabab bolaydi. Dunyadan, dunyada insandemek qarar xalisi dib tapmaysi gey, yani qarar xalisi dib tapmaygan adam, kereliyib ogan nasasna shogullanada. 39:35 Dunyadan insansa deyengira qalib zaqizira bolishligi, hamda Allah ta'ala dan qorkuvani qattiga bolishligi insanda. Ghamana bitta ghamqo bolishlig, bu yan bosa ahirat ghamqa bolishligi. Shundan insanda qalbida qana'a atiyo qibayli digan nasiqib shqali. Ber-bergi hamasi baqla ganlar. Ahirat ghamqigan adam dunyada uzun orduna qoradi, dunyada uzun orduna qorigan adamgi Allah ta'ala qalbigi qana'a atibiradi. 40:03 Subhanaka Allahumma, bihanaka nashadu, la ilaha illa Allah, astaghfiru, qana tawba ilayk.